Nigeria jest najludniejszym państwem w Afryce, który boryka się z wieloma problemami dotyczącymi opieki zdrowotnej, edukacji czy poziomu życia. Aż 32% ludności to analfabeci, a zaledwie 29% populacji posiada wykształcenie podstawowe. Tylko połowa mieszkańców Nigerii ma dostęp do wody pitnej i urządzeń sanitarnych. Kraj zamieszkuje ponad 250 grup etnicznych. W Ibadanie, drugim co do wielkości mieście, pracują misjonarze i wolontariusze salezjańscy, którzy prowadzą Centrum Młodzieżowe Don Bosco, gdzie w czasie wakacji organizowane są półkolonie wakacyjne dla dzieci i młodzieży. Lokalni animatorzy oraz wolontariusze organizują uczestnikom różnorodne zajęcia sportowe, gry i zabawy, prowadzą zajęcia edukacyjne z różnych przedmiotów, a także tzw. „talent development” podczas których majsterkują, uczą się robić buty, gotują i grają na instrumentach. Prowadzone przez nich działania mają na celu umożliwienie dzieciom i młodzieży rozwijanie umiejętności, podnoszenie poziomu edukacji oraz świadomości, by lepiej radzili sobie oni w dorosłym życiu, byli w stanie utrzymać siebie i swoje rodziny, mieli szerszą wiedzę o świecie, perspektywy na przyszłość, a także pogłębiali swoją wiarę.

Cel zajęć:

Przedstawienie sposobów spędzania czasu wolnego przez dzieci w wieku przedszkolnym w Afryce,  na przykładzie półkolonii wakacyjnych w Nigerii.

Metody:

dyskusja, praca w grupach, taniec, pantomima, praca plastyczna i manualna, pogadanka, układanka, zabawa ruchowa, ćwiczenia plastyczne

Środki:

plakat (załącznik 1), puzzle (załącznik 2), woreczki lub książki, kolorowanki (załącznik 3), kredki, zdjęcia instrumentów (załącznik 4), muzyka (załącznik 5), kubki piankowe, taśma klejąca, papier samoprzylepny, ziarenka (groch, zboże, piasek, drobne kamyczki) puste pojemniki, sznurek z koralikami

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie – Wolontariusz kto to taki?

Prowadzący czyta na głos poniższe zdania. Zadaniem dzieci jest uzupełnienie na głos brakującego słowa w definicji wolontariusza:

Wolontariusz to osoba, która nie otrzymując pieniędzy za swoją pracę, ………….(pomaga) innym.

Wolontariusze pracują z chorymi w …………….. (szpitalach), pomagają dzieciom w nauce w ……………….(szkołach), opiekują się dziećmi, które nie mają rodziców, pracując w ………………. (domach dziecka). Wolontariusz misyjny to wolontariusz, który wyjeżdża do dalekich…………….. (krajów), by tam pomagać i mówić o Panu Bogu.

2. Afrykańskie wakacje

Prowadzący pokazuje dzieciom plakat (załącznik 1) zapraszający na obóz wakacyjny w Ibadanie. Wyjaśnia, że ich rówieśnicy często spędzają wakacje w domach, pomagając rodzicom lub idąc do pracy. Alternatywą są miesięczne obozy wakacyjne, prowadzone przez misjonarzy i wolontariuszy w Ibadanie, Nigerii. Zdjęcia na plakacie przedstawiają animatorów oraz wolontariuszy w czasie prowadzenia zajęć i gier. Dzieci są również zaproszone do tego, by wziąć udział w typowym wakacyjnym dniu ich kolegów z Nigerii.

3. Aktywnie od samego rana

Nauczyciel dzieli dzieci na cztery grupy. Każda z nich dostaje pociętą na kilka części fotografię (załącznik 2). Po ułożeniu „puzzli” uczniowie wyjaśniają, co przedstawia zdjęcie. Po zaprezentowaniu poszczególnych fotografii, prowadzący zaprasza do zadania (należy zachować sugerowaną kolejność).

Zdjęcie GIMNASTYKA PORANNA

Komentarz:

Rozpoczyna się dzień na obozie wakacyjnym w Nigerii. By mieć dużo energii od samego rana, wszystkie dzieci i młodzież wykonują proste ćwiczenia gimnastyczne, potem wspólna modlitwa i można ruszać do klas!

Ćwiczenie: zawody z woreczkami

W Nigerii często można spotkać dzieci noszące swoje książki czy zeszyty na głowach lub ołówki wetknięte we włosy – poćwiczmy i my!

Każde dziecko otrzymuje książkę, zeszyt lub woreczek gimnastyczny, który kładzie na głowie. Zadaniem podopiecznych jest wykonywać ćwiczenia gimnastyczne według instrukcji nauczyciela, uważając by przedmioty nie spadły z głów (krążenie ramionami, przysiady, bieg w miejscu, kręcenie bioderkami, podskoki)

Zdjęcie NAUKA

Komentarz:

Wybiła 9:00 więc czas na naukę! Mimo że są wakacje, wolontariusze prowadzą zajęcia z różnych przedmiotów (język angielski, matematyka, religia i etyka), by dzieci były gotowe na nowy rok szkolny.

Ćwiczenie:

W ramach zajęć z plastyki, podopieczni poznają zwierzęta żyjące w Nigerii. Prowadzący losowo rozdaje dzieciom kolorowanki według grup, na które zostały wcześniej podzielone (załącznik 3). Zadaniem uczniów jest zamalowanie pól z kółkami, a następnie przedstawienie ich w formie kalamburów pozostałym drużynom.

Zdjęcie TALENT DEVELOPMENT (rozwijanie talentów i umiejętności)

Komentarz:

Ważnym elementem półkolonii jest rozwijanie talentów i umiejętności. Dzieci uczą się robić buty, szyją, gotują, majsterkują, by móc wykorzystać w przyszłości zdobyte doświadczenie i dostać godną pracę. Ponadto mieszkańcy Nigerii są bardzo muzykalni, lubią tańczyć i śpiewać, a gra na instrumentach jest kolejną dziedziną, której chętnie się uczą.

Ćwiczenie:

Nauczyciel pokazuje dzieciom fotografie afrykańskich instrumentów takich jak: bębny, flety, shekere, grzechotki itp. (załącznik 4). Zadanie polega na własnoręcznym wykonaniu własnego instrumentu muzycznego.

Propozycja 1:

Materiały: kubki piankowe (2 szt. dla każdego dziecka), taśma klejąca, papier samoprzylepny, ziarenka (groch, zboże, piasek, drobne kamyczki).

Wykonanie: do jednego z kubków wsypuje się ziarno, drugi kubek należy przyłożyć w formie wieczka i skleić szeroką taśmą klejącą. Grzechotki można ozdobić według uznania pisakami lub papierem samoprzylepnym.

Propozycja 2:

Materiały: puste pudełeczko lub okrągły pojemnik, koraliki na sznureczku, patyk.

Wykonanie: pudełko należy luźno obwiązać sznureczkiem, uderzając koralikami lub patykiem o pojemnik instrument wydaje dźwięk.

Zdjęcie TAŃCE I ZABAWY

 Komentarz:

W Nigerii przy każdej okazji dzieci i dorośli tańczą i śpiewają. Niejednokrotnie w czasie przerw pomiędzy lekcjami czy zabawami, kiedy tylko w głośnikach słychać muzykę, wszyscy zaczynają ruszać się w jej rytm – ci młodsi i starsi też.

Ćwiczenie:

Na podstawie piosenki „Mama alota” (załącznik 5; https://www.youtube.com/watch?v=2whGdN859fE) dzieci wykonują taniec, powtarzając choreografię z filmu lub, wykorzystując wykonane instrumenty, grają w rytm podkładu muzycznego.

4. Podsumowanie

Dzień obozu dobiegł końca i dzieci rozchodzą się do swoich domów, a po czterech tygodniach dzieci wracają do szkoły, a wolontariusze do swojego kraju.

Pytania:

Od czego rozpoczyna się dzień na obozie wakacyjnym?

Czy pamiętacie jakie zwierzęta mieszkają w Afryce?

Jak nazywają się instrumenty afrykańskie?

Załączniki:

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 1

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – GIMNASTYKA

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – NAUKA

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – TALENT DEVELOPMENT

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – TAŃCE

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 3

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 4

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 5

Boliwia to kraj w Ameryce Południowej, który nie posiada dostępu do morza. Na zachodzie wznoszą się góry Andy, panuje tam suchy, kontynentalny klimat. Im bardziej na wschód, tym bardziej teren obniża się, przechodząc w strefę sawann i lasów równikowych. Konstytucyjną stolicą Boliwii jest Sucre. Stolica administracyjna, gdzie znajduje się większość instytucji państwowych oraz konsularnych to miasto La Paz, które jest najwyżej położonym miastem na świecie – 3 600 metrów n.p.m. Liczba ludności w roku 2014 wyniosła 10,6 mln. osób. Jednym z boliwijskich miast jest Tupiza – leżąca na południu kraju, w Andach. Miasto utrzymuje się z rolnictwa oraz górnictwa. Znajduje się tam Dom Dziecka „Maria Inmaculada”, prowadzony przez siostry ze zgromadzenia Służebniczek Dębickich. Swoją opieką obejmują one ok. 40 – 60 dzieci w wieku od 5 do 20 lat. Jest to jedyna tego typu placówka na obszarze kilkuset kilometrów. Przebywają w niej sieroty, dzieci z rodzin patologicznych lub porzucone przez swych rodziców ze względu na ciężkie warunki życia. Wolontariusze i misjonarze opiekują się nimi, pomagają w nauce i codziennych czynnościach, otaczają je miłością i poczuciem bycia potrzebnym. Poza tym dają świadectwo radosnego życia w duchu Ewangelii.

Cel zajęć:

Przedstawienie roli wolontariusza w działalności ośrodków wychowawczych, na przykładzie domu dziecka w Tupizie.

Metody:

praca grupowa, pogadanka, zabawa ruchowa, zagadki, prace plastyczne

Środki:

mapa świata, szablon ucznia (załącznik 1), elementy stroju (załączniki 2); zdjęcia przedszkoli, karta pracy (załącznik 3), podkład muzyczny (załącznik 4) kokardki (załącznik 5), muszki (załącznik 6), kredki, flamastry

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący pyta dzieci, czy wiedzą kim jest wolontariusz. Po wysłuchaniu ich odpowiedzi komentuje je krótko oraz przedstawia definicję wolontariusza:

Wolontariusz to osoba, która pomaga innym ludziom, czasami nawet w bardzo odległych krajach, nie chcąc nic w zamian nie dostając za to pieniędzy. Chce sprawić innym radość: pomaga w szkołach (uczy), szpitalach (spędza czas z chorymi), domach dziecka (pomaga w nauce, bawi się, spędza wolny czas), zbiera potrzebne pieniądze na różne cele.

Wolontariusz misyjny to inaczej misjonarz świecki. Osoba ta wyjeżdża do odległych krajów (do Afryki, Ameryki Południowej, Azji czy Europy), by tam dawać świadectwo o Panu Bogu poprzez codzienną pracę na rzecz najbardziej potrzebujących.

2. Boliwijska przygoda z Anią

Prowadzący przedstawia uczestnikom historię wolontariuszki Ani, która wyruszyła do dalekiego kraju – Boliwii – w Ameryce Południowej. Jednocześnie wskazuje im na mapie Europę i Amerykę Południową oraz dystans (ok.11 400 km) pomiędzy Polską i Boliwią. Pokonanie tej trasy zajmuje ok. 20 godzin lotu samolotem.

Podczas lektury, słuchacze mają za zadanie naśladować czynności, które wykonywała Ania wraz z konkretnym zachowaniem (sytuacje zostały wyróżnione drukowanymi literami):

Opowiem Wam teraz historię pewnej młodej, uśmiechniętej od ucha do ucha wolontariuszki misyjnej Ani. W lipcu Ania SPAKOWAŁA OGROMNĄ WALIZKĘ i wyruszyła w podróż do dalekiego kraju – Boliwii. W Polsce było wtedy UPALNE LATO – Ani było bardzo, bardzo gorąco, tym bardziej, że musiała DŹWIGAĆ CIĘŻKĄ WALIZKĘ.

– Uczniowie naśladują czynność pakowania bagażu oraz odczucie gorąca (ocieranie ręką potu z czoła itp.), dźwiganie walizki.

Ponieważ Boliwia leży na innym kontynencie – w Ameryce Południowej, by dostać się na miejsce, Ania PODRÓŻOWAŁA SAMOLOTEM.

– Uczniowie pokazują odległość na mapie i naśladują samoloty.

Po długiej podróży Ania w końcu bezpiecznie wylądowała. Jakież było jej zdziwienie, gdy okazało się, że w tym czasie, kiedy w Polsce mamy lato, w Boliwii jest znacznie zimniej
(zima).

– Uczniowie pokazują, jak Ania trzęsie się z zimna.

Dobrze, że Ania zabrała też ciepłe ubrania. Nasza uśmiechnięta wolontariuszka dotarła w końcu na miejsce – do domu dziecka w Tupizie.

- Prowadzący pokazuje zdjęcia górskich krajobrazów Tupizy, następnie domu dziecka oraz dzieci w nim mieszkających.

Na jej powitanie wybiegła grupa dzieci, witając się z nią w języku hiszpańskim: ¡Hola![czyt. ola] to znaczy „cześć”. Co odpowiedziała Ania? Spróbujmy powtórzyć razem z nią: ¡Buenos dias! [czyt. błenos dijas] (dzień dobry przed południem); ¡Buenas tardes! [czyt. błenas tardes] (dzień dobry po południu); ¡Buenas noches! [czyt.błenas nocies] (dobry wieczór) (słowa do wyboru przez prowadzącego, niekoniecznie należy wykorzystać wszystkie).

– Nauczyciel powtarza z dziećmi kilkakrotnie słowa powitania.

Dzieci, które tam mieszkają nie maja rodziców, dlatego Ania opiekowała się nimi i starała się robić dla nich wszystko to, co każda mama: CZYTAŁA KSIĄŻKI, WIĄZAŁA BUTY, GRAŁA W PIŁKĘ, PRZYTULAŁA, OCIERAŁA ŁZY, ODPROWADZAŁA DO SZKOŁY CZY PRZEDSZKOLA.

- Uczestnicy mogą podać własne pomysły pomocy, jakie otrzymują od rodziców. Prowadzący czeka na kilka pomysłów, zostawiając chwilę, by cała grupa mogła również powtórzyć gesty/czynności.

3. Do przedszkola marsz!

Prowadzący przypomina, że jednym z obowiązków wolontariusza jest odprowadzanie dzieci do szkoły lub przedszkola. Jedną z pierwszych rzeczy, które wzbudziły zainteresowanie Ani, były specjalne ubrania oraz codzienne zajęcia jej podopiecznych w przedszkolu.

3a) Mundurki

Pytanie: czy rówieśnicy z Boliwii mogą się ubierać do szkoły tak samo jak my?

By dowiedzieć się, jak wygląda strój przedszkolaka boliwijskiego, uczniowie wysłuchują pytań w formie zagadek i podają odpowiedzi dotyczące elementów mundurka chłopców oraz dziewczynek. Po odgadnięciu każdej z nich, prowadzący przyczepia dany element stroju (szablony do wycięcia, załącznik 2) do szablonu dziewczynki lub chłopca (załącznik 1).

Zagadki:

Sukienka

Może sięgać do kostek albo za kolana,
bywa w nią dziewczynka lub mama ubrana,
długie ma rękawy, lub nie ma ich wcale,
w stroju tym dziewczynki czują się wspaniale.

 Spodnie

Zawsze będzie Ci wygodnie, gdy na nogi włożysz,

a w szafie na kant ładnie je złożysz.

 Fartuszek

Gdy mama gotuje, to często na brzuszek

zakłada kolorowy..?

 Dres

Na literę D nazwa się zaczyna, lubi je ubierać chłopak i dziewczyna.

Są najwygodniejsze do biegu, zabawy,

w domu gdy jesteśmy, często go zakładamy.

Dodatkowa informacja: dres w szkołach w Boliwii jest obowiązkowym strojem w dniu, w którym odbywają się zajęcia z wychowania fizycznego. Składa się z koszulki, bluzy i spodenek. Chłopcy i dziewczęta noszą identyczne dresy z logo szkoły, do której uczęszczają.

Kokarda

We włosy ją wepniesz z wstążkami barwnymi,

pod szyją zawiesisz, na sukience przypniesz.

Czy małe damy wiedzą co to takiego?

3b) Sale lekcyjne

Prowadzący przedstawia uczniom dwa zdjęcia sali przedszkolnej – w Polsce i Boliwii (baza materiałów edukacyjnych wioskiswiata.org). Prosi dzieci o odnalezienie różnic w ich wyglądzie.

Przykładowe odpowiedzi:

boliwijskie przedszkole:                                                        polskie przedszkole:

– kolorowa aula na przedstawienia                                       – dywany

– brak szyb w oknach                                                              – dużo zabawek

– kolorowe rysunki na ścianach                                             – kolorowe meble

– brak krzeseł

– kolorowe meble

3c) Kaligrafia

Nauczyciel wyjaśnia dzieciom, że tak jak w przedszkolach na całym świecie, oprócz zabawy jest i czas na naukę. Najważniejszym elementem edukacji przedszkolnej jest nauka pisania. Odbywa się ona poprzez ćwiczenia, które polegają na dokładnym kopiowaniu przez dzieci kształtów liter, cyfr oraz innych znaków. Nauczyciele pilnują, żeby zeszyty dzieci były zawsze kolorowe i ładnie ozdobione. Prowadzący rozdaje karty pracy (załącznik 3), z przykładowymi wzorami do skopiowania, które dzieci mają za zadanie wypełnić najdokładniej jak potrafią.

3d) Defilady

Dzieci w Boliwii już od najmłodszych lat biorą udział w różnego rodzaju marszach i procesjach z okazji świąt państwowych lub innych uroczystości. By się do tego przygotować, na kilka tygodni przed uroczystością, w czasie zajęć przedszkolnych bardzo dużo ćwiczą.

Prowadzący zaprasza dzieci do zabawy ruchowej – ich zadaniem będzie uformowanie okręgu i rozpoczęcie marszu przypominającego ten defiladowy (można tupać o podłogę, ruszając rękami, zmieniać kierunek, podskakiwać, robić przysiady itp.). Na sygnał prowadzącego (klaśniecie w dłonie z komendą) uczestnicy w trakcie marszu w rytm muzyki (załącznik 4) wykonują różne czynności.

Podkład muzyczny do marszu dostępny również pod adresem: https://www.youtube.com/watch?v=l7U_tnxdPq8

4. Podsumowanie

Na zakończenie prowadzący przypomina dzieciom, że po skończonym dniu wolontariusz ponownie zjawia się w przedszkolu, by odebrać dzieci. Ania, mimo wielu różnic, które zauważyła – specjalne mundurki, sposób nauki pisania oraz lekcje marszu – bardzo polubiła boliwijskie przedszkole. Na pożegnanie z dziećmi Ania wykorzystała poznane podczas pobytu słowa, do których powtórzenia nauczyciel zaprasza uczniów.

Propozycja: w ramach podsumowania nauczyciel wręcza dzieciom papierowe kokardki dla dziewczynek (załącznik 9) i papierowe muszki dla chłopców (załącznik 10) oraz prosi, by uczestnicy narysowali na nich to, co najbardziej zapamiętali z zajęć np. co dzieci w Boliwii robią w przedszkolu, jakie są różnice w wyglądzie sal przedszkolnych, etc.

Załączniki:

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 1

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 2

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 3

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 4

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 5

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 6

Każdy z kontynentów rozwija się na fundamentach własnej cywilizacji. Jego rozwój jest określany przez poziom kultury materialnej, stopień opanowania i funkcjonowania w danym środowisku naturalnym oraz nagromadzenie instytucji społecznych. Społeczeństwa różnią się od siebie sposobem budowania związków między swoimi członkami oraz wartościami i normami, określającymi odpowiednie zachowania. Różnorodność kulturowa społeczeństw jest przykładem elastyczności i zmienności układów społecznych. Tendencje w światowej ekonomii, polityce, demografii, życiu społecznym i kulturze, polegające na rozprzestrzenianiu się analogicznych zjawisk, niezależnie od kontekstu geograficznego i stopnia gospodarczego zaawansowania danego regionu, nazywa się globalizacją. Ma ona miejsce w wymiarze medialnym, technologicznym, finansowym, ideologicznym i etnicznym.

Cel zajęć:

Przedstawienie różnorodności w kulturze i życiu codziennym na różnych kontynentach, wobec potrzeb pomocy.

Metody:

dyskusja, praca w grupach, praca z tekstem, pantomima, kalambury

Środki:

karta haseł i metody (załącznik 1), kartki, markery, flamastry, pojemniki

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom temat zajęć „W cztery strony świata”, który dotyczy bogactwa różnorodności kulturowej i życia codziennego ludzi w różnych częściach świata oraz sposoby pomocy, dostosowywane do miejscowych potrzeb.

2. Zagraj w trzy światy!

Zadaniem prowadzącego jest podzielenie uczestników na trzy grupy, które wezmą udział w grze dotyczącej zagadnień związanych z różnymi kontynentami i krajami. Przed rozpoczęciem zajęć należy rozciąć hasła oraz metody i przedstawiania (załącznik 1) i rozdzielić je do dwóch pojemników. W czasie gry, z każdej drużyny wybierana jest jedna osoba, która losuje hasło do pokazania (hasłem są wyróżnione na karteczce słowa) oraz metodę (tabu –słowami hasła opisywanie, bez użycia wyrazu z karteczki; kalambury – rysowanie hasła; pantomima – pokazywanie hasła bez użycia słów).

Po odgadnięciu hasła, uczniowie wspólnie dopasowują je do jednego z trzech kontynentów i krajów, tworząc kolumny: AFRYKA (TANZANIA), AMERYKA POŁUDNIOWA (PERU), AZJA (NEPAL).

Prawidłowe rozwiązanie:

Afryka (Tanzania): pustynia, budowa biblioteki, noszenie wody na głowie, sprzedawanie krów, architekt

Ameryka Południowa (Peru): dżungla, gry i zabawy, wyprawa łodzią, malowanie twarzy, nauczyciel

Azja (Nepal): góry, Msza św., uprawa ryżu, medytacja, katecheta

3. Opowiedz mi historię

Każda z grup otrzymuje jeden z trzech zestawów haseł wraz z nazwą kraju i kontynentu. Ich zadaniem jest opisać miejsce oraz życie codzienne, a także zastanowić się nad potrzebami pomocy oraz wolontariatu w danym regionie. W celu doprecyzowania odpowiedzi, nauczyciel zadaje uczniom pytania. Po wykonaniu zadania, grupy prezentują wyniki swojej pracy.

Pytania:

Co to za miejsce i gdzie leży (kontynent, kraj)?

W jaki sposób można się tam dostać?

Czy obowiązki codzienne mieszkańców różnią się od tych w Polsce i dlaczego?

4. Podsumowanie

Prowadzący podsumowuje rezultaty pracy uczniów, podkreślając różnorodność w otaczającej nas codzienności, która jest uzależniona od różnych czynników (położenie, klimat, etc.). Jednocześnie wyjaśnia, że np. poprzez Internet, międzynarodowe koncerny i ujednolicanie produktów, dochodzi do coraz większej integracji państw, społeczeństw, gospodarek i kultur, czego efektem jest tworzenie „jednego świata” i społeczeństwa.

Załączniki:

KLASY 4-6 SP KONTYNENTY ZAŁĄCZNIK 1

Sudan Południowy jest najmłodszym krajem świata, który powstał w 2011 roku w wyniku odłączenia się od Sudanu południowej jego części. Kraj ten leży w środkowo-wschodniej Afryce i jest jednym z biedniejszych i niestabilnych politycznie państw leżących na tym kontynencie. Występuje tam wysokie zróżnicowanie kulturowe i etniczne. Do głównych grup etnicznych należą plemiona: Dinka (36%), Nuer (16%), Azande (7%), Bari (5%), Arabowie (4%), oraz wiele innych. Ważnym podkreślenia jest fakt, iż społeczeństwo Sudanu Południowego nie posiada jednolitej tożsamości narodowej, ale jest ona zastąpiona tożsamością plemienną. Oznacza to, że przedstawiciele poszczególnych plemion czują się przede wszystkim członkami plemienia, z którego się wywodzą, a nie jednolitego narodu Sudanu Południowego. Wynika to również z faktu, iż historyczne terytoria pierwotnych plemion afrykańskich znajdują się obecnie w granicach kilku sąsiadujących ze sobą państw. Sudan Południowy boryka się również z brakiem dostępu do wody pitnej, stałych dostaw energii elektrycznej, słabo rozwiniętymi: infrastrukturą drogową, opieką medyczną oraz systemem szkolnictwa.

Cel zajęć:

Poznanie warunków życia i kultury Sudanu Południowego, jako najmłodszego kraju świata.

Metody:

praca z tekstem, dyskusja, praca manualna

Środki:

mapa świata (załącznik 1), historyjka „Przyjaciele z Sudanu Południowego” (załącznik 2), prezentacja multimedialna (załącznik 3), karta pracy (załącznik 4), film (załącznik 5), nożyczki, klej, kredki, papier kolorowy, bibuła

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia dzieciom temat zajęć, w czasie których przeniosą się w rzeczywistość Sudanu Południowego – najmłodszego kraju na kontynencie afrykańskim. Włącza prezentację multimedialną (załącznik 3). Uczniowie poznają tam chłopca imieniem Owino (czyt. Ołino) i jego przyjaciela Kojo (czyt. Kładżo). Owino jest przedstawicielem najliczniejszego plemienia w Sudanie Południowym – plemienia Dinka. Chłopcy opowiedzą o sobie, swoich kolegach oraz tradycjach swojego plemienia.

2. Co z tą Afryką?

Uczniowie otrzymują mapę świata (załącznik 1) oraz karty pracy (załącznik 4). Przy slajdzie 3 nauczyciel rozpoczyna czytanie historii dwóch chłopców z Sudanu Południowego (załącznik 2). Prezentacja zawiera zadania, które uczestnicy mają rozwiązywać na karcie pracy, przed wysłuchaniem kolejnej części opowiadania.

3. Taniec w rytmie Dinka

Ważnym elementem życia kulturalnego plemion afrykańskich jest muzyka i taniec. Nauczyciel prezentuje film z choreografią typową dla plemienia Dinka oraz zaprasza uczniów do naśladowania podstawowych kroków.

4. Podsumowanie

Na podstawie wysłuchanej historii oraz wykonanych zadań, prowadzący zadaje grupie pytania odnoszące się do informacji o Sudanie Południowym.

Proponowane pytania:

W jakiej części kontynentu leży Sudan Południowy?

Jak nazywają się plemiona zamieszkujące ten kraj?

Co jest największym bogactwem materialnym dla Dinka?

Co jest największym wyzwaniem dla mieszkańców tego kraju?

Załączniki:

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 1

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 2

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 3

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 4

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 5

Boliwia jest jednym z najbiedniejszych krajów Ameryki Południowej. Jest bardzo zróżnicowana pod względem etnicznym: w skład populacji wchodzą m.in. grupy Indian Keczua (ok 27%), Metysi (ok. 42%), Indianie Ajmara (23%) i inne (ok. 8%). Kraj ten boryka się z wieloma problemami. Najpoważniejsze z nich to głód, wysoki poziom analfabetyzmu i bezrobocia. Podstawą gospodarki jest przemysł wydobywczy i rolnictwo. W związku z niestabilną sytuacją ekonomiczną, ludność boryka się z nietrwałością rodzin i małżeństw, czego ofiarami są przede wszystkim dzieci. Brak troski o edukację i rozwój najmłodszych przyczynił się do tego, że w skali kraju aż 12% Boliwijczyków do analfabeci. Naprzeciw tym problemom wychodzą misjonarze i wolontariusze, którzy prowadzą ośrodki wychowawcze oraz domy dziecka. Między innymi Siostry Służebniczki Dębickie prowadzące w Tupizie dom dziecka, do którego przyjmują dzieci i młodzież z całego kraju.

 Cel zajęć:

Zapoznanie z działalnością misyjną w Ameryce Południowej, ze szczególnym uwzględnieniem pracy w zakresie edukacji i wychowania.

Metody:

prezentacja multimedialna, praca manualna, praca z tekstem, dyskusja

 Środki:

mapa świata (załączniki 1), kartka z pamiętnika (załącznik 2), prezentacja multimedialna (załącznik 3), nożyczki, klej, kredki

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący wyjaśnia, że w czasie zajęć uczniowie będą mogli poznać ich rówieśniczkę z Boliwii, która ma na imię Juanita (czyt. Huanita). Rodzina Juanity wywodzi się z indiańskiego plemienia Keczua. Obecnie dziewczynka mieszka w domu dziecka prowadzonym przez siostry zakonne i wolontariuszy. Przyjazd do domu dziecka nie był dla niej łatwym przeżyciem, jednak w tym trudnym okresie bardzo pomogła jej jedna osoba. Kto to był i co wydarzyło się w życiu Juanity? Tego wszyscy dowiedzą się z pamiętnika dziewczynki.

2. Gdzie mieszka Juanita?

Nauczyciel informuje uczniów, że zanim przejdą do lektury kolejnych stron pamiętnika, odkryją dokładne miejsce zamieszania dziewczynki poprzez ćwiczenie z mapą świata. Od tego momentu prowadzący posługuje się prezentacją multimedialną (załącznik 3), korzystając z kolejnych slajdów.

Każdy z uczniów otrzymuje mapę świata (załącznik 1). Prowadzący – przy pomocy prezentacji – pyta o nazwy poszczególnych kontynentów, które należy wpisać w wykropkowane miejsca. Następnie uczniowie zaznaczają kontynent, na którym mieszkają oraz miejsce zamieszkania dziewczynki. Ich zadaniem jest również pokolorowanie konturu kraju według barw narodowych.

3. Pamiętnik Juanity

Nauczyciel rozdaje uczniom kartkę z pamiętnika (załącznik 2) i prosi o zapoznanie się z jej zawartością. Wyjaśnia, że wysłuchają sześciu fragmentów, a po każdym z nich wykonają jedno zadanie. Do każdego wpisu przyporządkowany jest jeden slajd obrazujący historię z pamiętnika.

Wprowadzenie:

Podczas wycieczki w góry Juanita bardzo podekscytowała się spotkaniem stada lam. Chciała od razu opisać to wydarzenie w swoim pamiętniczku po czym zostawiła go na kamieniu i poszła bawić się z innymi dziećmi. Wtedy złośliwa lama zjadła pierwszą stronę z jej pamiętnika.

Pomóż Juanicie na nowo stworzyć pierwszą stronę z pamiętnika. Słuchaj uważnie i uzupełniaj brakujące informacje dotyczące dziewczynki.

Wpis 1

Drogi Pamiętniku,

ostatnio nie chciało mi się do Ciebie pisać, bo było mi smutno. Dziś jest mój pierwszy dzień w domu dziecka. To jest taki duży dom, gdzie mieszka dużo dzieci i zajmuje się nimi kilku dorosłych. Ja tu jeszcze nikogo nie znam i nie chce mi się nawet z nikim bawić.

Wpis 2

Drogi Pamiętniku,

dzisiaj w naszym domu pojawiła się nowa osoba. Dyrektorka domu mówi, że to jest wolontariusz z dalekiego kraju, który nazywa się Polska. Nie wiem kto to dokładnie jest wolontariusz i gdzie leży ta cała Polska, ale podobno ma się nami od teraz opiekować.

Pierwszy raz widzę, żeby ktoś miał tak jasną skórę. Ta pani wydaje się miła i cały czas się uśmiecha. Ma też niebieskie oczy, a niebieski to przecież mój ulubiony kolor.

Komentarz: Boliwijczycy to w większości Indianie. Mają śniadą cerę, a także inne rysy twarzy, dlatego widok białego człowieka jest dla nich czymś niecodziennym.

Wpis 3

Drogi Pamiętniczku,

dzisiaj nie miałam zbyt dobrego dnia w szkole. Dostałam słabą ocenę z klasówki, a wracając do domu tą zakurzoną drogą, w ogóle nie miałam już ochoty odzywać się do Miguela i Julia (czyt. Hulia). Jednak cały zły nastrój prysnął w momencie jak zobaczyłam czekającą na nas uśmiechniętą señoritę (czyt. senioritę) Karolinę. Señorita najpierw mnie przytuliła, a potem spokojnie wytłumaczyła co źle zrobiłam na sprawdzianie. Teraz wszystko wydaje się takie proste!

Komentarz: Dzieci w domu dziecka przed imieniem każdej wolontariuszki dodają słowo „señorita”, co oznacza po prostu „panna”.

Wpis 4

Drogi Pamiętniczku,

jak dobrze wiesz, zawsze po szkole jemy obiad, odrabiamy lekcje, a potem gramy w piłkę. Mamy też zajęcia plastyczne lub z języka angielskiego. Ale nie uwierzysz co się dzisiaj wydarzyło! Señorita Karolina zabrała nas na wycieczkę. Ona zawsze ma najlepsze pomysły! Poszliśmy w góry i łapaliśmy małe żabki, spotkaliśmy także stado lam. Lamy to moje ulubione zwierzątka, ale czasem bywają psotliwe. Señorita chciała pogłaskać jedną z nich ale nie wiedziała, że lamy lubią pluć na ludzi i miała śmieszną niespodziankę. A na koniec jedliśmy lody. To był naprawdę dobry dzień!

Wpis 5

Drogi Pamiętniczku,

dzisiaj wywiadówka. Niektórzy moi koledzy boją się, że ich rodzice dowiedzą się o słabych ocenach. Ja to się nie boję. Na moją wywiadówkę idzie señorita Karolina. Ona w ogóle nie jest jak moja mama. Nie dość, że chodzi do szkoły na wywiadówki, to zawsze się o mnie troszczy, dba żebym była ładnie uczesana, pociesza kiedy jest mi smutno, opowiada bajki na dobranoc, a kiedy nie mogę zasnąć siedzi przy łóżku i trzyma mnie za rękę.

Wpis 6

Drogi Pamiętniczku, 

nie wiem czy wcześniej Ci o tym mówiłam, ale przygotowuję się do Pierwszej Komunii Świętej. Akurat dzisiaj wypada kolejne spotkanie, które jak zwykle prowadzi padre Mariusz. Padre jest trochę jak señorita Karolina. Też ma białą skórę, dziwne imię, a jak się spotkają to mówią w jakimś dziwnym języku. On chyba też jest z tej Polski. No i co najważniejsze, tak jak z señoritą, jest z nim zawsze wesoło. Śpiewamy ładne piosenki, tańczymy, rysujemy i kolorujemy. Czasem nawet gramy w moja ulubioną grę – piłkę nożną!

Komentarz: „Padre” to w języku hiszpańskim odpowiednik polskiego słowa „ksiądz”, a w dosłownym tłumaczeniu oznacza „ojciec”.

5. Podsumowanie

Nauczyciel przypomina dzieciom, że odwiedzili Amerykę Południową. Raz jeszcze wskazuje na mapie gdzie znajduje się ten kontynent ze wskazaniem jednego z krajów – Boliwii. W ramach powtórzenia informacji nauczyciel może zadać dodatkowe pytania.

Załączniki:

KLASY 1-3 SP BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 1

KLASY 1-3 BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 2

klasy 1-3 SP BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 3

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka to zbiór wszystkich praw człowieka i wyjaśnienie ich zastosowania. Została ona uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych 10 grudnia 1948 roku. W pierwszym artykule dokumentu zostało wyjaśnione, że każdy człowiek rodzi się wolny i równy względem swojej godności i praw. Każdy człowiek jest obdarzony rozumem i sumieniem oraz powinien postępować w stosunku do innych ludzi w duchu braterstwa. Prawa człowieka przysługują każdemu od chwili urodzenia i nie można się ich zrzec oraz odebrać przez władze rządzące. Niestety, są na świecie miejsca, w których prawa człowieka są łamane. Przykładem są wykorzystywane do pracy dzieci, w szczególności te, które znajdują się w warunkach zagrażających ich zdrowiu i życiu, a w wielu rejonach świata można spotkać się z sytuacjami, w których ludzie są prześladowani czy torturowani za wiarę lub swoje poglądy. Ze względu na wciąż nierespektowane prawa człowieka, powołano organizacje o zasięgu światowym, które mają za zadanie wspierać mieszkańców różnych części świata w przestrzeganiu należnych im praw, są to m. in. Komitet Praw Człowieka ONZ, Helsińska Fundacja Praw Człowieka czy Amnesty International.

Cel zajęć:

zapoznanie uczniów z podstawowymi prawami człowieka oraz uświadomienie, że prawa te nie zawsze są respektowane.

Metody:

burza mózgów, dyskusja, prezentacja multimedialna, praca grupowa, praca indywidualna

Środki:

rebus (załącznik 1), labirynt (załącznik 2), film „Pocztówka z Indii”, długopisy, markery

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel zapisuje na tablicy temat zajęć: „Czy wszyscy mają prawo do…?” i pyta uczniów czy kiedykolwiek słyszeli sformułowanie: prawa człowieka. Prosi o wyjaśnienie pojęcia i podanie skojarzeń, jakie nasuwają się uczestnikom zajęć. W starszych klasach odpowiedzi można zapisać na tablicy. Nauczyciel odczytuje zapisane skojarzenia, a następnie przedstawia formalną definicję:

Prawa człowieka –  zespół praw i wolności, które przysługują każdemu człowiekowi bez względu na rasę, płeć, język, wyznanie, przekonania polityczne, pochodzenie narodowe i społeczne, majątek itp. Prawa człowieka są prawami o charakterze moralnym, zbiorem postulatów domagających się poszanowania wartości najcenniejszych dla człowieka, takich jak życie, godność, wolność, swobodny rozwój.

2. Mój plan dnia

Nauczyciel prosi uczniów o przygotowanie ich planu dnia, w którym będą zawarte stałe czynności, które wykonują od rana do wieczora. Każdy z uczniów przygotowuje swój plan na kartce, podzielonej według czasu (młodsze grupy mogą zilustrować pory dnia, jak i czynności, a starsze zapisać).

Po zakończonym zadaniu prowadzący prosi uczniów o przedstawienie efektów swojej pracy, jednocześnie wyjaśniając, że w ich planie dnia znajduje się wiele przysługujących im praw człowieka. Nauczyciel podaje przykłady czynności wymienionych przez uczniów i nawiązuje do konkretnych praw.

Przykładowy plan dnia:

3. Prawa człowieka – jak jest w rzeczywistości?

Nauczyciel wyjaśnia uczniom, że prawa człowieka nie zawsze są przestrzegane. Prowadzący włącza film „Pocztówka z Indii” (http://vimeo.com/87636482), po obejrzeniu którego zadaje uczniom pytania:

Pytania:

1. Ile lat może mieć przedstawiony w filmie chłopiec?
2. Na czym polega jego praca?
3. Dlaczego tak mały chłopiec pracuje?
4. Czego chłopiec nie może robić z powodu konieczności podjęcia pracy?
5. Jakie prawa człowieka są łamane w tym przypadku?

Odpowiedzi:

1. Chłopiec na filmie ma 10 lat
2. Praca chłopca polega na pomocy kierowcy w przewożeniu mieszkańców
3. Chłopiec pracuje, żeby móc się utrzymać i pomagać swojej rodzinie finansowo
4. łamane są poszczególne prawa człowieka takie jak: prawo do edukacji, prawo do wypoczynku etc.

4. Moje najważniejsze prawo to?

Nauczyciel rozdaje uczniom karty z zadaniami (załącznik 1,2). Najpierw prosi o rozwiązanie rebusu (załącznik 1, rozwiązanie: „życie”). Następnie wyjaśnia uczniom, że prawo do życia jest najważniejszym i niezbywalnym prawem każdego człowieka. Następnie uczniowie mają za zadanie przejść przez labirynt (załącznik 2). Nauczyciel przedstawia, że prawo do życia polega na poszanowaniu życia każdego człowieka od poczęcia, wiąże się z poszanowaniem wszystkich praw i jest ono prawem nadrzędnym.

5. Podsumowanie

Prowadzący zwraca uwagę uczniów na prawa jakie poznali podczas zajęć oraz przypomina, że ważna jest świadomość iż w wielu miejscach na świecie prawa człowieka nie są szanowane. Prowadzący podkreśla, że ważne jest, by wiedzieć, jakie prawa nam przysługują, ale również ważne jest, by pamiętać o szacunku do drugiego człowieka i jego praw.

Załączniki:

Załącznik do druku_kl. 1-3 szkoły podstawowej

pogłębienie wiedzy uczniów na temat różnorodności kulturowej, klimatycznej oraz problemów w krajach Afryki.

Cele szczegółowe:

– kształcenie umiejętności nawiązywania i utrzymywania kontaktów z innymi oraz pracy w grupie w różnych sytuacjach (szkolnych i pozaszkolnych);

– kształcenie poczucia akceptacji;

– uwrażliwianie uczniów na potrzebę dialogu;

– zaznajomienie dzieci ze słownictwem i pojęciami dotyczącymi Afryki;

– kształcenie twórczego i logicznego myślenia; uwrażliwienie uczniów na wieloaspektowość różnych problemów.

Metody:

praca grupowa, praca manualna, burza mózgów

Środki: 

obrazki czterech zwierząt (słoń, zebra, żyrafa, lew), mapa polityczna Afryki, kolorowe kredki,

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel zaprasza dzieci do wyruszenia w podróż do Afryki. Przewodnikami po kontynencie będą cztery zwierzęta: słoń, zebra, żyrafa, lew. Grupa ma być podzielona na cztery grupy, których nazwy będą odpowiadać wymienionym zwierzętom.

2. Wyruszamy w wielką podróż

Uczniowie siadają w swoich grupach, by rozpocząć podróż po różnych krajach Afryki. Każda z grup otrzymuje kontur mapy politycznej Afryki, a nauczyciel wyjaśnia, że będzie odczytywał informacje o państwach i każdy z problemów w danym państwie, będzie miał swój przypisany kolor, którym należy pokolorować kraj.

kolor zielony: kraje rolnicze

kolor żółty: pustynie

kolor niebieski: kraje dotknięte klęską suszy

kolor czerwony: kraje, w których trwają wojny

Tunezja

Tunezja to kraj położony na północy Afryki. Jest o połowę mniejsza od Polski. Nie ma tam prawie wcale gór poza górami Atlas na północy. Na południu rosną palmy daktylowe, drzewa cytrusowe, figowce, banany. Rolnicy zajmują się też często zbieraniem oliwek. W Tunezji nakręcono wiele filmów, między innymi „Gwiezdne wojny” i „Przygody Indiany Jonesa”. Mieszkańcy Tunezji to nie tylko rolnicy. Dużo ludzi zajmuje się  przemysłem wydobywczym – czyli pracuje w kopalniach –  i naftowym – czyli pracuje przy wydobyciu ropy naftowej, z której produkuje się benzynę. Jednak większość mieszkańców wybrzeża utrzymuje się z turystyki. Turyści bardzo chętnie przyjeżdżają do Tunezji, żeby odpoczywać na słonecznych plażach.

Sudan

Sudan do 2011 roku było największym państwem afrykańskim. Północ kraju to jedno z najsuchszych miejsc na świecie. Można tu spotkać wiele gatunków węży, owadów i skorpionów. Na południu kraju żyją jeszcze hipopotamy. Niestety, od ponad 50 lat w Sudanie trwa wojna domowa. Ludzie walczą ze sobą o przejęcie władzy w państwie. Ci, którzy nie chcą brać udziału w wojnie, muszą uciekać do innych krajów. Ktoś, kto ucieka z jakiegoś miejsca, w którym trwa wojna to uchodźca. Uchodźcy znajdują schronienie w specjalnych obozach. Tam mogą czuć się bezpiecznie. Najbardziej poszkodowanymi ofiarami tej wojny są dzieci.

Etiopia

Etiopia to państwo we wschodniej Afryce. Mieszka tutaj ponad 75 milionów ludzi. Góry w Etiopii występują prawie wszędzie, dlatego trudno jest tam budować na przykład fabryki. W związku z tym Etiopia jest jednym z najbiedniejszych i najbardziej zadłużonych państw świata, dlatego też wielu ludzi boryka się tam z problemem głodu. Brak żywności powoduje śmierć coraz większej liczby ludzi. Wiele dzieci umiera przed 5 rokiem życia. Sytuacja cały czas się pogarsza. Mieszkańcy Etiopii żyją średnio 48 lat.

Kenia

Kenia to kraj na wschodzie Afryki, nad Oceanem Indyjskim. Mieszkańcy Kenii dzielą się na co najmniej 40 różnych plemion. Mieszkają tu ludzie bardzo bogaci, ale i bardzo biedni. Ludność utrzymuje się głównie z rolnictwa i turystyki. W Kenii występuje bogata roślinność i wiele gatunków zwierząt. Znajdują się tu liczne parki narodowe. To jedyne miejsce na świecie gdzie można natknąć się na czerwone słonie; w istocie są szare jak wszędzie, ale uwielbiają tarzać się w błocie, które nadaje im ten niezwykły kolor.

Ruanda

Ruanda to państwo w centrum Afryki. Jest najgęściej zaludnionym krajem afrykańskim.

Jeszcze do niedawna w Ruandzie trwała wojna domowa pomiędzy dwoma największymi plemionami: Hutu i Tutsi. Chociaż najbardziej zaciekłe walki toczyły się około 20 lat temu, to do dzisiaj sytuacja w kraju nie jest do końca ustabilizowana. Ruanda to kraj górzysty, dlatego nazywa się go krajem tysiąca wzgórz. Są tu rezerwaty, parki narodowe z dużą różnorodnością zwierząt. Tu także znajdują się źródła rzeki Nil. Znajduje się tu jedno z najpiękniejszych jezior w Afryce – Kiwu – połączone siecią niewielkich rzek z największym jeziorem w Afryce, które na cześć królowej angielskiej nazwano jeziorem Wiktorii. Ludzie zajmują się rolnictwem, uprawą kawy, bawełny, trzciny cukrowej.

Tanzania

Tanzania to państwo nad Oceanem Indyjskim. Powstało z połączenia dwóch dawnych kolonii: brytyjskiej i niemieckiej. Znajdują się tu wysokie góry i wulkany, takie jak najwyższy szczyt w Afryce – Kilimandżaro. U wybrzeża Tanzanii znajdują się niewielkie wyspy i rafy koralowe. Wyspa Zanzibar ma jedne z najpiękniejszych plaż na świecie. Pomimo wielu bogactw naturalnych i wspaniałej przyrody Tanzania to jedno z najbiedniejszych państw i podobnie jak w innych częściach Afryki, wiele osób choruje tam na malarię i inne choroby zakaźne.

Malawi

Malawi to państwo w południowo-wschodniej Afryce. Jego mieszkańcy mówią po angielsku i w języku chichewa (czyt. cziczeła). Zajmują się głównie uprawą ziemi. W wielu państwach afrykańskich dzieci nie mogą chodzić do szkoły, ponieważ nie ma na to pieniędzy. Brakuje szkół i nauczycieli, dlatego klasy są bardzo duże – w jednej klasie może być nawet 120 uczniów. W Afryce około 182 miliony osób nie umie czytać ani pisać.

Zambia

Zambia to państwo w południowej Afryce. Znajdują się tu liczne parki narodowe i rezerwaty. Słynie z pięknej przyrody i z najpiękniejszego wodospadu na świecie – wodospadu Wiktorii. Jest tu park narodowy z największą na świecie liczbą żyjących gepardów i gęstymi lasami. Jest to jedno z najbogatszych państw Afryki.

Demokratyczna Republika Konga

Demokratyczna Republika Konga to trzecie pod względem wielkości państwo Afryki. Położone jest w dorzeczu rzeki Kongo, co znaczy “myśliwy”. Rzeka Kongo jest bardzo ważna dla gospodarki kraju, jednak pochodząca z niej woda nie jest zdatna do pica. W wielu państwach Afryki brakuje czystej wody. Zwłaszcza w Kenii, Burundi, Malawi, Somalii, Zambii i Zimbabwe. Większa część Demokratycznej Republiki Konga to dżungla. W Kongo rosną wspaniałe lasy deszczowe, które są zielone przez cały rok, a tam gdzie rosną codziennie pada deszcz – przynajmniej przez dwie godziny.

Nigeria

Nigeria to państwo afrykańskie o największej liczbie mieszkańców. Mieszka tu około 140 mln ludzi, którzy mówią 395 językami. Ludzie ci mają też różne tradycje. Nigeria jest państwem ludzi bogatych i ludzi bardzo biednych. W Lagos – największym mieście w kraju – są pola golfowe i dzielnice dla bogaczy oraz ogromne slumsy, w których mieszkają ludzie bardzo biedni. Chociaż największym miastem Nigerii jest Lagos, stolicą państwa jest Abudża. Stolicę przeniesiono do Abudży z powodu przeludnienia Lagos.

Ghana

Ghana leży w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim. Większość mieszkańców to rolnicy. Największym problemem Ghany są „dzieci ulicy” – dzieci, które uciekają ze wsi do miasta w poszukiwaniu pracy. Pracy jednak nie znajdują i zmuszone są do mieszkania na ulicy i żebrania. Dlatego nasi wolontariusze w Ghanie zbudowali dla nich dom. Dzieci takich jest bardzo dużo i niestety wolontariusze nie są w stanie pomóc wszystkim. Ghana jest czołowym producentem kakao. Mieszkańcy zajmują się rolnictwem. Mieszkańcy Ghany zajmują się również rzeźbieniem w drewnie. Rzeźbią między innymi stołki o przeróżnych kształtach, na których wyryte są lokalne przysłowia.

Sierra Leone

Sierra Leone leży w Afryce Zachodniej. Mimo że w Sierra Leone wydobywa się diamenty, to jest to drugi najbiedniejszy kraj na świecie. Wojny domowe, które trwały w Sierra Leone przez ponad dziewięć lat sprawiły, że większość ludzi jest bardzo biednych. Portugalscy odkrywcy, którzy ponad 300 lat temu dotarli do tego miejsca nazwali je „Górami lwa” (czyli właśnie Sierra Leone). Jest to kraj w połowie górzysty, w połowie nizinny. Są tu również rozległe bagna.

Maroko

Dotarliśmy do Maroka. Maroko leży na północy Afryki. W czasach starożytnych Marokiem rządzili Rzymianie. Dzisiaj Maroko bardzo chętnie odwiedzają turyści. Tutaj zakończymy naszą podróż po Afryce.

3. Podsumowanie

Nauczyciel pyta dzieci o to, czego dowiedziały się podczas podróży do Afryki, zwracając ich uwagę szczególnie na problemy jej mieszkańców.

W obecnym świecie młody człowiek poszukuje aktywności, w której mógłby odkryć, zaprezentować i rozwinąć swoje zalety, talenty i zdolności. Jedną z takich przestrzeni jest możliwość zaangażowania się w wolontariat. Różnorodność form pracy wolontaryjnej jest nieograniczona. Młody człowiek może zaangażować się w prace z dziećmi, może pracować w hospicjum, być wolontariuszem w schronisku dla zwierząt czy też pomagać chorym w Afryce. Każda z powyższych form pracy rozwija, uwrażliwia i wskazuje wolontariuszowi wartość bezinteresownej pracy. Wolontariusz angażujący się we wszelakie dzieła z czasem czuje się coraz bardziej potrzebny przez co jego działania wynikają z potrzeby serca a nie narzuconych mu z zewnątrz powinności. Wolontariusz jest osobą odważną, sumienną, zaangażowaną, dobrą i pracowitą. Wyżej wymienione cechy kształtują jego osobowość. Każda praca wolontariusza jest oddaniem siebie dla drugiego. Przed wolontariuszem niejednokrotnie stają wielkie wyzwania dlatego też, każdy w zależności od pragnień, zainteresowań, pasji, talentów samodzielnie wybiera miejsca gdzie chce dzielić się sobą z innymi.

Cel zajęć: 

wyjaśnienie pojęć: wolontariat i wolontariusz.

Metody: 

burza mózgów, zabawa ruchowa, opowiadanie, praca plastyczna, prezentacja multimedialna

Środki: 

cechy wolontariusza (załącznik 1), kartki A4, markery, kredki, flamastry, zdjęcia wolontariuszy

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom temat zajęć: Wolontariat. Co to takiego? Wyjaśnia, że spotkanie będzie dotyczyło tego zagadnienia. Pyta czy kiedykolwiek dzieci słyszały słowo wolontariat lub wolontariusz.

2. Co to jest wolontariat?

Nauczyciel na tablicy zapisuje pionowo hasło „wolontariat”. Wyjaśnia, że będzie odczytywał kolejno zdania, związane z cechami wolontariusza (załącznik 1), które uczniowie muszą odgadnąć. Następnie hasła zostaną dopisane do słowa „wolontariat”, według schematu. Po zakończeniu ćwiczenia podaje uczniom jedną z definicji wolontariatu.  

Definicja

Wolontariat – to dobrowolne poświęcenie czasu na rzecz tych, którzy tego najbardziej potrzebują. Jest to praca, za którą nie otrzymuje się wynagrodzenia.

3. Pewnego razu wolontariusz…

Nauczyciel dzieli uczniów na trzy grupy. Podział grupy odbywa się poprzez odliczanie kolejnych uczniów, według słów POMOC, WOLONTARIUSZ, PRACA. Uczniowie zapamiętują swoje role i siadają w okręgu. Prowadzący wyjaśnia, że będzie czytał opowiadanie, w którym znajdują się słowa, według których zostali podzieleni. Kiedy usłyszą nazwę swojej grupy, mają wymieniać między sobą miejsca.

Pewnego dnia Piotrek, który był WOLONTARIUSZE jak co rano jechał do swej PRACY. PRACOWAŁ on w ośrodku dla ubogich dzieci, gdzie mógł im POMAGAĆ w odrabianiu zadań. Był on bardzo uśmiechniętym i życzliwym WOLONTARIUSZEM. Już na samym początku jego PRACY podeszła do niego dziewczynka i poprosiła go o POMOC. Miała trudności z czytaniem więc Piotrek nie zastanawiając się udzielił jej POMOCY i razem z nią usiadł przy stoliku, gdzie przez pewien czas czytał z nią książki. Mała Zosia codziennie z WOLONTARIUSZEM czytała jakieś opowiadania i ćwiczyła regularnie, żeby poprawiać swoje umiejętności.  Piotrek był bardzo szczęśliwy, wtedy gdy widział jak jego PRACA i POMOC dzieciom uszczęśliwia nie tylko jego. Po czytaniu książek WOLONTARIUSZ zabrał dziewczynkę z grupką innych dzieci na dwór, gdzie mogli wspólnie się pobawić. Podczas zajęć WOLONTARIUSZ Piotrek zobaczył jak jedna dziewczynka skaleczyła sobie nogę. Już chciał do niej podejść, aby jej POMÓC, kiedy nagle zobaczył jak mężczyzna PRACUJĄCY obok ośrodka widząc płaczące dziecko, rzuca swoja PRACE i biegnie jej z POMOCĄ. Kiedy WOLONTARIUSZ podszedł do dziewczynki miała ona już zabandażowaną nogę. Piotrek chciał podziękować mężczyźnie za POMOC, której udzielił dziecku. WOLONTARIUSZ uściskał mu rękę a mężczyzna odparł mu, że postawa Piotra pozwoliła mu zrozumieć, że PRACA nie jest tak ważna, kiedy widzi płacz dziecka i że dla niego niesienie POMOCY jest czymś wyjątkowym i bardzo się cieszy, jeżeli może komuś POMÓC. To on podziękował Piotrowi za to, że pomógł mu zrozumieć co jest dla niego najważniejsze.  WOLONTARIUSZ usłyszawszy te słowa bardzo się ucieszył, pochwalił mężczyznę za to jak się zachował i jak szybko POMÓGŁ dziewczynce. Piotrek był bardzo zadowolony z przygody, która go spotkała. Cieszył się bo wiedział, że na świecie jest bardzo dużo ludzi, którzy chcą POMAGAĆ i którzy mogą być WOLONTARIUSZAMI, którzy PRACUJĄ dla dobra innych.

4. Wolontariusz i jego praca

Nauczyciel prosi uczniów o przypomnienie c kto to jest wolontariusz i czym się zajmuje? Pyta uczniów, czy zapamiętali co robił wolontariusz w wysłuchanym opowiadaniu. Prosi o wykonanie ilustracji ukazujących pracę wolontariusza, którego poznali. Wskazuje przy tym na aktywności, które wykonywał. Po zakończonej pracy pyta uczniów czy również chcieliby zostać wolontariuszami jak ich starszy kolega i w czym mogli by pomagać innym?

5. Zobacz, jestem wolontariuszem!

Nauczyciel włącza prezentacje multimedialną ze zdjęciami wolontariuszy, którzy pracują w kraju i za granicą. Ma to utrwalić uczniom w jaki sposób działają i czym zajmują się wolontariusze.

6. Podsumowanie

Prowadzący podsumowuje zajęcia wskazując uczniom różnorodność pracy wolontaryjnej oraz przypomina sposoby zaangażowania w pracę wolontaryjną we własnym środowisku.

Załączniki:

Załącznik 1

• Mam na imię Szymon i mam 35 lat i jestem architektem. Dostałem propozycję budowy studni w Czadzie. Bardzo się z tego cieszę!

Jaki jest Szymon? Zadowolony

• Nazywam się Michał, mam 18 lat i chodzę do liceum. Dwa razy w tygodniu chodzę do świetlicy, żeby pomagać dzieciom ze szkoły podstawowej w odrabianiu zadań.

Jaki jest Michał? Dobry

• Mam na imię Zuza, mam 22 lata i jestem na 3 roku studiów. Po zakończonych studiach chciałabym pojechać na wolontariat za granicę, żeby uczyć dzieci gry na skrzypcach.

Czym Zuza chce dzielić się z innymi? Talentem

• Nazywam się Ania mam 26 lat i przez rok pracowałam na misjach w Ghanie. Pomagałam dzieciom w nauce czytania i pisania.

Jak jest Ania? Pomocna

• Nazywam się Kasia i mam 30 lat. Pracuję w Salezjańskim Wolontariacie Misyjnym „Młodzi Światu”. Koordynuje pracę wolontariuszy w kraju i za granicą, prowadzę spotkania, szkolenia, piszę projekty oraz prowadzę warsztaty edukacyjne.

Co Kasia robi w pracy? Realizuje swoje Działania

• Nazywam się Ewa mam 65 lat i jestem nauczycielem na emeryturze. Dwa razy w tygodniu przyjmuję najsłabszych uczniów na korepetycję, aby pomóc im w nauce.

Jak jest Ewa? Ewa jest Bezinteresowna

• Mam na imię Joanna, mam 22 lata i za 3 miesiące wylatuję do pracy w domu dziecka w Boliwii.

Jak jest Joanna? Odważna

• Nazywam się Marysia, mam 6 lat i chodzę do przedszkola. Bardzo często pomagam swoim rodzicom w pracach domowych.

Jak jest Marysia? Pracowita

• Mam na imię Barbara, mam 58 lat i jestem nauczycielem. Poświęcam się pracy dlatego, że dla mnie zawsze najważniejszy jest drugi człowiek.

Kto jest najważniejszy dla Barbary? Człowiek

• Nazywam się Magda, mam 46 lat i jestem pielęgniarką. Po pracy odwiedzam starsze osoby i spędzam z nimi trochę czasu, żeby porozmawiać.

Jaki jest Magda? Miła

• Mam na imię Julia, mam 23 lata i pomagam w schronisku dla zwierząt, w hospicjum oraz w świetlicy środowiskowej.

Jaka jest Julia? Aktywna

Wciąż niewiele wiemy o mieszkańcach Afryki i ich zwyczajach, przez co dla wielu ludzi jest to nadal odległy i nieznany kontynent. Prowadzi to do powstawania i rozpowszechniania się stereotypów. Jednym z nich jest traktowanie Afryki jako jednego państwa, podczas gdy składa się ona z 54 krajów. Każde ma własną historię, kulturę i tradycje. Kolejnym, często spotykanym zjawiskiem, jest postrzeganie Afryki jako miejsca, do którego nie dotarła jeszcze cywilizacja w naszym, europejskim rozumieniu tego słowa, a więc rozwiązania współczesnej technologii, informatyki, komunikacji. W rzeczywistości nie brakuje tam wielkich miast, takich jak: Johannesburg (RPA), Nairobi (Kenia) czy Kair (Egipt), w których znajduje się wiele wieżowców i drapaczy chmur. Można spotkać jak w Europie: lotniska, autostrady i wielkie centra handlowe. Ludzie posiadają tam telefony komórkowe i używają Internetu. Problemem jest fakt, że z tego postępu cywilizacyjnego mogą korzystać jedynie nieliczni. Warto zauważyć podobieństwa między naszymi kontynentami i zaprzestać szerzenia stereotypów.

Cel zajęć:

Ukazanie uczniom różnorodnego oblicza Afryki, przełamanie stereotypowego myślenia.

Metody:

burza mózgów, praca z ilustracjami, praca plastyczna

Środki:

mapa świata, karta pracy ucznia, zdjęcie afrykańskiego miasta, zdjęcie afrykańskiej wioski, kartki formatu A4, kredki

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom temat zajęć: co nas dzieli, a co nas łączy z mieszkańcami Afryki. Nauczyciel prosi uczniów o wskazanie na mapie Afryki i Europy, a potem Polski i Ghany, aby uświadomić dzieciom, że Afryka, podobnie jak Europa, jest kontynentem złożonym z wielu różnych krajów. Następnie rozdaje dzieciom karty pracy i wyjaśnia pierwsze zadanie polegające na odnalezieniu wśród obrazków konturu Afryki i pokolorowaniu go.

2. Burza mózgów

Nauczyciel pyta dzieci z czym kojarzy im się Afryka. Zgodnie z metodą burzy mózgów nauczyciel zapisuje wszystkie odpowiedzi uczniów na tablicy, jednak ich nie komentuje. Dopiero na końcu zajęć nauczyciel odczyta wypisane hasła i wspólnie z uczniami zweryfikuje, czy wszystkie skojarzenia były prawidłowe.

3. Jaka jest Afryka?

Nauczyciel zleca uczniom wykonanie drugiego polecenia z karty pracy ucznia. Zadaniem dzieci jest wykreślenie spośród obrazków tych elementów, których nie spotkają w Afryce. Nauczyciel omawia z uczniami prawidłowe odpowiedzi, korzystając z informacji podanych w przedstawieniu zagadnienia.
Prawidłowe odpowiedzi:

W Afryce nie spotkamy: igloo (to tradycyjny dom mieszkańców Arktyki), tygrysa (żyje w Azji), indiańskiego tipi (tradycyjny dom Indian z Ameryki Północnej), kangura (żyje w Australii i Ameryce Południowej), dwugarbnego wielbłąda (żyje w Azji, natomiast w Afryce występują tylko jednogarbne dromadery)
Wyjaśnienie pozostałych zagadnień:

Blok mieszkalny, samochód, McDonald, telefon komórkowy, komputer – wszystko to możemy zobaczyć w jednym z wielkich afrykańskich miast jak Johannesburg (RPA), Nairobi (Kenia) czy Kair (Egipt).
Okrągłe chatki z gliny, palmy, banany – to elementy znane z krajobrazu afrykańskich wiosek. Pingwiny – wbrew częstym wyobrażeniom, niektóre gatunki pingwinów, prócz Bieguna Południowego, żyją też na południowym wybrzeżu Afryki, na terenie RPA.

4. Pocztówka z Afryki

Nauczyciel pokazuje dzieciom zdjęcie afrykańskiego miasta oraz afrykańskiej wioski. Zwraca uwagę uczniów na podobieństwa, ale także na różnice między zdjęciami. Zadaniem dzieci będzie przygotowanie pocztówki do rodziców przedstawiającej oba oblicza Afryki.
Nauczyciel rozdaje dzieciom kartki formatu A4 oraz kredki. Każde dziecko dzieli swoją kartkę na dwie części. Na jednej z nich rysuje życie w afrykańskim mieście, a na drugiej życie w afrykańskiej wiosce. Z prac uczniów można przygotować wystawę.

5. Podsumowanie

Nauczyciel odczytuje skojarzenia uczniów z Afryką (zapisane na początku zajęć na tablicy). Wspólnie z uczniami komentuje, czy skojarzenia są prawidłowe. Błędne skojarzenia zostają wykreślone. Następnie nauczyciel powtarza najważniejsze różnice i podobieństwa między Europą a Afryką (np. podobne środki transportu, budynki o podobnej architekturze, podobne ubrania ludzi). Zwraca uwagę na fakt, że życie w afrykańskim mieście nie różni się wiele od życia w mieście europejskim.
Na koniec nauczyciel odczytuje jeszcze raz zapisane na tablicy skojarzenia uczniów z Afryką i wymazuje te, które okazały się niepoprawne.

Zapoznanie uczestników z elementami kultury i historii rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej i ich sytuacji społecznej i gospodarczej.

 Cele szczegółowe:

Uczeń po zajęciach:

– zna różne elementy kultury i tradycji Indian Ameryki Północnej;

– poznaje ważne wydarzenia historyczne ze świata i ich znaczenie dla współczesności;

– zna problemy z jakimi musza się zmierzyć kraje Globalnego Południa i konfrontuje je
z wydarzenia historycznymi;

-zna zasady współzawodnictwa i fair play;

-integruje się z grupą;

– zna różne sposoby aktywnego spędzania wolnego czasu.

 Metody:

gra zespołowa, gry i zabawy ruchowe, praca w grupie

 Środki:

brystol, markery, symbole Milenijnych Celów Rozwoju, pojemnik z piaskiem, sitko, guziki, kamyki, zdjęcia strojów Indian, piłka, obręcz, podkowa

 Przebieg zajęć:

1. Przywitanie grupy

 Prowadzący wyjaśnia uczestnikom temat zajęć. Razem z uczniami wypisuje zasady uczestnictwa w spotkaniu, np. fair play, słuchamy się nawzajem itp. Nauczyciel wyjaśnia, że podczas warsztatu uczniowie poznają różne gdy i zabawy, które przybliżą im tradycje i historię Ameryki Północnej.

2. Milenijne Cele Rozwoju

Nauczyciel pokazuje uczniom osiem obrazków, przedstawiających osiem Milenijnych Celów Rozwoju. Wyjaśnia je po kolei. W 2000 roku 189 państw członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz międzynarodowe organizacje dostrzegły problem ubóstwa w wielu częściach świata i postanowiły opracować konkretny plan wyjścia z biedy mieszkańców najbiedniejszych państw świata. Są to Milenijne Cele Rozwoju, które składają się z 8 punktów, których realizacja ma nastąpić do 2015 roku. Cele te kładą nacisk na zwalczanie ubóstwa i głodu, polepszenie edukacji a także na równe prawa mężczyzn i kobiet w społeczeństwie, ograniczenie rozprzestrzeniania się najgroźniejszych chorób zakaźnych oraz zmniejszenie umieralności dzieci i ich matek. Ważne jest, że ludzie chcą te cele osiągnąć poprzez wspólne działanie.

3. Gorączka złota 

Uczniowie przesiewają piasek przez sitka w poszukiwaniu „złota” czyli guzików lub kolorowych kamyków uprzednio schowanych do piasku.

W XIX wieku wiele terenów Ameryki Północnej zostało zasiedlonych przez ludzi poszukujących złota. Z całego świata przybywali ludzie, którzy pragnęli odkryć złoża złota. Ludzie sprzedawali wszystko co mieli i wyruszali w podróż z nadzieją na lepsze życie dzięki złotu. Jedną z metod poszukiwania złota było przesiewanie wody i odnajdywanie kryształków tego drogocennego kruszcu.

4. Tradycyjne stroje

Nauczyciel prezentuje uczniom zdjęcia tradycyjnych strojów Indian Ameryki Północnej.

Ameryka jest kontynentem bardzo różnorodnym pod kontem tradycyjnych strojów.
W większości wywodzą się one od plemion indiańskich zamieszkujących te tereny.

5. Gra w pelote

Uczniowie ustawiają się jeden za drugim, rzucają kolejno piłką próbując przerzucić ją przez obręcz, która oddalona jest o dwa metry. Każdy ma trzy próby. Wygrywa ten kto trafi najwięcej razy. W razie gdyby było więcej wygranych będzie dogrywka.

Pelota – to rytualna gra Indian Ameryki Środkowej. Grają w nią dwie drużyny stojące naprzeciw siebie i odbijają piłkę, którą należało przerzucić przez obręcz. W niektórych miejscach, gdzie grano w pelotę zwycięscy w nagrodę byli zabijani i składani w ofierze bogom. Uważa się że od gry w pelote pochodzi większość współczesnych gier zespołowych np. piłka nożna, koszykówka, hokej.

6. Gra w podkowę 

Zasady gry określone zostały pod adresem: http://horseshoe.republika.pl/zasady.htm

Uczniowie rzucają podkową tak aby podkowa zaczepiła się o pal. Uczniowie poznają zasady tej gry, która była bardzo popularna wśród kowbojów. Kowboj to dawniej pasterz bydła w Ameryce Północnej.

7. Dyskusja i podsumowanie zajęć

Poprzez poznanie przez uczestników różnych elementów historii, tradycji i życia codziennego rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej, prowadzący kładzie nacisk na sytuacje, które miały wpływ na panującą wówczas dyskryminację oraz nierówność społeczną ze względu na pochodzenie i wygląd (Indianie a kolonizatorzy); na ubóstwo, które wówczas panowało w kraju i na świecie i sposób w jaki sposób Indianie spędzali wolny czas. Przypomina o różnorodności jaka panowała w kraju (ubiór) co było skutkiem różnego pochodzenia jego mieszkańców.