Sierra Leone to kraj leżący w Afryce Zachodniej, który zamieszkuje 6 milionów mieszkańców.  Przez 11 lat kraj borykał się z krwawą wojną, po której skutki są wciąż widoczne. Sierra Leone jest bogate w złoża rud żelaza, srebra i złota, a do tego może cieszyć się jednymi z najpiękniejszych plaż na zachodnim wybrzeżu Afryki. Jednak możliwości nie są wykorzystane a kraj, z różnych powodów, należy do najsłabiej rozwiniętych na całym świecie – w 2013 roku sklasyfikowano go na 177. miejscu spośród 186 krajów. W Sierra Leone żyje około 20 plemion, które stanowią 90% populacji. Najważniejsze z nich to Temne na północy i Mende w centrum i na południu. Resztę mieszkańców stanowią Kreole, Azjaci i potomkowie angielskich kolonizatorów. Ponad połowa populacji żyje poniżej granicy ubóstwa. Językiem oficjalnym państwa jest angielski, gdyż jest to była kolonia brytyjska, jednak głównym językiem użytkowym jest język krio – język potomków wyzwolonych z byłych brytyjskich kolonii niewolników. Na całym obszarze Sierra Leone występuje wysokie zagrożenie malarią, cholerą i wieloma chorobami przewodu pokarmowego, a wciąż jest duży problem z dostępem do opieki zdrowotnej oraz z przemieszczaniem się na dużych przestrzeniach.

Cel zajęć:

Przedstawienie i porównanie warunków życia mieszkańców Afryki, na przykładzie życia w Sierra Leone.

Metody:

praca w grupie, praca z tekstem, zabawy ruchowe, wcielanie się w role, dyskusja

Środki:

karty zadań (załącznik 1), odznaczenia (załącznik 2), kartki, markery, tablica, flipchart

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom państwo Sierra Leone, które znajduje się w Afryce Zachodniej. Podaje kilka szczegółów na temat tego kraju oraz (jeśli to możliwe) wskazuje jego położenie na mapie świata. Wspomina również o trwającej do niedawna w tym kraju wojnie oraz o epidemii niebezpiecznego wirusa Ebola, z którym zmagali się mieszkańcy.

2. Jak żyć?

Prowadzący dzieli uczniów na pięć grup i wyjaśnia, że wezmą udział w grze, która pozwoli im przenieść się do rzeczywistości mieszkańców pewnej wsi w Sierra Leone, która ze względu na wojnę i brak środków, boryka się z brakiem podstawowej infrastruktury. By lepiej zrozumieć ich problemy i wyzwania życia codziennego, grupy rozwiążą pięć zadań, od których wykonania zależeć będzie ocena końcowa (liczy się czas, kreatywność, zaangażowanie).

W sali należy uprzednio rozmieścić w różnych miejscach zadania (załącznik 1), a każdej z grup dać markery, długopisy i kartki. Na wykonanie jednego zadania jest 5 do 7 minut. Po tym czasie grupy przechodzą do kolejnego stanowiska.

Proponowane odpowiedzi:

PORANNA HERBATA – przynieść wodę ze studni, przygotować drewno i rozpalić ogień na palenisku, zagotować wodę (ok. 1 godziny).

CZAS WOLNY – gra w berka, taniec, śpiew, układanie kształtów z kamyków i patyków.

ZADANIE DOMOWE – zostać dłużej w szkole i skorzystać ze słownika, szukać w notatkach, zapytać osoby dorosłe (ok. 1 godziny).

LISTA ZAKUPÓW – masło (małe opakowania, jednorazowe), miód (słoik w misce z wodą), kurczak (mały, natychmiast do spożycia), proszek (małe opakowania, żeby nie dostała się wilgoć).

ZRÓB TO SAM – kartoniki po soczkach (torba, plecak), opony (zabawki, buty), olej palmowy i skóra bananów (mydło domowe), butelka / baniak, drut, korki (zabawka samochód).

Na zakończenie zadania nauczyciel prosi uczniów o wnioski końcowe. Można stworzyć tabelę porównawczą podobieństw i różnic życia codziennego pomiędzy Sierra Leone i Polską.

3. Po nitce do kłębka

Podczas prezentacji zadań, prowadzący ocenia wykonanie przyznając jedną(lub więcej) z oznak (załącznik 2) za każde z nich. Po całej prezentacji i wręczeniu znaczków, nauczyciel pyta, kim jest osoba (wiek, zawód, miejsce zamieszkania, kraj), której mogą dotyczyć zebrane przez nich cechy.

Po wysłuchaniu odpowiedzi wyjaśnia, że podane określenia dotyczą osoby wolontariusza, który wyjeżdża do różnych części świata, by pomagać jako lekarz, nauczyciel, budowniczy czy katecheta. Również w Sierra Leone pracują wolontariusze i misjonarze, starając się pomóc mieszkańcom tego kraju.

4. Podsumowanie

Uczniowie, w ramach podsumowania, mają za zadanie zastanowić się nad tym, jakie umiejętności powinien posiadać wolontariusz, by pomóc w sytuacjach, z którymi zmierzyły się grupy, rozwiązując zadania.

Załączniki:

KLASY 4-6 SP SIERRA LEONE ZAŁĄCZNIK 1

KLASY 4-6 SP SIERRA LEONE ZAŁĄCZNIK 2

Każdy z kontynentów rozwija się na fundamentach własnej cywilizacji. Jego rozwój jest określany przez poziom kultury materialnej, stopień opanowania i funkcjonowania w danym środowisku naturalnym oraz nagromadzenie instytucji społecznych. Społeczeństwa różnią się od siebie sposobem budowania związków między swoimi członkami oraz wartościami i normami, określającymi odpowiednie zachowania. Różnorodność kulturowa społeczeństw jest przykładem elastyczności i zmienności układów społecznych. Tendencje w światowej ekonomii, polityce, demografii, życiu społecznym i kulturze, polegające na rozprzestrzenianiu się analogicznych zjawisk, niezależnie od kontekstu geograficznego i stopnia gospodarczego zaawansowania danego regionu, nazywa się globalizacją. Ma ona miejsce w wymiarze medialnym, technologicznym, finansowym, ideologicznym i etnicznym.

Cel zajęć:

Przedstawienie różnorodności w kulturze i życiu codziennym na różnych kontynentach, wobec potrzeb pomocy.

Metody:

dyskusja, praca w grupach, praca z tekstem, pantomima, kalambury

Środki:

karta haseł i metody (załącznik 1), kartki, markery, flamastry, pojemniki

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom temat zajęć „W cztery strony świata”, który dotyczy bogactwa różnorodności kulturowej i życia codziennego ludzi w różnych częściach świata oraz sposoby pomocy, dostosowywane do miejscowych potrzeb.

2. Zagraj w trzy światy!

Zadaniem prowadzącego jest podzielenie uczestników na trzy grupy, które wezmą udział w grze dotyczącej zagadnień związanych z różnymi kontynentami i krajami. Przed rozpoczęciem zajęć należy rozciąć hasła oraz metody i przedstawiania (załącznik 1) i rozdzielić je do dwóch pojemników. W czasie gry, z każdej drużyny wybierana jest jedna osoba, która losuje hasło do pokazania (hasłem są wyróżnione na karteczce słowa) oraz metodę (tabu –słowami hasła opisywanie, bez użycia wyrazu z karteczki; kalambury – rysowanie hasła; pantomima – pokazywanie hasła bez użycia słów).

Po odgadnięciu hasła, uczniowie wspólnie dopasowują je do jednego z trzech kontynentów i krajów, tworząc kolumny: AFRYKA (TANZANIA), AMERYKA POŁUDNIOWA (PERU), AZJA (NEPAL).

Prawidłowe rozwiązanie:

Afryka (Tanzania): pustynia, budowa biblioteki, noszenie wody na głowie, sprzedawanie krów, architekt

Ameryka Południowa (Peru): dżungla, gry i zabawy, wyprawa łodzią, malowanie twarzy, nauczyciel

Azja (Nepal): góry, Msza św., uprawa ryżu, medytacja, katecheta

3. Opowiedz mi historię

Każda z grup otrzymuje jeden z trzech zestawów haseł wraz z nazwą kraju i kontynentu. Ich zadaniem jest opisać miejsce oraz życie codzienne, a także zastanowić się nad potrzebami pomocy oraz wolontariatu w danym regionie. W celu doprecyzowania odpowiedzi, nauczyciel zadaje uczniom pytania. Po wykonaniu zadania, grupy prezentują wyniki swojej pracy.

Pytania:

Co to za miejsce i gdzie leży (kontynent, kraj)?

W jaki sposób można się tam dostać?

Czy obowiązki codzienne mieszkańców różnią się od tych w Polsce i dlaczego?

4. Podsumowanie

Prowadzący podsumowuje rezultaty pracy uczniów, podkreślając różnorodność w otaczającej nas codzienności, która jest uzależniona od różnych czynników (położenie, klimat, etc.). Jednocześnie wyjaśnia, że np. poprzez Internet, międzynarodowe koncerny i ujednolicanie produktów, dochodzi do coraz większej integracji państw, społeczeństw, gospodarek i kultur, czego efektem jest tworzenie „jednego świata” i społeczeństwa.

Załączniki:

KLASY 4-6 SP KONTYNENTY ZAŁĄCZNIK 1

Sudan Południowy jest najmłodszym krajem świata, który powstał w 2011 roku w wyniku odłączenia się od Sudanu południowej jego części. Kraj ten leży w środkowo-wschodniej Afryce i jest jednym z biedniejszych i niestabilnych politycznie państw leżących na tym kontynencie. Występuje tam wysokie zróżnicowanie kulturowe i etniczne. Do głównych grup etnicznych należą plemiona: Dinka (36%), Nuer (16%), Azande (7%), Bari (5%), Arabowie (4%), oraz wiele innych. Ważnym podkreślenia jest fakt, iż społeczeństwo Sudanu Południowego nie posiada jednolitej tożsamości narodowej, ale jest ona zastąpiona tożsamością plemienną. Oznacza to, że przedstawiciele poszczególnych plemion czują się przede wszystkim członkami plemienia, z którego się wywodzą, a nie jednolitego narodu Sudanu Południowego. Wynika to również z faktu, iż historyczne terytoria pierwotnych plemion afrykańskich znajdują się obecnie w granicach kilku sąsiadujących ze sobą państw. Sudan Południowy boryka się również z brakiem dostępu do wody pitnej, stałych dostaw energii elektrycznej, słabo rozwiniętymi: infrastrukturą drogową, opieką medyczną oraz systemem szkolnictwa.

Cel zajęć:

Poznanie warunków życia i kultury Sudanu Południowego, jako najmłodszego kraju świata.

Metody:

praca z tekstem, dyskusja, praca manualna

Środki:

mapa świata (załącznik 1), historyjka „Przyjaciele z Sudanu Południowego” (załącznik 2), prezentacja multimedialna (załącznik 3), karta pracy (załącznik 4), film (załącznik 5), nożyczki, klej, kredki, papier kolorowy, bibuła

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia dzieciom temat zajęć, w czasie których przeniosą się w rzeczywistość Sudanu Południowego – najmłodszego kraju na kontynencie afrykańskim. Włącza prezentację multimedialną (załącznik 3). Uczniowie poznają tam chłopca imieniem Owino (czyt. Ołino) i jego przyjaciela Kojo (czyt. Kładżo). Owino jest przedstawicielem najliczniejszego plemienia w Sudanie Południowym – plemienia Dinka. Chłopcy opowiedzą o sobie, swoich kolegach oraz tradycjach swojego plemienia.

2. Co z tą Afryką?

Uczniowie otrzymują mapę świata (załącznik 1) oraz karty pracy (załącznik 4). Przy slajdzie 3 nauczyciel rozpoczyna czytanie historii dwóch chłopców z Sudanu Południowego (załącznik 2). Prezentacja zawiera zadania, które uczestnicy mają rozwiązywać na karcie pracy, przed wysłuchaniem kolejnej części opowiadania.

3. Taniec w rytmie Dinka

Ważnym elementem życia kulturalnego plemion afrykańskich jest muzyka i taniec. Nauczyciel prezentuje film z choreografią typową dla plemienia Dinka oraz zaprasza uczniów do naśladowania podstawowych kroków.

4. Podsumowanie

Na podstawie wysłuchanej historii oraz wykonanych zadań, prowadzący zadaje grupie pytania odnoszące się do informacji o Sudanie Południowym.

Proponowane pytania:

W jakiej części kontynentu leży Sudan Południowy?

Jak nazywają się plemiona zamieszkujące ten kraj?

Co jest największym bogactwem materialnym dla Dinka?

Co jest największym wyzwaniem dla mieszkańców tego kraju?

Załączniki:

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 1

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 2

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 3

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 4

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 5

Boliwia jest jednym z najbiedniejszych krajów Ameryki Południowej. Jest bardzo zróżnicowana pod względem etnicznym: w skład populacji wchodzą m.in. grupy Indian Keczua (ok 27%), Metysi (ok. 42%), Indianie Ajmara (23%) i inne (ok. 8%). Kraj ten boryka się z wieloma problemami. Najpoważniejsze z nich to głód, wysoki poziom analfabetyzmu i bezrobocia. Podstawą gospodarki jest przemysł wydobywczy i rolnictwo. W związku z niestabilną sytuacją ekonomiczną, ludność boryka się z nietrwałością rodzin i małżeństw, czego ofiarami są przede wszystkim dzieci. Brak troski o edukację i rozwój najmłodszych przyczynił się do tego, że w skali kraju aż 12% Boliwijczyków do analfabeci. Naprzeciw tym problemom wychodzą misjonarze i wolontariusze, którzy prowadzą ośrodki wychowawcze oraz domy dziecka. Między innymi Siostry Służebniczki Dębickie prowadzące w Tupizie dom dziecka, do którego przyjmują dzieci i młodzież z całego kraju.

 Cel zajęć:

Zapoznanie z działalnością misyjną w Ameryce Południowej, ze szczególnym uwzględnieniem pracy w zakresie edukacji i wychowania.

Metody:

prezentacja multimedialna, praca manualna, praca z tekstem, dyskusja

 Środki:

mapa świata (załączniki 1), kartka z pamiętnika (załącznik 2), prezentacja multimedialna (załącznik 3), nożyczki, klej, kredki

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący wyjaśnia, że w czasie zajęć uczniowie będą mogli poznać ich rówieśniczkę z Boliwii, która ma na imię Juanita (czyt. Huanita). Rodzina Juanity wywodzi się z indiańskiego plemienia Keczua. Obecnie dziewczynka mieszka w domu dziecka prowadzonym przez siostry zakonne i wolontariuszy. Przyjazd do domu dziecka nie był dla niej łatwym przeżyciem, jednak w tym trudnym okresie bardzo pomogła jej jedna osoba. Kto to był i co wydarzyło się w życiu Juanity? Tego wszyscy dowiedzą się z pamiętnika dziewczynki.

2. Gdzie mieszka Juanita?

Nauczyciel informuje uczniów, że zanim przejdą do lektury kolejnych stron pamiętnika, odkryją dokładne miejsce zamieszania dziewczynki poprzez ćwiczenie z mapą świata. Od tego momentu prowadzący posługuje się prezentacją multimedialną (załącznik 3), korzystając z kolejnych slajdów.

Każdy z uczniów otrzymuje mapę świata (załącznik 1). Prowadzący – przy pomocy prezentacji – pyta o nazwy poszczególnych kontynentów, które należy wpisać w wykropkowane miejsca. Następnie uczniowie zaznaczają kontynent, na którym mieszkają oraz miejsce zamieszkania dziewczynki. Ich zadaniem jest również pokolorowanie konturu kraju według barw narodowych.

3. Pamiętnik Juanity

Nauczyciel rozdaje uczniom kartkę z pamiętnika (załącznik 2) i prosi o zapoznanie się z jej zawartością. Wyjaśnia, że wysłuchają sześciu fragmentów, a po każdym z nich wykonają jedno zadanie. Do każdego wpisu przyporządkowany jest jeden slajd obrazujący historię z pamiętnika.

Wprowadzenie:

Podczas wycieczki w góry Juanita bardzo podekscytowała się spotkaniem stada lam. Chciała od razu opisać to wydarzenie w swoim pamiętniczku po czym zostawiła go na kamieniu i poszła bawić się z innymi dziećmi. Wtedy złośliwa lama zjadła pierwszą stronę z jej pamiętnika.

Pomóż Juanicie na nowo stworzyć pierwszą stronę z pamiętnika. Słuchaj uważnie i uzupełniaj brakujące informacje dotyczące dziewczynki.

Wpis 1

Drogi Pamiętniku,

ostatnio nie chciało mi się do Ciebie pisać, bo było mi smutno. Dziś jest mój pierwszy dzień w domu dziecka. To jest taki duży dom, gdzie mieszka dużo dzieci i zajmuje się nimi kilku dorosłych. Ja tu jeszcze nikogo nie znam i nie chce mi się nawet z nikim bawić.

Wpis 2

Drogi Pamiętniku,

dzisiaj w naszym domu pojawiła się nowa osoba. Dyrektorka domu mówi, że to jest wolontariusz z dalekiego kraju, który nazywa się Polska. Nie wiem kto to dokładnie jest wolontariusz i gdzie leży ta cała Polska, ale podobno ma się nami od teraz opiekować.

Pierwszy raz widzę, żeby ktoś miał tak jasną skórę. Ta pani wydaje się miła i cały czas się uśmiecha. Ma też niebieskie oczy, a niebieski to przecież mój ulubiony kolor.

Komentarz: Boliwijczycy to w większości Indianie. Mają śniadą cerę, a także inne rysy twarzy, dlatego widok białego człowieka jest dla nich czymś niecodziennym.

Wpis 3

Drogi Pamiętniczku,

dzisiaj nie miałam zbyt dobrego dnia w szkole. Dostałam słabą ocenę z klasówki, a wracając do domu tą zakurzoną drogą, w ogóle nie miałam już ochoty odzywać się do Miguela i Julia (czyt. Hulia). Jednak cały zły nastrój prysnął w momencie jak zobaczyłam czekającą na nas uśmiechniętą señoritę (czyt. senioritę) Karolinę. Señorita najpierw mnie przytuliła, a potem spokojnie wytłumaczyła co źle zrobiłam na sprawdzianie. Teraz wszystko wydaje się takie proste!

Komentarz: Dzieci w domu dziecka przed imieniem każdej wolontariuszki dodają słowo „señorita”, co oznacza po prostu „panna”.

Wpis 4

Drogi Pamiętniczku,

jak dobrze wiesz, zawsze po szkole jemy obiad, odrabiamy lekcje, a potem gramy w piłkę. Mamy też zajęcia plastyczne lub z języka angielskiego. Ale nie uwierzysz co się dzisiaj wydarzyło! Señorita Karolina zabrała nas na wycieczkę. Ona zawsze ma najlepsze pomysły! Poszliśmy w góry i łapaliśmy małe żabki, spotkaliśmy także stado lam. Lamy to moje ulubione zwierzątka, ale czasem bywają psotliwe. Señorita chciała pogłaskać jedną z nich ale nie wiedziała, że lamy lubią pluć na ludzi i miała śmieszną niespodziankę. A na koniec jedliśmy lody. To był naprawdę dobry dzień!

Wpis 5

Drogi Pamiętniczku,

dzisiaj wywiadówka. Niektórzy moi koledzy boją się, że ich rodzice dowiedzą się o słabych ocenach. Ja to się nie boję. Na moją wywiadówkę idzie señorita Karolina. Ona w ogóle nie jest jak moja mama. Nie dość, że chodzi do szkoły na wywiadówki, to zawsze się o mnie troszczy, dba żebym była ładnie uczesana, pociesza kiedy jest mi smutno, opowiada bajki na dobranoc, a kiedy nie mogę zasnąć siedzi przy łóżku i trzyma mnie za rękę.

Wpis 6

Drogi Pamiętniczku, 

nie wiem czy wcześniej Ci o tym mówiłam, ale przygotowuję się do Pierwszej Komunii Świętej. Akurat dzisiaj wypada kolejne spotkanie, które jak zwykle prowadzi padre Mariusz. Padre jest trochę jak señorita Karolina. Też ma białą skórę, dziwne imię, a jak się spotkają to mówią w jakimś dziwnym języku. On chyba też jest z tej Polski. No i co najważniejsze, tak jak z señoritą, jest z nim zawsze wesoło. Śpiewamy ładne piosenki, tańczymy, rysujemy i kolorujemy. Czasem nawet gramy w moja ulubioną grę – piłkę nożną!

Komentarz: „Padre” to w języku hiszpańskim odpowiednik polskiego słowa „ksiądz”, a w dosłownym tłumaczeniu oznacza „ojciec”.

5. Podsumowanie

Nauczyciel przypomina dzieciom, że odwiedzili Amerykę Południową. Raz jeszcze wskazuje na mapie gdzie znajduje się ten kontynent ze wskazaniem jednego z krajów – Boliwii. W ramach powtórzenia informacji nauczyciel może zadać dodatkowe pytania.

Załączniki:

KLASY 1-3 SP BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 1

KLASY 1-3 BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 2

klasy 1-3 SP BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 3

celem warsztatów jest zapoznanie uczestników z nierównościami w dostępności do edukacji. Podczas zajęć uczniowie dowiedzą się na czym polega symboliczny podział świata na Globalną Północ i Globalne Południe, w jakich warunkach uczą się dzieci w Krajach Rozwijających się , co jest przyczyną złego dostępu do edukacji oraz jakie są tego konsekwencje.

Metody: 

praca w grupach, prezentacja multimedialna, pogadanka

Środki:

kolorowe karteczki samoprzylepne, kartki fleepchart, flamastry, długopisy, zdjęcia szkół krajów Globalnego Południa, film o szkole

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący wita się z uczestnikami. Wyjaśnia cel spotkania, tłumaczy jakie mogą być konsekwencje braku dostępu do edukacji w Krajach Rozwijających się.

2. Prawo do edukacji

Prowadzący inicjuje rozmowę na temat prawa do edukacji. Pyta uczestników: Kto i po co wymyślił takie prawo? Gdzie zostało ono zapisane? Czy ich zdaniem wszystkie dzieci na świecie mają zapewniony dostęp do edukacji? Co jest tego przyczyną?

3. Plusy i minusy edukacji

Prowadzący rozdaje uczestnikom dwukolorowe karteczki. Prosi uczniów, aby wymienili po trzy przykłady pozytywnych i negatywnych stron chodzenia do szkoły. Uczestnicy naklejają swoje karteczki na planie planszy plusy i minusy i  odczytują je na forum. Prowadzący podsumowuje zadanie i inicjuje krótką rozmowę na temat edukacji w Polsce. Czy dzieci i młodzież mają zapewniony dostęp do edukacji? Jaką rolę pełni szkoła w Polsce? Dlaczego pomimo minusów wszyscy chodzimy do szkoły.

4. Różnice w edukacji

Prowadzący wygłasza krótki wykład na temat zróżnicowania państw pod względem rozwoju; opiera się na mapie świata uwzględniającej wskaźnik rozwoju społecznego (HDI) tłumacząc, że edukacja stanowi jeden z podstawowych czynników mających wpływ na poziom rozwoju państwa. Prowadzący tłumaczy symboliczny podział świata na globalne Północ – Południe, na mapie pokazuje państwa wysoko rozwijające się i najniżej rozwinięte.

5. Praca w grupach

Prowadzący dzieli uczestników na 6 grup. Zadaniem każdej z nich jest symboliczne zilustrowanie szkoły w Polsce i szkoły w wybranym kraju afrykańskim. Po wykonaniu zadania uczestnicy przedstawiają swoje prace na forum, opisując i interpretując swoje wyobrażenie szkoły w Afryce.

6. Afrykańska szkoła

Uczestnicy zapoznają się z treścią filmu prezentującego szkołę w AFRYCE. Po emisji prowadzący pyta uczestników o refleksje związane z filmem oraz inicjuje dyskusję zadając następujące pytania: jaką rolę pełnią szkoła oraz nauczyciele w Afryce? Co jest głównym problemem w dostępie do edukacji? Jakie kroki zostały poczynione, aby zwiększyć dostęp do edukacji?

7. Prezentacja szkół

Prowadzący pokazuje uczestnikom fotografie ukazujące edukację w różnych rejonach świata oraz krótko charakteryzuje edukację w tych miejscach. Na zakończenie pyta uczestników co my możemy zrobić, aby ułatwić dzieciom w krajach globalnego Południa dostęp do edukacji.

8. Podsumowanie

Prowadzący podsumowuje spotkanie. Zwraca uwagę na różnice w edukacji na świecie oraz jakie konsekwencje wnosi brak możliwości do nauki. Prosi uczestników by w domu, zastanowili się jeszcze raz nad skutkiem złej edukacji.

Artykuł 1

W rozumieniu niniejszej konwencji „dziecko” oznacza każdą istotę ludzką w wieku poniżej osiemnastu lat, chyba że zgodnie z prawem odnoszącym się do dziecka uzyska ono wcześniej pełnoletniość.

Cele:

celem zajęć jest zapoznanie uczestników z pojęciem praw dziecka, ich definicją w światowych dokumentach. Uczestnicy dowiadują się, kim jest „dziecko”, utożsamiają się z tym pojęciem i w ten sposób zdają sobie sprawę z potrzeb, które gwarantują poszczególne prawa.

Metody pracy: 

burza mózgów, dyskusja, praca w grupach, rysunek, prezentacja

Materiały: 

konwencja o Prawach Dziecka, markery, karty flipchartowe, kartki A4, duży brystol, kartki z nazwami kontynentów, karta flipchartowa z dokumentami dotyczącymi praw dziecka.

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący wita się z uczestnikami. Wyjaśnia im cel spotkania i temat warsztatu.

2. Praca w grupach

Prowadzący dzieli uczestników na 6 grup po 5 osób. (każdy uczestnik losuje kartkę z nazwą kontynentu – Afryka, Azja, Europa, Ameryka Płd., Ameryka Płn., Australia)

Każda z grup zastanawia się nad tym, czego potrzebują dzieci z danego kontynentu (od cukierka do zdrowia, przyjaźni), należy zapisać po 4 przykłady.

Wybrany uczestnik z każdej grupy podchodzi do brystolu powieszonego na ścianie i rysuje sprecyzowaną przez grupę potrzebę (należy powtórzyć zadanie 2-3 razy, by na brystolu znalazło się od 12 do 18 rysunków).

Grupa zastanawia się nad nazwaniem swoich obrazków w formie „prawo do…” i podpisuje je na brystolu.

3. Podsumowanie pracy w grupach

Prowadzący czyta powstałe prawa i zadaje pytanie uczestnikom czy uważają, że takie prawa istnieją dla dzieci w rzeczywistości. Skąd wiedzą, że tak? Prowadzący wyjaśnia pojęcie praw dziecka.

4. „Prawa dziecka”

Prowadzący pyta uczestników, skąd pochodzi pojęcie „praw dziecka”. Na karcie flipchartowej prezentowane są dokumenty dotyczące praw dziecka na świecie. Następnie pyta uczestników, skąd wiedzą, że te dokumenty ich dotyczą. Co to znaczy, że są dziećmi?

5. Praca w grupach c.d.

Każda grupa wypisuje po 4 cechy dziecka, np. wiek, szkoła.

Prowadzący zapisuje na karcie flipchartowej wymyślone cechy, skreślając powtarzające się. Pyta czy uczestnicy zgadzają się na takie. Następnie prosi każdą z grup o stworzenie definicji „dziecka”, składającej się z cech wypisanych na karcie.

Grupy prezentują swoje definicje.

6. Podsumowanie i „Konwencja o Prawach Dziecka”

Na koniec prowadzący wywiesza na ścianie artykuł 1 Konwencji o Prawach Dziecka, tłumacząc definicję legalną tego terminu. Zwraca uwagę, że ważna jest świadomość każdego człowieka: młodego i dorosłego, na temat praw dziecka i ich łamaniu

Mieszkańcy rożnych części świata stawiają czoła różnym problemom związanym z ubóstwem materialnym, jak i duchowym, trudnymi warunkami ekonomicznymi czy sytuacją związaną z konfliktami wojennymi. Osoby, które zauważają te potrzeby i problemy drugiego człowieka oraz starają się im zaradzić angażują się w wolontariat i sami stają się wolontariuszami. Wolontariat to jednocześnie szansa na zdobycie nowych umiejętności, na poznanie ludzi i otaczającego ich świata, w wymiarze globalnym, jak i lokalnym. Dla wolontariusza ważnym aspektem jest jego motywacja do pracy, która jest dobrowolna i bezpłatna. Może mieć ona charakter lokalny – wspierając lokalne inicjatywy społeczne oraz samorządowe placówki socjalne czy ogólnopolski lub międzynarodowy, włączając się w działania formalnie działających organizacji pozarządowych.

Cel zajęć: 

przybliżenie pojęcia wolontariatu oraz wskazanie możliwości zaangażowania.

Metody: 

praca w grupach, prezentacja multimedialna, praca indywidualna, kalambury

Środki: 

kartki A4, markery, długopisy, schemat domu, hasła do kalamburów (załącznik 1), film pt. „Misja 2012”

 Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom temat zajęć „Wolontariuszem być”. Pyta czy znają pojęcia wolontariat i wolontariusz.

2. Moja definicja wolontariatu

Prowadzący dzieli uczniów na trzy grupy. Każdej z nich rozdaje pociętą przez siebie kartę pracy (załącznik 1). Na wycinkach znajdują się pojęcia dotyczące wolontariatu. Każda z grup ma za zadanie ułożyć puzzle i odczytać definicję wolontariatu.

Wolontariat – dobrowolna, bezpłatna, świadoma działalność na rzecz innych wykraczająca poza związki rodzinno, koleżeńsko, przyjacielskie. (Malwina Kostrzewa, socjolog)

Wolontariat – jest poświeceniem czasu i energii na rzecz społeczności lokalnej osób spoza rodziny, na rzecz rozwoju środowiska. Ma charakter bezpłatny z wyjątkiem zwrotu kosztów poniesionych w związku z wykonywanym świadczeniem. (Karolina Wieczorko, pedagog)

Wolontariat – to dobrowolne i nieodpłatne działania świadczone na rzez innych wykraczające poza więzi rodzinne i koleżeńskie. (SWM Młodzi Światu)

3. Cechy wolontariusza

Nauczyciel  przedstawia uczniom przykładowy schemat domu. Każdy uczeń maluje w swoim zeszycie podobny rysunek. Zadaniem uczniów jest zastanowienie się, a następnie wypisanie cech wolontariusza w poszczególne elementy domu. Każda z części domu odnosi się do konkretnej cechy wolontariusza. Na przykład fundament to bezinteresowność pracy wolontariusza, drzwi symbolizują nieznane wyzwanie, okna to pomoc i odwaga, które są niezbędne do wykonywania pracy. Dach to oddanie, zaangażowanie i uśmiech, by osoby, którym pomaga wolontariusz, czuły się bezpiecznie.

Po zakończeniu pracy uczniowie prezentują swoje pracę i wspólnie z prowadzącym omawiają cechy wolontariusza.

4. Kalambury

Nauczyciel dzieli osoby w klasie na dwie grupy. Przedstawiciele każdej z grup pokazują swojej drużynie wylosowane hasła dotyczące pracy wolontariusza, bez użycia słów. Zadaniem drużyny jest odgadnąć przedstawione hasła (załącznik 1).

5. Film „Misja 2012”

Prowadzący włącza uczniom materiał filmowy pt. „Misja 2012” (http://vimeo.com/45709470) dotyczący pracy wolontariuszy misyjnych SWM Młodzi Światu, który  ukazuje różne prace wykonywane przez młodych ludzi w ramach wolontariatu. Nauczyciel prosi uczniów, żeby zwrócili uwagę w jakich krajach pracowali wolontariusze i czym się zajmowali.

6. Podsumowanie

Prowadzący podsumowuje przebieg zajęć przypominając poznane pojęcia i różnorodność form pracy wolontariusza.  Zachęca uczniów także do zaangażowania się w pomoc innym.

Załączniki:

Załączniki-do-druku-klasy-4-6-szkoły-podstawowej

Podniesienie świadomości uczniów na temat: dostęp do edukacji dzieci w krajach Ameryki Południowej na przykładzie Peru.

Cele szczegółowe:

Po zakończeniu zajęć uczeń:
– wie, dlaczego szkoła jest ważna;
– zna konsekwencje niechodzenia do szkoły;
– opisuje problem dotyczący edukacji dzieci z krajów południowoamerykańskich;
– wie, w jaki sposób sam, wedle swoich możliwości, może pomóc potrzebującym dzieciom.

Środki:

zdjęcia szkół z Peru, informacje o szkolnictwie w Peru

Metody:

dyskusja, metoda słoneczka, praca ze zdjęciami

Przebieg zajęć:

1. Przywitanie

Nauczyciel podaje krótkie informacje o Salezjańskim Wolontariacie Misyjnym Młodzi Światu (www.swm.pl).

2. Wprowadzenie

Nauczyciel wyjaśnia temat warsztatów, a następnie prosi uczniów, aby w parach zastanowili się nad pytaniami:

– Czy szkoła jest ważna? Jeśli tak, to dlaczego?
– Co jest potrzebne, aby chodzić do szkoły?
– Czy wszyscy mają możliwość chodzenia do szkoły?

Po krótkiej rozmowie każda para podaje jeden argument za i przeciw chodzeniu do szkoły.

3. Historia Carlosa

Nauczyciel rozdaje uczniom do przeczytania historię chłopca z Peru. Bohater opowiada o swojej rodzinie, o życiu na ulicy, o możliwości i chęci chodzenia do szkoły. Dzieci starają się zapamiętać, jak najwięcej faktów i przyczyn niechodzenia Carlosa do szkoły. Następnie nauczyciel zapisuje problem w kole, a uczniowie na samoprzylepnych karteczkach notują przyczyny. Karteczki kładą wokół koła-problemu, podobne propozycje tworzą promienie – długość promienia wskazuje na znaczenie rozwiązania. Nauczyciel omawia propozycje uczniów.

4. Szkoła ze zdjęcia

Uczniowie dostają zdjęcia szkół w Peru. Nauczyciel prosi uczniów, aby po obejrzeniu fotografii napisali na kartce, co ich zdaniem dzieci potrzebują, aby móc się uczyć (czego brakuje na zdjęciach), albo co pomaga im w nauce (co jest na zdjęciach). Korzystając z przykładowych fotografii szkół w Peru, nauczyciel omawia ich wygląda oraz panujący w nich system nauczania. Wspólnie z uczniami wskazuje różnice i podobieństwa jakie występują pomiędzy szkolnictwem w Polsce, a edukacją dzieci z Peru. Tłumaczy różnice między szkołami państwowymi i prywatnymi.

5. Podsumowanie

Nauczyciel pomaga uczniom zrozumieć, jak oni sami, wedle swoich możliwości mogą wesprzeć najbardziej potrzebujące dzieci w krajach południowoamerykańskich, np. przez program Adopcja Miłości.

Załączniki:

1. Historia Carlosa spisana przez A. Franas

Pochodzę z departamentu Ansach. W 1986, kiedy miałem 2 lata, moja rodzina przeniosła się do Limy. Mam 3 młodsze siostry. Mój ojciec odszedł, kiedy byłem mały, dwie najmłodsze siostry są dziećmi mojego ojczyma. Mam miłe wspomnienia z dzieciństwa związane z mamą, rodzeństwem, wujostwem. Najcięższe było to, że musiałem uczyć się i pracować jednocześnie. Zacząłem pracować mniej więcej w wieku 8 lat. Pomagałem mamie i dużo czasu spędzałem na ulicy. Robiłem wszystko, co się da, sprzedawałem lody, lizaki, cukierki, zabawki. Na ulicy nauczyłem się wielu rzeczy. Jednak pracowałem też z konieczności, by pomóc mamie. Mijały lata, udawało mi się zarabiać na ubranie, przybory szkolne. Pracując poznałem chyba wszystkie dzielnice Limy, odwiedzałem krewnych w innych dzielnicach, zostawałem u nich na kilka dni. I chyba aż do 15 roku życia nie mieszkałem nigdzie na stałe, moja mama dużo wyjeżdżała w interesach i mnie zostawiała. I w pewnym sensie mi się to podobało, dobrze się bawiłem, ale przychodziły też momenty smutku, samotności. Od 13 roku życia wpadłem w złe towarzystwo, wszedłem do bandy kibiców mojej drużyny, gdzie była rywalizacja o to, kto jest liderem, gdzie panowała ideologia: „jeżeli nie zabijesz, to nie przetrwasz”. Na ulicy musiałem walczyć o swoje miejsce, wyrobić sobie szacunek, umieć wykorzystywać innych, żeby ktoś nie wykorzystał ciebie, nie pozwalać, by ktoś cię uderzył, zabierał twoje rzeczy (…).
Na 2 lata porzuciłem szkołę. Pracowałem zawsze. Ulica bardzo mi się podobała. W jednym roku przeszedłem przez 9 szkół, w każdej byłem jakiś tydzień, dwa. Wyrzucano mnie ze szkół za złe zachowanie, za przynależenie do bandy.
W wieku 15 lat dotarłem do Plaza Bolognesi. I chyba około 1998-99 poznałem ks. Piotra Dąbrowskiego. Przychodziliśmy na teren parafii Maryi Wspomożycielski po wodę, do łazienki, na darmowe posiłki, zaglądaliśmy do oratorium. Ks. Piotr organizował wycieczki poza miasto i starał się nas na nie namawiać, zachęcał, że będzie fajnie, dobre jedzenie, gry, zabawy. I myśleliśmy, czemu nie, darmowe jedzenie, można się będzie trochę rozerwać (…).
Jakoś przez dwa lata zwodziliśmy księdza, że się zastanawiamy nad jego propozycją, ale tak naprawdę nie mieliśmy takiego zamiaru, przychodziliśmy do niego z wygody, żeby dostać coś za darmo. Ja opierałem się, bo nie podobało mi się życie w zamknięciu, brak swobody. Ale w końcu zacząłem się zastanawiać. Na ulicy nie było źle, nie chodziliśmy głodni, ale to prawda nie mieliśmy dachu nad głową i już dwa lata nie chodziłem do szkoły. Rozważałem, jak bardzo ksiądz nalegał, jak przekonywał, nie przestawał. I budziło się we mnie pragnienie jakiejś zmiany, rozwoju. Patrzyłem na kolegów, którzy zamieszkali w CADB, widać było, że jest im dobrze. I postanowiłem spróbować. W marcu 2000 roku zamieszkałem w CADB [Otwarty Dom Ks. Bosko dla chłopców ulicy w Limie] (…). Początkowo moją metodą było, żeby tylko skończyć szkołę średnią.
Skończyłem szkołę z bardzo dobrymi wynikami. Potem coraz bardziej podobała mi się stolarka. I zacząłem studiować w Instytucie Salezjańskim. Stałem się pilny, przykładny, dużo pracowałem w warsztacie. Ksiądz Piotr jest dla mnie jak ojciec. Jestem mu niezmiernie wdzięczny za jego wytrwałość i tolerancję. Nawet moja rodzina we mnie zwątpiła i spisała mnie na straty, ale on ciągle wierzył (…).

2. Edukacja w Peru

Peru to kraj kontrastów. Z jednej strony istnieje tu bogata mniejszość, której stopa życiowa znacznie przewyższa nawet europejskie standardy. Z drugiej strony Peru cechuje jeden z najniższych poziomów życia wśród państw Ameryki Południowej. Ponad 70% ludności wiejskiej, gdzie przeważają rodziny wielodzietne, żyje poniżej granicy ubóstwa. W miastach
natomiast powstają ogromne strefy nędzy. Brak edukacji oraz głęboko wpojone przekonanie, że biały człowiek jest lepszy, sprawia, że jednym z głównych problemów wśród dzieci jest brak poczucia własnej wartości. Problemy, z którymi borykają się mieszkańcy tego kraju, to przede wszystkim liczne dzielnice nędzy zamieszkiwane przez ludzi dotkniętych biedą, z wysokim odsetkiem analfabetyzmu wśród kobiet i mężczyzn. Problemem jest również edukacja. Większość placówek edukacyjnych w Peru to szkoły państwowe. Niewielkie wsparcie finansowe ze strony państwa sprawia, że jest w nich bardzo niski poziom nauczania. W kraju funkcjonuje szesnaście uniwersytetów (pierwszy z nich, Uniwersytet św. Marka w Limie, został założony w 1551 roku), jednak ze względu na bardzo wysokie opłaty tylko niewielki procent młodzieży ma szansę się w nich kształcić. Dzieci zaczynają edukację w wieku sześciu lat. Najpierw idą do szkoły podstawowej, która ma sześć klas, a potem do szkoły średniej – pięć klas. W wieku siedemnastu lat kończą szkołę i decydują, jakie studia chcą rozpocząć. Niestety nie wszyscy mają taką możliwość. Edukacja w Peru jest powszechna i bezpłatna, jednak i tak niewielkie koszty z nią związane (np. zakup obowiązkowego mundurka), są często za wysokie. Poza tym, poziom szkół państwowych jest na tak niskim poziomie, że nie pozwala na dalszą edukację. Egzaminy na uczelnie wyższe są za trudne dla uczniów tych szkół. Jedynie szkoły prywatne zapewniają rozwój i dalszą edukację młodym ludziom.
Duża część młodzieży nie kończy nawet szkoły średniej. Złe warunki materialne, patologie rodzinne i nieodpowiednie towarzystwo sprawiają, że nastolatkowie bardzo szybko zaczynają pracować, żyją na ulicy i dopuszczają się przestępstw. Najtrudniejsza sytuacja występuje jednak na prowincji. Tutaj przede wszystkim brakuje dobrze wykwalifikowanych nauczycieli. Zazwyczaj ci, którzy są, uczą wszystkich przedmiotów. Duże odległości i słaba infrastruktura powoduje, że nauczyciele często w ogóle nie docierają na lekcje.

Podniesienie świadomości dzieci na temat wartości środowiska naturalnego.

Cele szczegółowe:

Po warsztatach uczeń:
– łączy warunki klimatyczne z dostępnością pożywienia w przyrodzie;
– wymienia charakterystyczne cechy dla regionu Arktyki;
– opisuje trudne warunki życia Innuitów (pot. Eskimosów);
– zna wartość środowiska, w którym żyje.

Środki:

obrazki z porami roku i pożywieniem, historia Anaruka

Metody:

dyskusja, sieć powiązań, rysunek

Przebieg zajęć:

1. Przywitanie

Nauczyciel podaje krótkie informacje o Salezjańskim Wolontariacie Misyjnym – Młodzi Światu (www.swm.pl).

2. Wprowadzenie

Nauczyciel wyjaśnia temat warsztatów. Krótko przedstawia cel i przebieg zajęć.

3. Szukanie pożywienia

Nauczyciel dzieli klasę na cztery grupy (młodsze klasy wykonują ćwiczenie indywidualnie). Ich zadaniem jest dopasować obrazki, na których z jednej strony znajdują się ilustracje przedstawiające pory roku, a z drugiej produkty, które można dostać podczas ich trwania. Dzieci przyklejają obrazki na dużą kartkę a następnie łączą je strzałkami.
Podsumowanie ćwiczenia – nauczyciel wyjaśnia, czym charakteryzują się poszczególne pory roku. Mówi o takich miejscach na świecie, gdzie zima trwa bardzo długo. Czy dzieci wiedzą, co to są za miejsca, jak się nazywają i gdzie się znajdują (można pokazać zdjęcia z rejonu Arktyki i Antarktydy oraz wysokich szczytów)? Jaka jest różnica między Arktyką i Antarktydą?

4. Jak Anaruk zdobywa pożywienie

Nauczyciel przedstawia dzieciom Anaruka, chłopca z Grenlandii, mówi o tym, gdzie mieszka, jak się ubiera, co je (trzeba pamiętać, że współcześni Innuici żyją nieco inaczej). Następnie czyta dzieciom opowieść o tym, jak chłopiec razem ze swoją rodziną zdobywa pożywienie, jak odbywa się to latem, a jak zimą. Zadaniem dzieci jest zrobić ilustrację do tekstu, przedstawiającą zajęcia, które pozwalają przeżyć Innuitom oraz produkty, którymi się żywią. Po zakończeniu, dzieci prezentują swoje prace.

5. Podsumowanie

Innuici to rdzenni mieszkańcy Arktyki, zamieszkują Alaskę, północną Kanadę, Grenlandię i Syberię. Choć mają coraz większy dostęp do zdobyczy cywilizacji, cały czas muszą walczyć o przetrwanie. Przyrodę, ich największą żywicielkę, otaczają wielkim szacunkiem. Poznając życie Innuitów można zrozumieć zależności, jakie istnieją między człowiekiem a środowiskiem naturalnym i docenić dobra, do których mieszkańcy Europy mają tak łatwy dostęp. Nauczyciel pyta dzieci, w jaki sposób my możemy doceniać i szanować środowisko,
w którym żyjemy. Jak je chronić i nie nadużywać?

Załączniki:

1. Fragment książki Cz. Centkiewicza pt. „Anaruk, chłopiec z Grenlandii”

Zdobycie pożywienia to sprawa życia i śmierci dla mieszkańców Grenlandii. Polowanie na zwierzęta morskie, tak jak to robią Eskimosi w dalekich zakątkach Grenlandii, nie jest rzeczą łatwą ani bezpieczną. Latem wypływają na morze w kajakach. Nic a nic niepodobnych do naszych. Szkielet buduje się przeważnie z żeber zwierzęcych powiązanych rzemieniami; obciąga się go skórami, pozszywanymi jak można najszczelniej. Otwór, w którym siedzi myśliwy, jest bardzo ściśle dopasowany do jego wymiarów. Jeśli łódka przedziurawi się w czasie polowania, myśliwy nie może wydostać się z niej i tonie. (…) W lecie dzieci zbierają i suszą trawy, mchy i nawóz ptaków czy renów. W zimie wytapiają lód na wodę do picia i czasem, bardzo rzadko, podgotowują trochę mięsa nad płomieniem lampy. Lampą nazywają wydrążony kamień, w który myśliwi nalewają tłuszczu foki, morsa lub wieloryba i zanurzają w nim knot zrobiony z wysuszonej trawy. Lampa daje trochę światła, trochę ciepła i bardzo, bardzo dużo sadzy. Ale tym się nikt nie przejmuje. (…)
wioskiswiata.org
Zima jest tutaj tym przykrzejsza, że przez całe cztery miesiące bez przerwy trwa ciemność. Słońce nie ukazuje się wcale. Dopiero w marcu pojawia się co dzień na chwilę tuż nad horyzontem. Wtedy we wszystkich ludzkich osiedlach na Dalekiej Północy panuje radość. Mróz, burze śnieżne, męczące wichry – wszystko idzie w zapomnienie. Wraz ze słońcem nadchodzi czas letnich łowów. W maju rozpoczyna się dzień polarny i trwa bez przerwy przez pięć miesięcy. Słońce wtedy wcale nie zachodzi. (…) Eskimosi polują, jak tylko nadarzy się im sposobność. Nie dla przyjemności czy dla zabawy, a z potrzeby. Nigdy nie wiadomo, kiedy przyjść może głód.
Tugto ze zgrozą wspominał niedawną zimę. – Zjedliśmy wtedy wiele naszych psów, a sam rozumiesz, jaka to straszna ostateczność zabić wiernego przyjaciela, którego wychowywało się od małego szczeniaka. Zjadaliśmy skórę naszych namiotów, wyszukiwaliśmy pod śniegiem ogryzione dawno kości, żeby jeszcze raz wyssać z nich każdą kropelkę szpiku. Gotowaliśmy rzemienie, uprzęże, ubrania. Ale to wszystko nie pomagało. Wielu myśliwych nie przeżyło tej zimy. Głodni, wyjeżdżaliśmy daleko od naszej osady w poszukiwaniu zwierzyny. Głodne psy, chude jak szkielety, ledwo ciągnęły sanie. Byliśmy słabi, potykaliśmy się co krok. Gdy raz wreszcie zobaczyłem fokę, osłabiona ręka i zamglone oko zawiodły mnie – zwierzę znikło pod lodem. Staliśmy na mrozie długie godziny, czekając, aż ukaże się znowu. Czekaliśmy na próżno. Długo, bardzo długo krążyliśmy po całym wybrzeżu. Nigdzie ani śladu zwierzyny. Powrót był bardzo smutny. Psy nie miały siły ciągnąć pustych sań, a jeśli widziały, że jeden z ich towarzyszy nieruchomiał na lodzie, rzucały się i rozszarpywały go w kawałki. Gdy powracałem do domu z pustymi rękami, panowała w nim cisza. Osłabione głodem dzieci leżały bez ruchu, nawet Anaruk nie przybiegał, jak zwykle, pomagać mi zdjąć uprząż z psów. Nie skarżył się, nie płakał, ale jego oczy były tak smutne, że uciekałem z igloo i znów daremnie błąkałem się po krach w poszukiwaniu mięsa.

Zapoznanie dzieci ze współczesnymi przemianami gospodarczymi, społecznymi i politycznymi na kontynentach i w wybranych krajach.

Metody:

mapa mentalna, ćwiczenia z mapą, praca z tekstem, praca w grupach

Środki:

mapki polityczne konturowe Afryki, atlas, mapa ścienna Afryki, arkusz papieru, karty pracy

Przebieg zajęć:

1.Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom główny temat zajęć.

2. Zlokalizuj miejsce konfliktu

a. Nauczyciel dzieli klasę na czteroosobowe grupy i rozdaje kartki z wypisanymi przykładami konfliktów w Afryce (załącznik 1) oraz konturowe mapki polityczne Afryki.

b. Zadaniem każdej grupy jest naniesienie na mapkę konturową miejsca konfliktów, wstawiając odpowiedni numer konfliktu z tekstu na mapkę oraz wypisuje przyczyny tych konfliktów na karty pracy. Pomocą w wykonaniu zadania są mapy polityczne Afryki z atlasu.

c. Przedstawiciel grupy prezentuje efekty pracy, a pozostałe grupy sprawdzają poprawność wykonanego zadania.

3. Przyczyny i skutki konfliktów

Nauczyciel wyjaśnia i podaje przykłady czym jest i do czego służy mapa mentalna. Następnie cała klasa tworzy na tablicy (arkuszu papieru) mapę mentalną przyczyn i skutków konfliktów zbrojnych w Afryce. Uczniowie kolejno podchodzą i dorysowują poszczególne elementy mapy mentalnej.

4. Podsumowanie

Uczniowie i nauczyciel analizują powstałą mapę mentalną, zwracając uwagę na złożoność przyczyn i skutków konfliktów w Afryce. Szczególne zwrócenie uwagi na to, że bieda jest jednocześnie przyczyną jak i skutkiem konfliktów.

Zadanie domowe: Podaj kilka propozycji: „Jak można pomóc Afryce”.

Załączniki:

Załącznik nr 1

Konflikty między narodami:

1. Rwanda, Burundi – konflikt pomiędzy plemionami Tutsi i Hutu ciągnący się od XV wieku. Jest to konflikt głównie o ziemię pomiędzy pasterzami Tutsi najczęściej sprawującymi władzę a rolnikami Hutu stanowiącymi większość. Pod koniec XX wieku był to najkrwawszy konflikt na świecie (ponad 1 mln zabitych i około 2 mln na wygnaniu).

2. Somalia

3. Nigeria  kraj jednolity narodowościowo i religijnie, ale dzielący się na liczne klany i grupy rodowe. Katastrofalna susza w 1991 r. doprowadziła do odrodzenia się sporów klanowych głównie o pastwiska czy też źródła wody. W kraju zapanowała anarchia. Interwencja wojsk ONZ (ok 100 tys. zabitych i 1 mln na wygnaniu). Duże zróżnicowanie narodowościowe (ponad 300 języków) i religijne (chrześcijańskie południe, islamska północ) jest powodem do licznych starć zwłaszcza pomiędzy czterema największymi narodami: Joruba, Fulani, Ibo, Hausa. Liczne przewroty wojskowe (pucze) oraz rządy hunt wojskowych.

4. Sahara Zachodnia – konflikt pomiędzy Marokiem, Algierią, Mauretanią i Hiszpanią o wpływy na tym terytorium. Front wyzwolenia POLISARIO dąży do uzyskania pełnej niepodległości.

5. Liberia – Najstarsza niepodległa republika na kontynencie afrykańskim założona w 1847 r. przez wyzwolonych niewolników amerykańskich. Od kilkunastu lat trwa wojna domowa pomiędzy kilkoma zwalczającymi się ugrupowaniami politycznymi. Kilkakrotnie interweniowały wojska krajów ościennych. Istnieje także konflikt pomiędzy ludnością rdzenną i napływową (potomkowie byłych niewolników). Liczne zamachy terrorystyczne dokonywane przez fundamentalistów islamskich. W Algierii w wyniku zamachów i wojny partyzanckiej zginęło ok. 50 tys. osób.

6. Algieria, Egipt

7. Sudan – wojna domowa pomiędzy chrześcijańskim i animistycznym południem zamieszkaną przez ludy murzyńskie a białą ludnością arabską sprawującą władzę. Południe głosi hasła separatystyczne.

Konflikty rasowe:

8. Republika Południowej Afryki, Zimbabwe – system segregacji rasowej upadł w RP A w 1994 r. a w Zimbabwe w 1980 roku, ale ostre antagonizmy rasowe pomiędzy ludnością białą i czarną pozostają żywe do dzisiaj.

Konflikty zbrojne pomiędzy zwalczającymi się ugrupowaniami politycznymi, liczne przewroty wojskowe:

9. Mozambik (1 mln zabitych, 4,5 mln wypędzonych)

10. Angola

11. Sierra Leone

12. Demokratyczna Republika Konga

13. Czad – ponadto konflikt narodowościowo-religijny podobny do sudańskiego

14. Uganda

Spory graniczne:

15. Etiopia – Erytrea

16. Etiopia – Somalia

17. Libia – Czad

18. Burkina Faso – Ghana

19. Maroko – Algieria

20. Sudan – Egipt

21. Senegal – Gambia