W ramach warsztatów uczestnicy definiują pojęcia „dziecko” i „dzieciństwo” oraz analizują ich różne interpretacje w kontekście prawnym, kulturowym i pedagogicznym. Poznają  także podstawowe prawa dziecka, takie jak prawo do edukacji, ochrony przed przemocą czy godziwych warunków życia. Omawiają przykłady łamania praw dzieci na świecie. Warsztaty podkreślają, że dzieciństwo to kluczowy etap rozwoju człowieka, który nie jest jednolity ani uniwersalny. Wymaga szczególnej ochrony, aby każde dziecko miało szansę na godne życie, edukację i rozwój. Edukacja globalna i działania pomocowe mogą przyczynić się do zmiany sytuacji najmłodszych, ale potrzebne jest zaangażowanie na wielu poziomach – od lokalnych społeczności po rządy i organizacje międzynarodowe.

Cel zajęć 

Zapoznanie uczestników z tematyką praw dziecka oraz trudnościach w ich egzekwowaniu w różnych miejscach na świecie. 

Dla kogo 

Warsztaty adresowane są szczególnie  do studentów kierunków pedagogicznych, psychologii oraz nauk o rodzinie, prawa. 

Metody

Praca z tekstem, burza mózgów, studium przypadków, film edukacyjny
Materiały
flipchart, kartki, długopisy, kolorowe karteczki 

Konspekt zajęć _ Kiedy(prze)staje się być dzieckiem

Materiały powstały w ramach projektu Uniwersytet przez kontynenty współfinansowanego w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

pogłębienie wiedzy na temat konfliktów na szczeblach lokalnych i międzynarodowych na przykładzie konfliktów w Papui.

Cele szczegółowe:

Po zakończeniu zajęć uczeń:

– umie zdefiniować pojęcie konfliktu oraz wymienić jego rodzaje;

– potrafi dokonać selekcji i analizy treści oraz formy informacji przekazywanych w mediach;

– potrafi znaleźć i zinterpretować informacje o przyczynach i przebiegu konfliktu,

oraz na ich podstawie przewidzieć jego skutki;

– wie, że Nowa Gwinea jest wyspą zamieszkałą przez rozmaite plemiona w obrębie dwóch oddzielnych struktur państwowych;

– ma informacje na temat życia i problemów mieszkańców obu części wyspy, potrafi porównać ich sytuację, oraz opisać na czym w obu przypadkach polegają konflikty.

Środki: 

artykuły prasowe dotyczące konfliktów na świecie, w tym konfliktów w Papui-Nowej Gwinei, oraz indonezyjskiej prowincji Papua; informacje pochodzące z programów telewizyjnych, radiowych, oraz portali internetowych na temat aktualnych konfliktów na świecie, zebrane wcześniej przez uczniów.

Metody:

dyskusja, praca z tekstem, analiza materiałów multimedialnych, metoda ”kuli śniegowej”.

Przebieg zajęć:

1. Przywitanie

Nauczyciel informuje, że na zajęciach uczniowie pogłębią swoją wiedzę na temat problemów Papuasów, a w szczególności konfliktów dotykających już nie tylko mieszkańców państwa Papua-Nowa Gwinea, ale całej wyspy.

2. Wprowadzenie

a) Kilka dni przed planowanym przeprowadzeniem zajęć nauczyciel prosi uczniów, aby przez najbliższy czas uważnie oglądali programy informacyjne w telewizji oraz słuchali wiadomości radiowych, czytali gazety i notowali wszystkie informacje dotyczące różnego typu konfliktów.

b) Definicja konfliktu – każdy uczeń indywidualnie na małej kartce wpisuje swoją własną definicję słowa „konflikt”. Następnie uczniowie w parach przedstawiają sobie wzajemnie swoje propozycje i razem tworzą nową, wspólną definicję. Pary łączą się w czwórki i ustalają wspólne stanowisko. Z kolei czwórki łączą się w ósemki i tworzą wspólną definicję. Tak aż do momentu kiedy powstaną 2 lub 3 grupy, które prezentują wypracowane przez siebie, jak najbardziej kompletne definicje słowa „konflikt”.

c) Analiza materiałów zebranych przez uczniów – uczniowie prezentują zebrane przez siebie materiały i wraz z nauczycielem zastanawiają się nad następującymi kwestiami:

Gdzie można zdobyć informacje o konfliktach?

O jakich konfliktach mogliśmy usłyszeć w ostatnim czasie?

Czy w różnych środkach przekazu informacja ta podawana jest w ten sam sposób?

Na czym polegają różnice w przekazie i z czego mogą one wynikać?

Jakie typy konfliktów możemy wyróżnić i które z nich są dominującym tematem

w mediach?

3.  Jakie są fakty?

Nauczyciel dzieli klasę na 4 grupy (jeżeli klasa jest liczna, to na 6, wówczas 2 grupy dostają te same materiały) i każdej z nich daje artykuły dotyczące konfliktów wycięte z gazet oraz wydrukowane z portali internetowych. Prosi o znalezienie artykułu, który dotyczyłby konfliktu w Papui-Nowej Gwinei i prowincji Papua (w zestawie dla każdej grupy powinien znaleźć się jeden taki artykuł). Przy okazji nauczyciel przypomina podstawowe informacje na temat wyspy. Uczniowie w postaci mapy myśli mają przedstawić treść artykułu, biorąc pod uwagę następujące zagadnienia:

Czego dotyczył artykuł, na czym polega konflikt (w trakcie czytania uczniowie, mogą zaznaczyć różnymi kolorami strony konfliktów, przedmiot i konsekwencje)? Jaka jest skala konfliktu (czy chodzi o konflikt lokalny, czy międzynarodowy)? Jakie są przyczyny danego konfliktu i jak przedstawiają się możliwości jego rozwiązania?

Zastanawiają się również nad odpowiedziami na pytania:

Kiedy i gdzie artykuł został opublikowany?

Czy jest to wiadomość z pierwszych stron gazet, łatwo dostępna i popularna, pojawiająca się w kilku źródłach, czy raczej informacja niszowa?

Czy artykuł przedstawia fakty, czy jest wyrazem opinii autora? Po czym można to rozpoznać?

Jakim stylem artykuł został napisany (formalnym, potocznym, czy wyrażone są w nim emocje)?

Czyje wypowiedzi są przytaczane w artykule? Czy zdaniem uczniów zabrakło czyjegoś głosu (np. jednej ze stron konfliktu, ważnego obserwatora)?

Co przedstawiają zdjęcia stanowiące ilustrację artykułu? Czy ich wybór jest trafny?

Jaki zdaniem uczniów był cel autora artykułu?

4. Dziennikarska wizja

Na podstawie stworzonej przez siebie mapy myśli reprezentanci każdej z grup przedstawiają treść artykułu. Następnie nauczyciel moderuje dyskusję dotyczącą różnorodności konfliktów, oraz sposobu ich przedstawiania w mediach. Uczniowie biorą udział w dyskusji prezentując odpowiedzi wypracowane wcześniej w grupach.

5. Podsumowanie

Na koniec warto podkreślić marginalizację konfliktów zarówno w Papui-Nowej Gwinei, jak i w należącej do Indonezji prowincji Papua. Świadczy o tym fakt, że chociaż konflikty te cały czas się toczą i pochłaniają coraz więcej ofiar, to informacje na ich temat pojawiają się w mediach niezwykle rzadko. Mówiąc o przyczynach konfliktów należy wspomnieć o wielkim zróżnicowaniu etnicznym, językowym i religijnym na terenie całej Oceanii. Jest to bowiem przyczyna zarówno lokalnych sporów plemiennych na terenie państwa Papua-Nowa Gwinea, jak i problemów Papuasów w indonezyjskiej części wyspy Nowa Gwinea, której rząd próbuje podporządkować i ujednolicić wiele całkiem odmiennych od siebie kultur.

Załączniki:

Zapomniane-konflikty-definicja-pojęcia-konfliktu

Zapomniane-konflikty-informacje-na-temat-wysp-Nowa-Gwinea

Zapomniane-konflikty-materiały-prasowe

Ukazanie przyczyn, skali i różnic zachodzących pomiędzy krajami Globalnej Północy a Globalnego Południa.

Cele szczegółowe:

– uczeń zna historię kolonializmu;

– uczeń rozumie przyczyny  zjawiska kolonializmu;

– uczeń dostrzega współzależności obejmujące Północ i Południe pod względem ekonomicznym;

– uczeń zna pojęcie Sprawiedliwego Handlu ;

– uczeń rozumie różnice w handlu i produkcji między krajami Globalnej Północy a krajami Rozwijającymi się i ich wpływu na gospodarkę;

– uczeń rozumie dysproporcje ekonomiczne wynikających z różnic w polityce gospodarczej Krajów Północy i Południa.

Metody: 

dyskusja, wykład, praca grupowa

Środki: 

bloki z mapami świata, ilustracje produktów importowanych, wydrukowane strzałki

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia dzieciom temat zajęć. Wyjaśnia główną tematykę i cel spotkania jakim jest ukazanie przyczyn i różnic zachodzących pomiędzy krajami Globalnej Północy a Globalnego Południa.

2. Światowy handel

Nauczyciel dzieli dzieci na czteroosobowe grupy. Każda z nich otrzymuje zestaw wydrukowanych ilustracji, przedstawiających produkty importowane z krajów Globalnego Południa (kawa, herbata, kakao, owoce, zabawki) oraz duże bloki z konturami mapy świata. Zadaniem dzieci jest dopasowanie poszczególnych produktów do miejsc, z których pochodzą. Grupy otrzymają również strzałki, które posłużą połączeniu danych produktów z państwami Północy, które je importowały.

3. Skąd kolonializm?

Nauczyciel wymienia pokrótce przyczyny i przebieg kolonializmu. Uczniowie zapoznają się ze skalą różnic w handlu między krajami Globalnego Południa a krajami Północy. Uczestnicy mają możliwość podzielić się swoimi spostrzeżeniami i sugestiami z innymi

4. Podsumowanie

Nauczyciel podsumowuje zajęcia powtórzeniem informacji na temat kolonializmu i dysproporcji ekonomicznych wynikających z różnic polityki gospodarczej Krajów Północy i Południa.

Mieszkańcy rożnych części świata stawiają czoła różnym problemom związanym z ubóstwem materialnym, jak i duchowym, trudnymi warunkami ekonomicznymi czy sytuacją związaną z konfliktami wojennymi. Osoby, które zauważają te potrzeby i problemy drugiego człowieka oraz starają się im zaradzić angażują się w wolontariat i sami stają się wolontariuszami. Wolontariat to jednocześnie szansa na zdobycie nowych umiejętności, na poznanie ludzi i otaczającego ich świata, w wymiarze globalnym, jak i lokalnym. Dla wolontariusza ważnym aspektem jest jego motywacja do pracy, która jest dobrowolna i bezpłatna. Może mieć ona charakter lokalny – wspierając lokalne inicjatywy społeczne oraz samorządowe placówki socjalne czy ogólnopolski lub międzynarodowy, włączając się w działania formalnie działających organizacji pozarządowych.

Cel zajęć: 

przybliżenie pojęcia wolontariatu oraz wskazanie możliwości zaangażowania.

Metody: 

praca w grupach, prezentacja multimedialna, praca indywidualna, kalambury

Środki: 

kartki A4, markery, długopisy, schemat domu, hasła do kalamburów (załącznik 1), film pt. „Misja 2012”

 Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom temat zajęć „Wolontariuszem być”. Pyta czy znają pojęcia wolontariat i wolontariusz.

2. Moja definicja wolontariatu

Prowadzący dzieli uczniów na trzy grupy. Każdej z nich rozdaje pociętą przez siebie kartę pracy (załącznik 1). Na wycinkach znajdują się pojęcia dotyczące wolontariatu. Każda z grup ma za zadanie ułożyć puzzle i odczytać definicję wolontariatu.

Wolontariat – dobrowolna, bezpłatna, świadoma działalność na rzecz innych wykraczająca poza związki rodzinno, koleżeńsko, przyjacielskie. (Malwina Kostrzewa, socjolog)

Wolontariat – jest poświeceniem czasu i energii na rzecz społeczności lokalnej osób spoza rodziny, na rzecz rozwoju środowiska. Ma charakter bezpłatny z wyjątkiem zwrotu kosztów poniesionych w związku z wykonywanym świadczeniem. (Karolina Wieczorko, pedagog)

Wolontariat – to dobrowolne i nieodpłatne działania świadczone na rzez innych wykraczające poza więzi rodzinne i koleżeńskie. (SWM Młodzi Światu)

3. Cechy wolontariusza

Nauczyciel  przedstawia uczniom przykładowy schemat domu. Każdy uczeń maluje w swoim zeszycie podobny rysunek. Zadaniem uczniów jest zastanowienie się, a następnie wypisanie cech wolontariusza w poszczególne elementy domu. Każda z części domu odnosi się do konkretnej cechy wolontariusza. Na przykład fundament to bezinteresowność pracy wolontariusza, drzwi symbolizują nieznane wyzwanie, okna to pomoc i odwaga, które są niezbędne do wykonywania pracy. Dach to oddanie, zaangażowanie i uśmiech, by osoby, którym pomaga wolontariusz, czuły się bezpiecznie.

Po zakończeniu pracy uczniowie prezentują swoje pracę i wspólnie z prowadzącym omawiają cechy wolontariusza.

4. Kalambury

Nauczyciel dzieli osoby w klasie na dwie grupy. Przedstawiciele każdej z grup pokazują swojej drużynie wylosowane hasła dotyczące pracy wolontariusza, bez użycia słów. Zadaniem drużyny jest odgadnąć przedstawione hasła (załącznik 1).

5. Film „Misja 2012”

Prowadzący włącza uczniom materiał filmowy pt. „Misja 2012” (http://vimeo.com/45709470) dotyczący pracy wolontariuszy misyjnych SWM Młodzi Światu, który  ukazuje różne prace wykonywane przez młodych ludzi w ramach wolontariatu. Nauczyciel prosi uczniów, żeby zwrócili uwagę w jakich krajach pracowali wolontariusze i czym się zajmowali.

6. Podsumowanie

Prowadzący podsumowuje przebieg zajęć przypominając poznane pojęcia i różnorodność form pracy wolontariusza.  Zachęca uczniów także do zaangażowania się w pomoc innym.

Załączniki:

Załączniki-do-druku-klasy-4-6-szkoły-podstawowej

Wolontariat – to dobrowolna i świadoma chęć angażowania się w pracę pomoc bez wynagrodzenia na rzecz innych, wykraczająca poza więzi rodzinne i koleżeńskie. Wolontariusza cechuje otwartość na innych i chęć rozwoju. Uczy się cierpliwości i współdziałania w grupie. Nie boi się wyzwań. Często odkrywa zdolności, o których wcześniej nie miał pojęcia. Niesie pomoc tym, którzy jej najbardziej potrzebują. Wolontariusz może działać w organizacjach pozarządowych, w szpitalach, hospicjach, ale na tym nie koniec. Może brać udział w różnych akcjach, takich jak np. pomoc przy organizacji imprez sportowych oraz międzynarodowych spotkań młodzieży. Wolontariat pomaga zawrzeć nowe znajomości i zdobyć doświadczenie. Pomaga także rozwijać się, poszerzać horyzonty i wykorzystać umiejętności w praktyce. Wolontariusze czerpią satysfakcję ze swojej pracy, dzięki widocznym efektom, takim jak np. uśmiech drugiego człowieka, nowo powstała szkoła, przy której budowie pomagali oraz nowe umiejętności zdobyte przez dzieci, które uczyli. Wolontariuszem może być każdy, bez względu na zajęcia, wiek, pochodzenie, wyznanie, czy płeć. Przykładem wolontariatu jest Salezjański Wolontariat Misyjny MŁODZI ŚWIATU, który wysyła swoich wolontariuszy do różnych zakątków świata, aby nieśli pomoc najbardziej potrzebującym.

Cel zajęć: 

przedstawienie uczniom pojęcia wolontariusz i sposobów pomagania innym.

Metody: 

zabawa integracyjna, zabawy ruchowe, prezentacja multimedialna, rysunek

Środki: 

bandaż, szablony uśmiechu, elementarz, szablon uśmiechniętego słońca, kartki papieru, kredki, piłka, obrazki z sytuacjami

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia temat zajęć: Wolontariusz – kto to taki? Pyta dzieci, czy wiedzą kim jest wolontariusz i zachęca do swobodnych wypowiedzi. Następnie wyjaśnia, że jest wolontariusz to osoba, które pomaga innym bezinteresownie, to znaczy nie dostaje za to żadnej nagrody ani pieniędzy. Robi to tylko dlatego, że chce sprawić innym radość. Działa w różnych organizacjach, szpitalach i szkołach pomagając tym, którzy tego najbardziej potrzebują, np. ucząc dzieci, odwiedzając chorych, zbierając pieniądze do puszek.

2. Wolontariusz pisze listy

Nauczyciel mówi dzieciom, że ma dla nich niespodziankę, a jest nią list prosto z Afryki. Autorem listu jest osoba, którą nazywamy wolontariuszem. Prowadzący zaprasza do uważnego słuchania listu:

Cześć!

Mam na imię Marta, mam 20 lat i jestem wolontariuszką w Afryce. Przyjechałam tu dwa lata temu. Zawsze chciałam pomagać. Pracuję w szkole, ponieważ jestem z wykształcenia nauczycielem języka angielskiego. Nie dostaję za swoją pracę żadnych pieniędzy. Największą nagrodą za włożony wkład w pracę jest uśmiech dzieci i to, że biorą one chętnie udział w zajęciach. Starają się też jak najwięcej nauczyć w czasie naszych lekcji. Wiem, że przynosi to wiele radości drugiemu człowiekowi.  Zachęcam i was do pomocy innym. Możecie pomagać w domu rodzicom, albo koleżance w przedszkolu. Zobaczycie, że zawsze to przyniesie uśmiech wam i tej drugiej osobie.

Życzę, abyście zaczęli od dziś. Pozdrawiam was z ciepłej i słonecznej Afryki!

Marta

Po odczytaniu listu nauczyciel zadaje dzieciom pytanie: kim jest Marta i dlaczego pojechała do Afryki? Po wysłuchaniu odpowiedzi podsumowuje, że wolontariuszami mogą być ludzie w różnym wieku i różnych profesji, ponieważ najważniejsze są dobre chęci.

Prowadzący wyjaśnia dzieciom, że to nie koniec listów od wolontariusza z Afryki. Marta napisała do nich kolejny list, którego muszą uważnie wysłuchać. 

Cześć!

Cieszę się, że mogę znów do Was napisać! Chciałabym wam opowiedzieć o mojej pracy z dziećmi w afrykańskiej szkole. Uczę dzieci czytać i pisać. W wolnym czasie gram z nimi w piłkę i czytam bajki. Każdego dnia aktywnie spędzamy czas. Wasi afrykańscy rówieśnicy mają tyle energii, że nigdy nie brakuje im chęci do kolejnych zajęć.

Ale bycie nauczycielem to nie moja jedyna praca. Jestem również pielęgniarką w szkole. Pomagam chorym dzieciom i opatruję rany. Jestem tu już drugi rok i bardzo się cieszę, że mogę to robić. Kiedy dzieci są smutne staram się z nimi rozmawiać, aby je pocieszyć, a kiedy widzę głodne dziecko od razu daję mu coś do jedzenia.Czasem nawet zdarza mi się pomagać przy budowie domu, kiedy coś się popsuje lub zawali. Tutaj, w Afryce, każda para rąk jest potrzebna do pomocy.

Mam nadzieję, że wam też nie brakuje każdego dnia energii, tak jak waszym kolegom z Afryki!

Pozdrawiam,

Marta

Prowadzący podkreśla, że Marta robi wiele dobrego dla tych, którzy najbardziej potrzebują jej pomocy. Nasz wolontariusz w czasie swojej pracy miał wiele przygód, w których najważniejsze dla niego było, by pomóc drugiemu.

Nauczyciel wyjaśnia, że w sali są schowane różne przedmioty, które mogłyby się okazać pomocne również w Afryce. Następnie odczytuje kolejno zdania, po których dzieci mają odszukać przedmiotów, będących rozwiązaniem dla przedstawionego problemu.

– Marta, idąc do szkoły, spotkała dziecko, które się przewróciło i stłukło kolano. Czego potrzebuje Marta, by pomóc dziecku? (bandaż)

– Nasz wolontariusz, kiedy prowadził lekcje z języka angielskiego, zauważył, że jedna dziewczynka z klasie nie zapisywała nic w zeszycie. Okazało się, że nie potrafi czytać ani pisać. Czego potrzebuje Marta, by jej pomóc? (elementarz)

– Marta grała z dziećmi w piłkę nożną. W czasie gry jeden z chłopców strzelił gola i bramkarz był smutny, że jedno drużyna przegrała. Czego potrzebuje Marta, by mu pomóc? (uśmiech)

– Marta pewnego razu pojechała na zakupy do centrum miasta, by kupić do szkoły nowe podręczniki. Przy wejściu do sklepu spotkała rodzeństwo, które było bardzo głodne.Czego potrzebuje Marta, by im pomóc? (jabłko)

Po zakończeniu zadania prowadzący wyjaśnia dzieciom, że też powinny pomagać, gdy komuś dzieje się krzywda. Uśmiechnąć się do kolegi, gdy jest smutny, a ktoś się skaleczy podać mu bandaż. Jeśli koleżanka lub kolega uczy się czytać i pisać, należy mu pomóc, gdy samemu już się to potrafi.

3. Portret wolontariusza

Nauczyciel wyjaśnia dzieciom, że Marta napisała jeszcze jeden – już ostatni list – prosto z Afryki. W tym liście opowiada nieco więcej o tym, jaką osobą jest właściwie jest wolontariusz.

Cześć, tu Marta!

Po raz kolejny piszę do was, aby podzielić się moimi przeżyciami z pracy w Afryce.

Wolontariat daje mnóstwo radości, ale nie jest łatwy. Wiele jest trudności. Jedną z nich jest tęsknota za domem. Bardzo mi brakuje mojej rodziny, która przez cały czas powtarza, że wyjazd do Afryki to bardzo odważna decyzja. Czasem trudnością jest zmęczenie, które odbiera chęci do pracy. Mimo to, kiedy widzi się radość dzieci z poświęconego im czasu, wspólnej zabawy i nauki, to wtedy uśmiech znów wraca wraz z siłami do pracy. W takich chwilach wiem, że warto pomagać i że moje poświęcenie jest bardzo ważne dla innych. Czasem mam problem, by wstać rano do szkoły, trudno pozbyć się lenistwa, ale staram się być pracowita dla moich uczniów, by dać im dobry przykład.

Chcę wam powiedzieć, że uśmiech do drugiego człowieka jest bardzo ważny i zachęcam was, abyście się do kolegów i wszystkich innych ludzi zawsze uśmiechali!

Wysyłam wam pozdrowienia ze słonecznym uśmiechem,

Marta

Nauczyciel wymienia z dziećmi cechy wolontariusza, które pojawiły się w liście. Następnie zaprasza dzieci, by ustawiły się w kole. Wyjaśnia, że trzyma w ręku słońce (wcześniej przygotowane przez prowadzącego), które będzie przekazywane z rąk do rąk, pamiętając o słowach „proszę” i „dziękuję”. Po tym, jak słońce zatoczy koło, prowadzący tłumaczy dzieciom, że wolontariusz zawsze powinien podchodzić z serdecznością i radością do osób, z którymi i dla których pracuje.

4. Od dziś jestem wolontariuszem

Nauczyciel rozdaje dzieciom kartki i kredki. Wyjaśnia, że ich zadaniem będzie narysowanie, jak oni pomagają innym. Po zakończeniu zadania prowadzący przedstawia wybrane prace całej grupie, podkreślając, że wolontariat może zacząć się od najmłodszych lat, w każdym miejscu, gdzie potrzebna jest pomoc.

5. Podsumowanie

Podsumowując zajęcia, nauczyciel podkreśla ważność wolontariatu w życiu każdego człowieka. Zwraca uwagę na fakt, że wolontariusz to osoba, która chce pomagać i nikt jej do tego nie zmusza. Prosi na koniec, aby wszyscy razem głośno powtórzyli hasło „Wolontariusz chętnie pomaga!”.

W obecnym świecie młody człowiek poszukuje aktywności, w której mógłby odkryć, zaprezentować i rozwinąć swoje zalety, talenty i zdolności. Jedną z takich przestrzeni jest możliwość zaangażowania się w wolontariat. Różnorodność form pracy wolontaryjnej jest nieograniczona. Młody człowiek może zaangażować się w prace z dziećmi, może pracować w hospicjum, być wolontariuszem w schronisku dla zwierząt czy też pomagać chorym w Afryce. Każda z powyższych form pracy rozwija, uwrażliwia i wskazuje wolontariuszowi wartość bezinteresownej pracy. Wolontariusz angażujący się we wszelakie dzieła z czasem czuje się coraz bardziej potrzebny przez co jego działania wynikają z potrzeby serca a nie narzuconych mu z zewnątrz powinności. Wolontariusz jest osobą odważną, sumienną, zaangażowaną, dobrą i pracowitą. Wyżej wymienione cechy kształtują jego osobowość. Każda praca wolontariusza jest oddaniem siebie dla drugiego. Przed wolontariuszem niejednokrotnie stają wielkie wyzwania dlatego też, każdy w zależności od pragnień, zainteresowań, pasji, talentów samodzielnie wybiera miejsca gdzie chce dzielić się sobą z innymi.

Cel zajęć: 

wyjaśnienie pojęć: wolontariat i wolontariusz.

Metody: 

burza mózgów, zabawa ruchowa, opowiadanie, praca plastyczna, prezentacja multimedialna

Środki: 

cechy wolontariusza (załącznik 1), kartki A4, markery, kredki, flamastry, zdjęcia wolontariuszy

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom temat zajęć: Wolontariat. Co to takiego? Wyjaśnia, że spotkanie będzie dotyczyło tego zagadnienia. Pyta czy kiedykolwiek dzieci słyszały słowo wolontariat lub wolontariusz.

2. Co to jest wolontariat?

Nauczyciel na tablicy zapisuje pionowo hasło „wolontariat”. Wyjaśnia, że będzie odczytywał kolejno zdania, związane z cechami wolontariusza (załącznik 1), które uczniowie muszą odgadnąć. Następnie hasła zostaną dopisane do słowa „wolontariat”, według schematu. Po zakończeniu ćwiczenia podaje uczniom jedną z definicji wolontariatu.  

Definicja

Wolontariat – to dobrowolne poświęcenie czasu na rzecz tych, którzy tego najbardziej potrzebują. Jest to praca, za którą nie otrzymuje się wynagrodzenia.

3. Pewnego razu wolontariusz…

Nauczyciel dzieli uczniów na trzy grupy. Podział grupy odbywa się poprzez odliczanie kolejnych uczniów, według słów POMOC, WOLONTARIUSZ, PRACA. Uczniowie zapamiętują swoje role i siadają w okręgu. Prowadzący wyjaśnia, że będzie czytał opowiadanie, w którym znajdują się słowa, według których zostali podzieleni. Kiedy usłyszą nazwę swojej grupy, mają wymieniać między sobą miejsca.

Pewnego dnia Piotrek, który był WOLONTARIUSZE jak co rano jechał do swej PRACY. PRACOWAŁ on w ośrodku dla ubogich dzieci, gdzie mógł im POMAGAĆ w odrabianiu zadań. Był on bardzo uśmiechniętym i życzliwym WOLONTARIUSZEM. Już na samym początku jego PRACY podeszła do niego dziewczynka i poprosiła go o POMOC. Miała trudności z czytaniem więc Piotrek nie zastanawiając się udzielił jej POMOCY i razem z nią usiadł przy stoliku, gdzie przez pewien czas czytał z nią książki. Mała Zosia codziennie z WOLONTARIUSZEM czytała jakieś opowiadania i ćwiczyła regularnie, żeby poprawiać swoje umiejętności.  Piotrek był bardzo szczęśliwy, wtedy gdy widział jak jego PRACA i POMOC dzieciom uszczęśliwia nie tylko jego. Po czytaniu książek WOLONTARIUSZ zabrał dziewczynkę z grupką innych dzieci na dwór, gdzie mogli wspólnie się pobawić. Podczas zajęć WOLONTARIUSZ Piotrek zobaczył jak jedna dziewczynka skaleczyła sobie nogę. Już chciał do niej podejść, aby jej POMÓC, kiedy nagle zobaczył jak mężczyzna PRACUJĄCY obok ośrodka widząc płaczące dziecko, rzuca swoja PRACE i biegnie jej z POMOCĄ. Kiedy WOLONTARIUSZ podszedł do dziewczynki miała ona już zabandażowaną nogę. Piotrek chciał podziękować mężczyźnie za POMOC, której udzielił dziecku. WOLONTARIUSZ uściskał mu rękę a mężczyzna odparł mu, że postawa Piotra pozwoliła mu zrozumieć, że PRACA nie jest tak ważna, kiedy widzi płacz dziecka i że dla niego niesienie POMOCY jest czymś wyjątkowym i bardzo się cieszy, jeżeli może komuś POMÓC. To on podziękował Piotrowi za to, że pomógł mu zrozumieć co jest dla niego najważniejsze.  WOLONTARIUSZ usłyszawszy te słowa bardzo się ucieszył, pochwalił mężczyznę za to jak się zachował i jak szybko POMÓGŁ dziewczynce. Piotrek był bardzo zadowolony z przygody, która go spotkała. Cieszył się bo wiedział, że na świecie jest bardzo dużo ludzi, którzy chcą POMAGAĆ i którzy mogą być WOLONTARIUSZAMI, którzy PRACUJĄ dla dobra innych.

4. Wolontariusz i jego praca

Nauczyciel prosi uczniów o przypomnienie c kto to jest wolontariusz i czym się zajmuje? Pyta uczniów, czy zapamiętali co robił wolontariusz w wysłuchanym opowiadaniu. Prosi o wykonanie ilustracji ukazujących pracę wolontariusza, którego poznali. Wskazuje przy tym na aktywności, które wykonywał. Po zakończonej pracy pyta uczniów czy również chcieliby zostać wolontariuszami jak ich starszy kolega i w czym mogli by pomagać innym?

5. Zobacz, jestem wolontariuszem!

Nauczyciel włącza prezentacje multimedialną ze zdjęciami wolontariuszy, którzy pracują w kraju i za granicą. Ma to utrwalić uczniom w jaki sposób działają i czym zajmują się wolontariusze.

6. Podsumowanie

Prowadzący podsumowuje zajęcia wskazując uczniom różnorodność pracy wolontaryjnej oraz przypomina sposoby zaangażowania w pracę wolontaryjną we własnym środowisku.

Załączniki:

Załącznik 1

• Mam na imię Szymon i mam 35 lat i jestem architektem. Dostałem propozycję budowy studni w Czadzie. Bardzo się z tego cieszę!

Jaki jest Szymon? Zadowolony

• Nazywam się Michał, mam 18 lat i chodzę do liceum. Dwa razy w tygodniu chodzę do świetlicy, żeby pomagać dzieciom ze szkoły podstawowej w odrabianiu zadań.

Jaki jest Michał? Dobry

• Mam na imię Zuza, mam 22 lata i jestem na 3 roku studiów. Po zakończonych studiach chciałabym pojechać na wolontariat za granicę, żeby uczyć dzieci gry na skrzypcach.

Czym Zuza chce dzielić się z innymi? Talentem

• Nazywam się Ania mam 26 lat i przez rok pracowałam na misjach w Ghanie. Pomagałam dzieciom w nauce czytania i pisania.

Jak jest Ania? Pomocna

• Nazywam się Kasia i mam 30 lat. Pracuję w Salezjańskim Wolontariacie Misyjnym „Młodzi Światu”. Koordynuje pracę wolontariuszy w kraju i za granicą, prowadzę spotkania, szkolenia, piszę projekty oraz prowadzę warsztaty edukacyjne.

Co Kasia robi w pracy? Realizuje swoje Działania

• Nazywam się Ewa mam 65 lat i jestem nauczycielem na emeryturze. Dwa razy w tygodniu przyjmuję najsłabszych uczniów na korepetycję, aby pomóc im w nauce.

Jak jest Ewa? Ewa jest Bezinteresowna

• Mam na imię Joanna, mam 22 lata i za 3 miesiące wylatuję do pracy w domu dziecka w Boliwii.

Jak jest Joanna? Odważna

• Nazywam się Marysia, mam 6 lat i chodzę do przedszkola. Bardzo często pomagam swoim rodzicom w pracach domowych.

Jak jest Marysia? Pracowita

• Mam na imię Barbara, mam 58 lat i jestem nauczycielem. Poświęcam się pracy dlatego, że dla mnie zawsze najważniejszy jest drugi człowiek.

Kto jest najważniejszy dla Barbary? Człowiek

• Nazywam się Magda, mam 46 lat i jestem pielęgniarką. Po pracy odwiedzam starsze osoby i spędzam z nimi trochę czasu, żeby porozmawiać.

Jaki jest Magda? Miła

• Mam na imię Julia, mam 23 lata i pomagam w schronisku dla zwierząt, w hospicjum oraz w świetlicy środowiskowej.

Jaka jest Julia? Aktywna

Wolontariat definiowany jest jako świadoma, dobrowolna działalność podejmowana na rzecz innych, wykraczająca poza więzy rodzinne, koleżeńskie czy przyjacielskie. Wolontariuszem może zostać każdy, kto czuje w sobie potrzebę pomagania innym. Nie wymaga to nakładów finansowych tylko zaangażowania i poświęcenia swojego czasu. Wśród krajów całego świata pierwsze miejsce w dobroczynności zajmuje Australia – ponad jedna trzecia, czyli prawie 8 milionów mieszkańców tego kraju działa w wolontariacie. W Europie Wschodniej 14% obywateli angażuje się w działalność wolontaryjną, natomiast w Polsce jedynie 5%. Istnieją różne formy wolontariatu: pomoc dzieciom w nauce, działalność w hospicjach, wolontariat zagraniczny o charakterze pedagogicznym czy medycznym. W dzisiejszym świecie można angażować się nawet nie wychodząc z domu. Współczesna technika nazywa to e-wolontariatem. Poszczególne formy wolontariatu można podzielić na akcyjne – wspierające konkretne, okresowe wydarzenia, zagraniczne, które w swoich założeniach mają wyjazdy do krajów Globalnego Południa i wspieranie lokalnych społeczności czy socjalne, ukierunkowane na kontakt z człowiekiem i doraźną pomoc w kraju.

Cel zajęć:

Zapoznanie uczniów z różnymi formami wolontariatu oraz wskazanie możliwości zaangażowania społecznego.

Metody:

wykład, praca indywidualna, praca grupowa, symulacja, prezentacja multimedialna

Środki:

wzór Curriculum Vitae, karty pracy (załącznik 1), film „Misja 2012”

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący przedstawia uczniom temat zajęć: Radość dawania czyli różne oblicza wolontariatu. Wyjaśnia, że wolontariat to dobrowolna, bezpłatna, świadoma praca na rzecz innych lub całego społeczeństwa. Jednocześnie pyta czy i gdzie uczniowie spotkali się dotychczas z ideą wolontariatu.

2. Moje CV wolontariusza

Nauczyciel prosi uczniów, by przygotowali długopisy, a następnie rozdaje wzór Curriculum Vitae (załącznik 1), czyli życiorysu zawodowego. Każdy ma zastanowić się nad poszczególnymi kolumnami i przystąpić do indywidualnego wypełniania karty.

Po wykonaniu zadania nauczyciel prosi kilka osób o przeczytanie swoich CV.

3. Na spotkanie z…

Prowadzący dzieli uczniów na sześć grup. Trzy z nich będą kandydatami, chcącymi zaangażować się w działalność jednej z trzech zaprezentowanych organizacji. Trzy kolejne będą członkami organizacji, którzy są odpowiedzialni za rekrutację wolontariuszy (tzw. koordynatorzy wolontariuszy).

Każda z grup otrzymuje od nauczyciela karty ról oraz opis organizacji (załącznik 1). Zadaniem wszystkich grup jest przeanalizowanie, jakie możliwości rozwoju ma wolontariusz przystępujący do konkretnej organizacji oraz w jakiej formie może wspomóc działalność.

Efekty pracy grupy mają przedstawić w formie trzech rozmów koordynatorów z kandydatami na wolontariuszy (trzy organizacje i trzech kandydatów), do których mają wybrać po jednym kandydacie z grupy.

Po każdej rozmowie cała klasa podsumowuje zadanie.

4. Misja 2012

Prowadzący przedstawia uczniom temat wolontariatu zagranicznego, nawiązując do działalności Salezjańskiego Wolontariatu Misyjnego MŁODZI ŚWIATU, który do roku 2014 wysłał ponad 300 wolontariuszy do krajów Globalnego Południa. Następnie włącza uczniom materiał filmowy pt. „Misja 2012” (http://vimeo.com/45709470). Po obejrzeniu filmu prosi uczniów o wymienienie krajów do których wyjeżdżają wolontariusze oraz charakteru pracy jaką podejmują.

5. Podsumowanie

Jako podsumowanie nauczyciel zwraca uwagę uczniom na pozytywne aspekty zaangażowania w wolontariat (tj. możliwość pomocy innym, rozwój osobisty i zaangażowanie społeczne). Jednocześnie zachęca uczniów do refleksji nad możliwością podjęcia przez nich aktywności wolontaryjnej.

Załączniki:

Załącznik 1

Salezjański Wolontariat Misyjny MŁODZI ŚWIATU (www.swm.pl)

Salezjański Wolontariat Misyjny MŁODZI ŚWIATU jest organizacją, która od 1997 roku pomaga ubogim i potrzebującym mieszkańcom różnych części świata, w szczególności dzieciom i młodzieży krajów Afryki, Ameryki Południowej, Azji czy Europy Wschodniej. Wolontariusze SWM Młodzi Światu pracują w krajach Globalnego Południa, inaczej nazwanych krajami misyjnymi, gdzie jednym z najważniejszych aspektów ich pracy jest edukacja oraz wychowywanie dzieci i młodzieży poprzez dawanie świadectwa chrześcijańskiego życia Ewangelią. Już ponad 300 wolontariuszy z całej Polski pracowało w domach dla dzieci ulicy, w szkołach i świetlicach; projektowali i budowali szkoły, przychodnie medyczne oraz wspierali placówki medyczne, szpitale czy przychodnie. W SWM Młodzi Światu wolontariusze mogą pracować również w Polsce: prowadząc zajęcia dla dzieci i młodzieży dot. Edukacji Globalnej, wspierając organizację festynów czy wydarzeń okolicznościowych i niedziel misyjnych. Biorą też udział w regionalnych i ogólnopolskich spotkaniach formacyjnych dla wolontariuszy. SWM Młodzi Światu prowadzi również działalność medialną poprzez tworzenie filmów, jak i prowadzenie strony internetowej oraz wydawanie publikacji tematycznych, do których współtworzenia zaproszeni są również wolontariusze.

Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta

Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta jest organizacją dobroczynną, która pomaga przede wszystkim bezdomnym, dzieciom z ubogich rodzin, samotnym matkom, osobom starszym, ofiarom przemocy i więźniom. Istotą działań Towarzystwa jest odbudowanie godności człowieka przez zaspokojenie podstawowych potrzeb. W tym celu prowadzi schroniska, noclegownie, jadłodajnie, łaźnie, domy stałego pobytu, oferuje pomoc psychologiczną, prawną, socjalną i medyczną. Ponadto wydaje odzież, leki, środki czystości. Wolontariusze, którzy chcą wspierać najuboższych, pomagają w codziennych pracach w noclegowniach, jadłodajniach przy wydawaniu posiłków czy świetlicach i łaźniach.

Polskie Banki Żywności (www.bankizywnosci.pl)

Polskie Banki Żywności to federacja, która zrzesza Banki Żywności na terenie całej Polski. Misją federacji jest zmniejszenie obszaru głodu poprzez prowadzenie programów dożywiania oraz zaprzestanie marnowaniu żywności. Działania te realizowane są poprzez edukację, propagowanie postaw wolontaryjnych, aktywizację społeczną dzieci i młodzieży. Banki Żywności pomagają przede wszystkim rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz ofiarom klęsk żywiołowych. Celem ich działań jest także przeciwdziałanie problemom niedożywienia, co realizują przez walkę z marnowaniem żywności, np. pozyskują bezpłatną żywność i rozdzielają ją wśród potrzebujących. Federacja zajmuje się także edukacją, wychowuje w zakresie poszanowania żywności i kształtuje postawy pro-ekologiczne. Bank Żywności co roku przed świętami Bożego Narodzenia organizuje zbiórki produktów spożywczych w sklepach i hipermarketach. W placówkach handlowych pojawiają się kosze, do których klienci mogli wrzucać żywności dla ubogich. Wolontariusze rozdają ulotki i zachęcają do pomocy. Wolontariuszami Banków Żywności są osoby w różnym wieku, o różnych speclizacach i umiejętnościach. Pomoc, w jaką się mogą zaangażować wolontariusze, obejmuje działania zarówno w biurze organizacji, jak i w bankowych magazynach – przy porządkowaniu darów, rozładowywaniu żywności lub jej rozwożeniu.

DLA WOLONTARIUSZY (trzy grupy)

Otrzymaliście opis jednej z organizacji pozarządowych. Waszym zadaniem jest zapoznanie się z celami organizacji oraz rodzajem działalności. Następnie zastanówcie się jak wolontariusz może wesprzeć daną organizację oraz dlaczego ktoś może wybrać właśnie taki wolontariat. Wnioski zapiszcie na kartce. W grupie zastanówcie się również, jakie motywacje może mieć wolontariusz, a następnie wybierzcie jedną osobę, która będzie kandydatem na wolontariusza do tej organizacji i spotka się z koordynatorem wolontariuszy na rozmowie.

DLA KOORDYNATORÓW (trzy grupy)

Zapoznajcie się z opisem organizacji, której jesteście członkami. Przeanalizujcie cele oraz działalność, jaką się zajmujecie i zastanówcie się jakich wolontariuszy i z jakimi predyspozycjami potrzebujecie do wsparcia swoich działań. Wnioski zapiszcie na kartce.
Następnie wybierzcie jedną osobę, która będzie koordynatorem wolontariuszy i przeprowadzi rozmowę z kandydatem. Pamiętajcie, że ta osoba powinna zadać pytania, takie jak:
– Jaka jest motywacja? Dlaczego chcesz zostać wolontariuszem?
– Co możesz robić jako wolontariusz?
– Jakie masz zainteresowania? Wykształcenie (profil szkoły)?
– Jaką ilością czasu dysponujesz?
– Czy rodzina wie o chęci zaangażowania?
– Jakie masz dotychczasowe doświadczenie w pracy wolontaryjnej?
– Co możesz i chcesz robić jako wolontariusz?

Każdy człowiek jest inny, jednak stając jeden obok drugiego – wszyscy jesteśmy równi. Ludzi może różnić wiek, płeć, rasa, wyznanie czy pochodzenie etniczne, jednak każdemu przysługuje dostęp do dóbr i jednakowe traktowanie, określone mianem praw człowieka. Fundamentem do przyjętych i określonych praw jest niezbywalna godność każdego człowieka. Prawa człowieka to podstawowe normy przysługujące każdemu z nas wynikające z samego faktu bycia człowiekiem np.: prawo do życia, wolność słowa, wolność zrzeszania się, czy prawo do edukacji, ochrona zdrowia czy przynależność narodowa. Te i inne prawa zostały wymienione w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 10 grudnia 1948 roku, uchwalonej przez Organizację Narodów Zjednoczonych oraz wszystkie państwa członkowskie. Konflikty, wojny czy polityka społeczna krajów na różnych kontynentach powoduje, że prawa człowieka bardzo często są łamane. Do głównych powodów ich łamania należą poglądy polityczne, rasa, przynależność etniczna czy religia – każda odmienność może spowodować naruszenie ludzkiej godności, na co nie powinien zgadzać się żaden człowiek.

Cel zajęć: 

zapoznanie uczniów z pojęciem praw człowieka oraz ich definicją w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.

Metody: 

praca manualna, praca grupowa, burza mózgów, dyskusja, wykład, prezentacja multimedialna

Środki: 

kredki, flamastry, kartki, brystol, zdjęcia dzieci

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom temat zajęć: każdy inny wszyscy równi, czyli spotkanie z prawami człowieka. Tłumaczy, że w poszczególnych ćwiczeniach podczas spotkania dowiedzą się czym są prawa człowieka i w jakiej formie obowiązują na całym świecie.

2. Moja wizytówka

Nauczyciel prosi, aby każdy uczeń na kartce A4 przygotował swoją wizytówkę, która będzie zawierać następujące informacje: imię, nazwisko, wiek, miejsce zamieszkania, kraj, płeć, kolor skóry. Prace, prócz opisanych informacji, mogą zostać pokolorowane lub przyozdobione.
Po zakończeniu pracy, chętne osoby przedstawiają swoją wizytówkę.

3. Mieszkańcy innych kontynentów

Nauczyciel dzieli uczniów na pięć grup (podziału można dokonać poprzez odliczanie według nazw pięciu kontynentów). Uczniowie oglądają zdjęcia dzieci z różnych części świata i na podstawie obserwacji, analogicznie do pierwszego zadania, mają stworzyć wizytówkę mieszkańca jednego z pięciu kontynentów. Wizytówka ma zawierać: imię, nazwisko, wiek, miejsce zamieszkania, kraj, płeć, kolor skóry.
Po zakończeniu pracy nauczyciel zadaje klasie pytania:
Jakie informacje na ich własnych wizytówkach i dzieci z innych kontynentów są różne?
Jakie informacje na ich własnych wizytówkach i dzieci z innych kontynentów są jednakowe?
Czy, pomimo różnic, każdy jest człowiekiem?
Przykładowe odpowiedzi:
– kolor skóry, wiek, kraj pochodzenia (różnice)
– płeć, imię (podobieństwa)
Prowadzący zwraca uwagę, że są zarówno w ich klasie, jak i na całym świecie są osoby, które mają różne imiona, datę urodzenia czy zainteresowania, ale łączą je: płeć, wiek, kraj pochodzenia, a przede wszystkim fakt bycia człowiekiem. Odwołuje się do definicji, że człowiek to osoba ludzka, która ma odrębny sposób myślenia, zainteresowania, wiek czy płeć. Bez względu na różnice, każdy zasługuje na taki sam szacunek.

4. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka

Nauczyciel prosi uczniów, by pozostając w tych samych grupach, zastanowiły się, czego potrzebują dzieci i dorośli na różnych kontynentach. Efekty burzy mózgów mają narysować na brystolu, uprzednio rozdanym dla każdej z grup.
Przykłady odpowiedzi:
woda, leki, książki, dom, cukierek, muzyka.
Następnie grupy przedstawiają całej klasie efekty swojej pracy i wspólnie nazywają to prawami, rozpoczynając zdanie od: „mamy prawo do …” (np. mamy prawo do muzyki czy mamy prawo do książek, mamy prawo do mieszkania w domu). Nauczyciel wszystkie nazwane prawa zapisuje na tablicy.
Prowadzący wyjaśnia grupie, że takie prawa – choć inaczej nazwane – istnieją w rzeczywistości. Cała grupa tworzy wspólną definicję praw człowieka, według skojarzeń, które mają zostać zapisane na tablicy.
Nauczyciel przedstawia definicję praw człowieka, zawartą w przedstawieniu zagadnienia.

5. Podsumowanie

Nauczyciel wyjaśnia, że każdy, bez względu na miejsce zamieszkania ma swoje prawa a władze kraju, w którym mieszka powinny tego przestrzegać. Zostało to zapisane w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.

Załączniki: 

Załączniki-do-druku-klasy-4-6-szkoły-podstawowej