Kim są dzieci ulicy? Dzieci ulicy to młode osoby, które większość życia spędzają w środowisku ulicznym, często bez stałego miejsca zamieszkania, wsparcia rodziny i dostępu do edukacji czy opieki zdrowotnej. Żyją na ulicach, w parkach, na dworcach czy w prowizorycznych schroniskach, zmagając się z głodem, przemocą i wykluczeniem społecznym. Rada Europy definiuje dzieci ulicy jako osoby poniżej 18. roku życia, które żyją w środowisku ulicznym, mając minimalny kontakt z rodziną lub instytucjami socjalnymi. Szacuje się, że na świecie jest ich aż 100 milionów, a największe skupiska znajdują się w Ameryce Łacińskiej, Azji i Afryce. Warsztaty – spojrzenie na problem przez pryzmat Peru, skupiają się na problematyce życia dzieci ulicy, ilustrując zjawisko na przykładzie Peru. Warsztaty „Realia (prze)życia dzieci ulicy” pozwalają uczestnikom zrozumieć złożoność problemu i znaczenie działań pomocowych. Edukacja, świadomość społeczna i zaangażowanie są kluczowe w walce o lepszą przyszłość dla dzieci ulicy.

Cel warsztatów 
Zapoznanie uczestników z terminologią i klasyfikacją dzieci ulicy, analiza przyczyn i skutków życia dzieci na ulicy, opracowanie możliwych strategii pomocy dzieciom ulicy.

Dla kogo
Warsztaty  skierowane do studentów pedagogiki resocjalizacyjnej, socjologii i nauk o rodzinie.
Metody

Gra symulacyjna , burza mózgów, dyskusja, film edukacyjny
Materiały
flipchart, kartki, długopisy, kolorowe karteczki 

Konspekt zajęć _Realia(prze)życia

Materiały powstały w ramach projektu Uniwersytet przez kontynenty współfinansowanego w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

W ramach warsztatów uczestnicy definiują pojęcia „dziecko” i „dzieciństwo” oraz analizują ich różne interpretacje w kontekście prawnym, kulturowym i pedagogicznym. Poznają  także podstawowe prawa dziecka, takie jak prawo do edukacji, ochrony przed przemocą czy godziwych warunków życia. Omawiają przykłady łamania praw dzieci na świecie. Warsztaty podkreślają, że dzieciństwo to kluczowy etap rozwoju człowieka, który nie jest jednolity ani uniwersalny. Wymaga szczególnej ochrony, aby każde dziecko miało szansę na godne życie, edukację i rozwój. Edukacja globalna i działania pomocowe mogą przyczynić się do zmiany sytuacji najmłodszych, ale potrzebne jest zaangażowanie na wielu poziomach – od lokalnych społeczności po rządy i organizacje międzynarodowe.

Cel zajęć 

Zapoznanie uczestników z tematyką praw dziecka oraz trudnościach w ich egzekwowaniu w różnych miejscach na świecie. 

Dla kogo 

Warsztaty adresowane są szczególnie  do studentów kierunków pedagogicznych, psychologii oraz nauk o rodzinie, prawa. 

Metody

Praca z tekstem, burza mózgów, studium przypadków, film edukacyjny
Materiały
flipchart, kartki, długopisy, kolorowe karteczki 

Konspekt zajęć _ Kiedy(prze)staje się być dzieckiem

Materiały powstały w ramach projektu Uniwersytet przez kontynenty współfinansowanego w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

 Dostęp do edukacji: problemy, wyzwania i szanse  

Podstawowe zagadnienia

Edukacja jest fundamentem rozwoju każdego społeczeństwa, ale dla milionów dzieci na świecie dostęp do niej pozostaje wciąż nieosiągalnym marzeniem. Przykłady z życia uczniów i nauczycieli z krajów Globalnego Południa ukazują złożoność problemów, z jakimi muszą się mierzyć społeczności w różnych częściach świata. Warsztaty „Edukacja (nie) dla każdego” to ważny krok w kierunku uświadamiania młodym osobą znaczenia edukacji dla równouprawnienia i rozwoju społecznego. Każdy uczestnik wychodzi z wiedzą i narzędziami, które mogą pomóc w walce o lepszy dostęp do edukacji dla wszystkich dzieci na świecie.

Cel zajęć

 Warsztaty zatytułowane „Edukacja (nie) dla każdego”, mają na celu uświadomienie uczestnikom roli edukacji w życiu człowieka, a także wskazanie konsekwencji wynikających z jej braku oraz zachęcić do stawiania pytań i poszukiwania rozwiązań problemu braku dostępu do edukacji. 

Dla kogo

Warsztaty adresowane są szczególnie  do studentów kierunków pedagogicznych, psychologii oraz nauk o rodzinie

Metody

studium przypadku, gra koncepcyjna, burza mózgów, dyskusja

Materiały 

flipchart, kartki, długopisy, kolorowe karteczki 

Konspekt zajęć _Edukacja (nie) dla każdego

Materiały powstały w ramach projektu Uniwersytet przez kontynenty współfinansowanego w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Nigeria jest najludniejszym państwem w Afryce, który boryka się z wieloma problemami dotyczącymi opieki zdrowotnej, edukacji czy poziomu życia. Aż 32% ludności to analfabeci, a zaledwie 29% populacji posiada wykształcenie podstawowe. Tylko połowa mieszkańców Nigerii ma dostęp do wody pitnej i urządzeń sanitarnych. Kraj zamieszkuje ponad 250 grup etnicznych. W Ibadanie, drugim co do wielkości mieście, pracują misjonarze i wolontariusze salezjańscy, którzy prowadzą Centrum Młodzieżowe Don Bosco, gdzie w czasie wakacji organizowane są półkolonie wakacyjne dla dzieci i młodzieży. Lokalni animatorzy oraz wolontariusze organizują uczestnikom różnorodne zajęcia sportowe, gry i zabawy, prowadzą zajęcia edukacyjne z różnych przedmiotów, a także tzw. „talent development” podczas których majsterkują, uczą się robić buty, gotują i grają na instrumentach. Prowadzone przez nich działania mają na celu umożliwienie dzieciom i młodzieży rozwijanie umiejętności, podnoszenie poziomu edukacji oraz świadomości, by lepiej radzili sobie oni w dorosłym życiu, byli w stanie utrzymać siebie i swoje rodziny, mieli szerszą wiedzę o świecie, perspektywy na przyszłość, a także pogłębiali swoją wiarę.

Cel zajęć:

Przedstawienie sposobów spędzania czasu wolnego przez dzieci w wieku przedszkolnym w Afryce,  na przykładzie półkolonii wakacyjnych w Nigerii.

Metody:

dyskusja, praca w grupach, taniec, pantomima, praca plastyczna i manualna, pogadanka, układanka, zabawa ruchowa, ćwiczenia plastyczne

Środki:

plakat (załącznik 1), puzzle (załącznik 2), woreczki lub książki, kolorowanki (załącznik 3), kredki, zdjęcia instrumentów (załącznik 4), muzyka (załącznik 5), kubki piankowe, taśma klejąca, papier samoprzylepny, ziarenka (groch, zboże, piasek, drobne kamyczki) puste pojemniki, sznurek z koralikami

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie – Wolontariusz kto to taki?

Prowadzący czyta na głos poniższe zdania. Zadaniem dzieci jest uzupełnienie na głos brakującego słowa w definicji wolontariusza:

Wolontariusz to osoba, która nie otrzymując pieniędzy za swoją pracę, ………….(pomaga) innym.

Wolontariusze pracują z chorymi w …………….. (szpitalach), pomagają dzieciom w nauce w ……………….(szkołach), opiekują się dziećmi, które nie mają rodziców, pracując w ………………. (domach dziecka). Wolontariusz misyjny to wolontariusz, który wyjeżdża do dalekich…………….. (krajów), by tam pomagać i mówić o Panu Bogu.

2. Afrykańskie wakacje

Prowadzący pokazuje dzieciom plakat (załącznik 1) zapraszający na obóz wakacyjny w Ibadanie. Wyjaśnia, że ich rówieśnicy często spędzają wakacje w domach, pomagając rodzicom lub idąc do pracy. Alternatywą są miesięczne obozy wakacyjne, prowadzone przez misjonarzy i wolontariuszy w Ibadanie, Nigerii. Zdjęcia na plakacie przedstawiają animatorów oraz wolontariuszy w czasie prowadzenia zajęć i gier. Dzieci są również zaproszone do tego, by wziąć udział w typowym wakacyjnym dniu ich kolegów z Nigerii.

3. Aktywnie od samego rana

Nauczyciel dzieli dzieci na cztery grupy. Każda z nich dostaje pociętą na kilka części fotografię (załącznik 2). Po ułożeniu „puzzli” uczniowie wyjaśniają, co przedstawia zdjęcie. Po zaprezentowaniu poszczególnych fotografii, prowadzący zaprasza do zadania (należy zachować sugerowaną kolejność).

Zdjęcie GIMNASTYKA PORANNA

Komentarz:

Rozpoczyna się dzień na obozie wakacyjnym w Nigerii. By mieć dużo energii od samego rana, wszystkie dzieci i młodzież wykonują proste ćwiczenia gimnastyczne, potem wspólna modlitwa i można ruszać do klas!

Ćwiczenie: zawody z woreczkami

W Nigerii często można spotkać dzieci noszące swoje książki czy zeszyty na głowach lub ołówki wetknięte we włosy – poćwiczmy i my!

Każde dziecko otrzymuje książkę, zeszyt lub woreczek gimnastyczny, który kładzie na głowie. Zadaniem podopiecznych jest wykonywać ćwiczenia gimnastyczne według instrukcji nauczyciela, uważając by przedmioty nie spadły z głów (krążenie ramionami, przysiady, bieg w miejscu, kręcenie bioderkami, podskoki)

Zdjęcie NAUKA

Komentarz:

Wybiła 9:00 więc czas na naukę! Mimo że są wakacje, wolontariusze prowadzą zajęcia z różnych przedmiotów (język angielski, matematyka, religia i etyka), by dzieci były gotowe na nowy rok szkolny.

Ćwiczenie:

W ramach zajęć z plastyki, podopieczni poznają zwierzęta żyjące w Nigerii. Prowadzący losowo rozdaje dzieciom kolorowanki według grup, na które zostały wcześniej podzielone (załącznik 3). Zadaniem uczniów jest zamalowanie pól z kółkami, a następnie przedstawienie ich w formie kalamburów pozostałym drużynom.

Zdjęcie TALENT DEVELOPMENT (rozwijanie talentów i umiejętności)

Komentarz:

Ważnym elementem półkolonii jest rozwijanie talentów i umiejętności. Dzieci uczą się robić buty, szyją, gotują, majsterkują, by móc wykorzystać w przyszłości zdobyte doświadczenie i dostać godną pracę. Ponadto mieszkańcy Nigerii są bardzo muzykalni, lubią tańczyć i śpiewać, a gra na instrumentach jest kolejną dziedziną, której chętnie się uczą.

Ćwiczenie:

Nauczyciel pokazuje dzieciom fotografie afrykańskich instrumentów takich jak: bębny, flety, shekere, grzechotki itp. (załącznik 4). Zadanie polega na własnoręcznym wykonaniu własnego instrumentu muzycznego.

Propozycja 1:

Materiały: kubki piankowe (2 szt. dla każdego dziecka), taśma klejąca, papier samoprzylepny, ziarenka (groch, zboże, piasek, drobne kamyczki).

Wykonanie: do jednego z kubków wsypuje się ziarno, drugi kubek należy przyłożyć w formie wieczka i skleić szeroką taśmą klejącą. Grzechotki można ozdobić według uznania pisakami lub papierem samoprzylepnym.

Propozycja 2:

Materiały: puste pudełeczko lub okrągły pojemnik, koraliki na sznureczku, patyk.

Wykonanie: pudełko należy luźno obwiązać sznureczkiem, uderzając koralikami lub patykiem o pojemnik instrument wydaje dźwięk.

Zdjęcie TAŃCE I ZABAWY

 Komentarz:

W Nigerii przy każdej okazji dzieci i dorośli tańczą i śpiewają. Niejednokrotnie w czasie przerw pomiędzy lekcjami czy zabawami, kiedy tylko w głośnikach słychać muzykę, wszyscy zaczynają ruszać się w jej rytm – ci młodsi i starsi też.

Ćwiczenie:

Na podstawie piosenki „Mama alota” (załącznik 5; https://www.youtube.com/watch?v=2whGdN859fE) dzieci wykonują taniec, powtarzając choreografię z filmu lub, wykorzystując wykonane instrumenty, grają w rytm podkładu muzycznego.

4. Podsumowanie

Dzień obozu dobiegł końca i dzieci rozchodzą się do swoich domów, a po czterech tygodniach dzieci wracają do szkoły, a wolontariusze do swojego kraju.

Pytania:

Od czego rozpoczyna się dzień na obozie wakacyjnym?

Czy pamiętacie jakie zwierzęta mieszkają w Afryce?

Jak nazywają się instrumenty afrykańskie?

Załączniki:

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 1

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – GIMNASTYKA

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – NAUKA

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – TALENT DEVELOPMENT

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – TAŃCE

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 3

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 4

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 5

Boliwia to kraj w Ameryce Południowej, który nie posiada dostępu do morza. Na zachodzie wznoszą się góry Andy, panuje tam suchy, kontynentalny klimat. Im bardziej na wschód, tym bardziej teren obniża się, przechodząc w strefę sawann i lasów równikowych. Konstytucyjną stolicą Boliwii jest Sucre. Stolica administracyjna, gdzie znajduje się większość instytucji państwowych oraz konsularnych to miasto La Paz, które jest najwyżej położonym miastem na świecie – 3 600 metrów n.p.m. Liczba ludności w roku 2014 wyniosła 10,6 mln. osób. Jednym z boliwijskich miast jest Tupiza – leżąca na południu kraju, w Andach. Miasto utrzymuje się z rolnictwa oraz górnictwa. Znajduje się tam Dom Dziecka „Maria Inmaculada”, prowadzony przez siostry ze zgromadzenia Służebniczek Dębickich. Swoją opieką obejmują one ok. 40 – 60 dzieci w wieku od 5 do 20 lat. Jest to jedyna tego typu placówka na obszarze kilkuset kilometrów. Przebywają w niej sieroty, dzieci z rodzin patologicznych lub porzucone przez swych rodziców ze względu na ciężkie warunki życia. Wolontariusze i misjonarze opiekują się nimi, pomagają w nauce i codziennych czynnościach, otaczają je miłością i poczuciem bycia potrzebnym. Poza tym dają świadectwo radosnego życia w duchu Ewangelii.

Cel zajęć:

Przedstawienie roli wolontariusza w działalności ośrodków wychowawczych, na przykładzie domu dziecka w Tupizie.

Metody:

praca grupowa, pogadanka, zabawa ruchowa, zagadki, prace plastyczne

Środki:

mapa świata, szablon ucznia (załącznik 1), elementy stroju (załączniki 2); zdjęcia przedszkoli, karta pracy (załącznik 3), podkład muzyczny (załącznik 4) kokardki (załącznik 5), muszki (załącznik 6), kredki, flamastry

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący pyta dzieci, czy wiedzą kim jest wolontariusz. Po wysłuchaniu ich odpowiedzi komentuje je krótko oraz przedstawia definicję wolontariusza:

Wolontariusz to osoba, która pomaga innym ludziom, czasami nawet w bardzo odległych krajach, nie chcąc nic w zamian nie dostając za to pieniędzy. Chce sprawić innym radość: pomaga w szkołach (uczy), szpitalach (spędza czas z chorymi), domach dziecka (pomaga w nauce, bawi się, spędza wolny czas), zbiera potrzebne pieniądze na różne cele.

Wolontariusz misyjny to inaczej misjonarz świecki. Osoba ta wyjeżdża do odległych krajów (do Afryki, Ameryki Południowej, Azji czy Europy), by tam dawać świadectwo o Panu Bogu poprzez codzienną pracę na rzecz najbardziej potrzebujących.

2. Boliwijska przygoda z Anią

Prowadzący przedstawia uczestnikom historię wolontariuszki Ani, która wyruszyła do dalekiego kraju – Boliwii – w Ameryce Południowej. Jednocześnie wskazuje im na mapie Europę i Amerykę Południową oraz dystans (ok.11 400 km) pomiędzy Polską i Boliwią. Pokonanie tej trasy zajmuje ok. 20 godzin lotu samolotem.

Podczas lektury, słuchacze mają za zadanie naśladować czynności, które wykonywała Ania wraz z konkretnym zachowaniem (sytuacje zostały wyróżnione drukowanymi literami):

Opowiem Wam teraz historię pewnej młodej, uśmiechniętej od ucha do ucha wolontariuszki misyjnej Ani. W lipcu Ania SPAKOWAŁA OGROMNĄ WALIZKĘ i wyruszyła w podróż do dalekiego kraju – Boliwii. W Polsce było wtedy UPALNE LATO – Ani było bardzo, bardzo gorąco, tym bardziej, że musiała DŹWIGAĆ CIĘŻKĄ WALIZKĘ.

– Uczniowie naśladują czynność pakowania bagażu oraz odczucie gorąca (ocieranie ręką potu z czoła itp.), dźwiganie walizki.

Ponieważ Boliwia leży na innym kontynencie – w Ameryce Południowej, by dostać się na miejsce, Ania PODRÓŻOWAŁA SAMOLOTEM.

– Uczniowie pokazują odległość na mapie i naśladują samoloty.

Po długiej podróży Ania w końcu bezpiecznie wylądowała. Jakież było jej zdziwienie, gdy okazało się, że w tym czasie, kiedy w Polsce mamy lato, w Boliwii jest znacznie zimniej
(zima).

– Uczniowie pokazują, jak Ania trzęsie się z zimna.

Dobrze, że Ania zabrała też ciepłe ubrania. Nasza uśmiechnięta wolontariuszka dotarła w końcu na miejsce – do domu dziecka w Tupizie.

- Prowadzący pokazuje zdjęcia górskich krajobrazów Tupizy, następnie domu dziecka oraz dzieci w nim mieszkających.

Na jej powitanie wybiegła grupa dzieci, witając się z nią w języku hiszpańskim: ¡Hola![czyt. ola] to znaczy „cześć”. Co odpowiedziała Ania? Spróbujmy powtórzyć razem z nią: ¡Buenos dias! [czyt. błenos dijas] (dzień dobry przed południem); ¡Buenas tardes! [czyt. błenas tardes] (dzień dobry po południu); ¡Buenas noches! [czyt.błenas nocies] (dobry wieczór) (słowa do wyboru przez prowadzącego, niekoniecznie należy wykorzystać wszystkie).

– Nauczyciel powtarza z dziećmi kilkakrotnie słowa powitania.

Dzieci, które tam mieszkają nie maja rodziców, dlatego Ania opiekowała się nimi i starała się robić dla nich wszystko to, co każda mama: CZYTAŁA KSIĄŻKI, WIĄZAŁA BUTY, GRAŁA W PIŁKĘ, PRZYTULAŁA, OCIERAŁA ŁZY, ODPROWADZAŁA DO SZKOŁY CZY PRZEDSZKOLA.

- Uczestnicy mogą podać własne pomysły pomocy, jakie otrzymują od rodziców. Prowadzący czeka na kilka pomysłów, zostawiając chwilę, by cała grupa mogła również powtórzyć gesty/czynności.

3. Do przedszkola marsz!

Prowadzący przypomina, że jednym z obowiązków wolontariusza jest odprowadzanie dzieci do szkoły lub przedszkola. Jedną z pierwszych rzeczy, które wzbudziły zainteresowanie Ani, były specjalne ubrania oraz codzienne zajęcia jej podopiecznych w przedszkolu.

3a) Mundurki

Pytanie: czy rówieśnicy z Boliwii mogą się ubierać do szkoły tak samo jak my?

By dowiedzieć się, jak wygląda strój przedszkolaka boliwijskiego, uczniowie wysłuchują pytań w formie zagadek i podają odpowiedzi dotyczące elementów mundurka chłopców oraz dziewczynek. Po odgadnięciu każdej z nich, prowadzący przyczepia dany element stroju (szablony do wycięcia, załącznik 2) do szablonu dziewczynki lub chłopca (załącznik 1).

Zagadki:

Sukienka

Może sięgać do kostek albo za kolana,
bywa w nią dziewczynka lub mama ubrana,
długie ma rękawy, lub nie ma ich wcale,
w stroju tym dziewczynki czują się wspaniale.

 Spodnie

Zawsze będzie Ci wygodnie, gdy na nogi włożysz,

a w szafie na kant ładnie je złożysz.

 Fartuszek

Gdy mama gotuje, to często na brzuszek

zakłada kolorowy..?

 Dres

Na literę D nazwa się zaczyna, lubi je ubierać chłopak i dziewczyna.

Są najwygodniejsze do biegu, zabawy,

w domu gdy jesteśmy, często go zakładamy.

Dodatkowa informacja: dres w szkołach w Boliwii jest obowiązkowym strojem w dniu, w którym odbywają się zajęcia z wychowania fizycznego. Składa się z koszulki, bluzy i spodenek. Chłopcy i dziewczęta noszą identyczne dresy z logo szkoły, do której uczęszczają.

Kokarda

We włosy ją wepniesz z wstążkami barwnymi,

pod szyją zawiesisz, na sukience przypniesz.

Czy małe damy wiedzą co to takiego?

3b) Sale lekcyjne

Prowadzący przedstawia uczniom dwa zdjęcia sali przedszkolnej – w Polsce i Boliwii (baza materiałów edukacyjnych wioskiswiata.org). Prosi dzieci o odnalezienie różnic w ich wyglądzie.

Przykładowe odpowiedzi:

boliwijskie przedszkole:                                                        polskie przedszkole:

– kolorowa aula na przedstawienia                                       – dywany

– brak szyb w oknach                                                              – dużo zabawek

– kolorowe rysunki na ścianach                                             – kolorowe meble

– brak krzeseł

– kolorowe meble

3c) Kaligrafia

Nauczyciel wyjaśnia dzieciom, że tak jak w przedszkolach na całym świecie, oprócz zabawy jest i czas na naukę. Najważniejszym elementem edukacji przedszkolnej jest nauka pisania. Odbywa się ona poprzez ćwiczenia, które polegają na dokładnym kopiowaniu przez dzieci kształtów liter, cyfr oraz innych znaków. Nauczyciele pilnują, żeby zeszyty dzieci były zawsze kolorowe i ładnie ozdobione. Prowadzący rozdaje karty pracy (załącznik 3), z przykładowymi wzorami do skopiowania, które dzieci mają za zadanie wypełnić najdokładniej jak potrafią.

3d) Defilady

Dzieci w Boliwii już od najmłodszych lat biorą udział w różnego rodzaju marszach i procesjach z okazji świąt państwowych lub innych uroczystości. By się do tego przygotować, na kilka tygodni przed uroczystością, w czasie zajęć przedszkolnych bardzo dużo ćwiczą.

Prowadzący zaprasza dzieci do zabawy ruchowej – ich zadaniem będzie uformowanie okręgu i rozpoczęcie marszu przypominającego ten defiladowy (można tupać o podłogę, ruszając rękami, zmieniać kierunek, podskakiwać, robić przysiady itp.). Na sygnał prowadzącego (klaśniecie w dłonie z komendą) uczestnicy w trakcie marszu w rytm muzyki (załącznik 4) wykonują różne czynności.

Podkład muzyczny do marszu dostępny również pod adresem: https://www.youtube.com/watch?v=l7U_tnxdPq8

4. Podsumowanie

Na zakończenie prowadzący przypomina dzieciom, że po skończonym dniu wolontariusz ponownie zjawia się w przedszkolu, by odebrać dzieci. Ania, mimo wielu różnic, które zauważyła – specjalne mundurki, sposób nauki pisania oraz lekcje marszu – bardzo polubiła boliwijskie przedszkole. Na pożegnanie z dziećmi Ania wykorzystała poznane podczas pobytu słowa, do których powtórzenia nauczyciel zaprasza uczniów.

Propozycja: w ramach podsumowania nauczyciel wręcza dzieciom papierowe kokardki dla dziewczynek (załącznik 9) i papierowe muszki dla chłopców (załącznik 10) oraz prosi, by uczestnicy narysowali na nich to, co najbardziej zapamiętali z zajęć np. co dzieci w Boliwii robią w przedszkolu, jakie są różnice w wyglądzie sal przedszkolnych, etc.

Załączniki:

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 1

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 2

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 3

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 4

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 5

PRZEDSZKOLE BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 6

Wykorzystanie dzieci – żołnierzy jest jednym z najbardziej brutalnych form naruszenia praw dziecka, jakiego dokonuje się wciąż w wielu krajach świata. Na wszystkich kontynentach powstaje wiele organizacji pozarządowych i ruchów społecznych, pomagających zażegnać problem wykorzystania nieletnich w konfliktach zbrojnych. Dziecko – żołnierz z trudem powraca do „normalnego” życia, dlatego bardzo ważną rolę odgrywa resocjalizacja i wszelkiego rodzaju pomoc młodym ludziom, którzy zostali wykorzystani jak i narzędzia wojny. Sudan Południowy to najmłodszy kraj świata, który powstał zaledwie w 2011 roku. Ponad połowa jego mieszkańców żyje poniżej granicy skrajnego ubóstwa, niemal tyle samo nie posiada dostępu do czystej wody pitnej, a niecałe 30% potrafi czytać i pisać. Brakuje praktycznie wszystkiego, nie funkcjonuje przemysł, zarówno większość produktów żywnościowych, ubrań, jak i sprzętów musi być sprowadzana z zagranicy, dlatego ceny są bardzo wysokie. W Sudanie Południowym, w trakcie ponad 50 lat wojny, dochodziło do wielu nadużyć i łamania praw człowieka, a zjawisko dzieci – żołnierzy jest wciąż aktualnym problemem sudańskiego społeczeństwa.

Cel zajęć:

Poznanie historii konfliktu w Sudanie Południowym oraz  roli organizacji pozarządowych w procesie resocjalizacji i pomocy w powrocie do życia społecznego dzieci – żołnierzy.

Metody:

praca w grupach, symulacja wydarzenia, „burza mózgów”, pogadanka

Środki:

tablica lub flipchart z kartkami, markery, karteczki samoprzylepne post – it, historia Sudanu Południowego (załącznik 1), świadectwa dzieci i rodzin (załącznik 2), definicja (załącznik 3), karty ról (załącznik 4)

 Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący wyjaśnia, że tematem głównym lekcji będzie konflikt zbrojny w jednym z krajów rozwijających się, w oparciu o przykład Sudanu Południowego oraz poznanie zjawiska dzieci – żołnierzy, które jest wciąż realnym problemem rejonów powojennych.

2. Kilka słów o Sudanie Południowym

Uczestnicy dzielą się na cztery drużyny. Każda z nich dostaje fragmenty historii państwa Sudanu Południowego – najmłodszego kraju Afryki (załącznik 1, wszystkie elementy trzeba wcześniej rozciąć). Zadaniem uczniów jest ułożyć chronologicznie czas i wydarzenia związane z powstaniem wolnego i niepodległego państwa. Prawidłowość zadania zostanie sprawdzona na końcu ćwiczenia z nauczycielem.

3. Dzieci – żołnierze

Uczniowie, nadal pracując w grupach, otrzymują fragmenty świadectw byłych dzieci-żołnierzy, ich ofiar i rodzin (załącznik 2). Jednocześnie otrzymują karteczki samoprzylepne post – it i na podstawie tekstów podejmują próbuję wyjaśnienia terminu dzieci – żołnierze. Zapisują pomysły na karteczkach i przyklejają na tablicy. Prowadzący odczytuje odpowiedzi uczniów i na podstawie definicji ONZ, wyjaśnia uczniom pojęcie (załącznik 3). Podaje również przyczyny powstania zjawiska, skutki i trudności, jakie niesie ze sobą próba powrotu do „normalnego” życia i procesu resocjalizacji młodych chłopców, którzy uciekli od rebeliantów bądź poddali się państwowym żołnierzom.

4. Uwaga! Sąd idzie!

W kolejnej części spotkania uczniowie wezmą udział w rozprawie sądowej. Każda z grup otrzymuje karty ról oraz instrukcję, która pozwoli im wcielić się w: mieszkańców wioski, sędziów, oskarżonych lub członków organizacji pozarządowej  – w roli obrońców (załącznik 4). Celem rozprawy sądowej jest ukazanie problemu, z którym borykają się młodzi, którzy po przeżyciu traumatycznych zdarzeń muszą wrócić do społeczeństw w rodzinnych wioskach. Cała rozprawa ma miejsce po demobilizacji grupy partyzantów. Oskarżeni to byłe dzieci -żołnierze. Ważne jest, by podczas rozprawy uczestnicy zwrócili uwagę jak dużą rolę ma organizacja pozarządowa, która pomaga w resocjalizacji młodzieży.

Instrukcja zadania:

Jesteście mieszkańcami miasta Bentiu w Sudanie Południowym, w którym niedawno doszło do konfliktu zbrojnego. Zostaliście podzieleni na grupy, które wezmą udział w rozprawie sądowej dotyczącej oskarżenia byłych rebeliantów o akty przemocy i wandalizmu.

Waszym zadaniem jest dokładne zapoznanie się z rolami, w które wcielicie się podczas rozprawy. Dokładnie zapoznajcie się z kartami ról. Ważne kwestie zapisujcie na kartkach. Czas na przygotowanie to 5 minut.

5. Podsumowanie

Prowadzący podsumowuje przebieg warsztatu. Wyjaśnia, że pomoc jest potrzebna, jednak musi być ona dobrze przemyślana i skonkretyzowana, by przyniosła efekty. Jest to trudny proces, dlatego każdy  pracownik organizacji pomagającej w krajach rozwijających się musi być dobrze przygotowany, poznając specyfikę  problemu z jakim boryka się dane państwo, społeczeństwo oraz jednostka.

Załącznik:

LICEUM SUDAN ZAŁĄCZNIK 1

LICEUM SUDAN ZAŁĄCZNIK 2

LICEUM SUDAN ZAŁĄCZNIK 3

LICEUM SUDAN ZAŁĄCZNIK 4

Nigeria to kraj, którego obszar zamieszkuje ponad 250 grup etnicznych (największe z nich to Hausa, Yoruba, Igbo), a łączna liczba mieszkańców to 170 milionów. Nazwa kraju pochodzi od rzeki Niger, która wpada do Zatoki Gwinejskiej Oceanu Atlantyckiego. Podstawą gospodarki jest przemysł wydobywczy i rolnictwo. Eksport ropy to główne źródło dochodu narodowego Nigerii – stanowi 40% nigeryjskiego PKB i 80% przychodów rządowych. Do 1970 roku kraj był kolonią Wielkiej Brytanii, dlatego też językiem urzędowym jest angielski. Na obszarze delty Nigru znajdują się jedne z największych zasobów ropy naftowej, a także jeden z najważniejszych ekosystemów bagiennych i przybrzeżnych na świecie. Jednak większość z 31 milionów ludzi zamieszkujących ten obszar cierpi biedę, aż 70% żyje za mniej niż 1 dolara amerykańskiego dziennie. Ludzie cierpią z powodu zanieczyszczenia środowiska, braku szkół i szpitali, a także trwających konfliktów zbrojnych i interwencji militarnych.

Cel zajęć:

Zapoznanie z sytuacją społeczno – ekonomiczną w Nigerii, w kontekście kryzysu naftowego.

Metody:

praca w grupach, praca z tekstem, dyskusja, case study

Środki:

krakersy, komiks i opisy (załącznik 1), karty ról (załącznik 2), karta projektu (załącznik 3)

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący zapisuje na tablicy słowa: ZYSKI, KONCERNY, PALIWO, ROPA, ZŁOŻA. Następnie prosi uczniów, by podeszli i zapisali nazwę kraju, z którym te hasła są związane.

Po wyczerpaniu pomysłów nauczyciel wyjaśnia, że tematem zajęć będzie Nigeria i wydobycie ropy naftowej w tym kraju. Podaje również podstawowe informacje na temat samego kraju.

2. Tak to się zaczęło

Zanim uczniowie przystąpią do kolejnego zadania, prowadzący dzieli ich na cztery grupy. Grupy można podzielić korzystając z krakersów „safari”, wybierając cztery zwierzęta lub przez standardowe odliczanie. Grupy otrzymują dwa zestawy materiałów (załącznik 1) – na jednej stronie znajdują się obrazki, na drugiej opisy. Po wycięciu elementów, mają je dopasować tak, by stworzyć komiks o historii wydobycia ropy naftowej w Nigerii.

Po zakończonej pracy, grupy konsultują z nauczycielem (lub na forum) prawidłowe rozwiązania.

Prawidłowe odpowiedzi:

1914 rok / W skolonizowanej Nigerii uchwalono, że wszystkie zasoby i złoża ropy na terenie kraju należą do Wielkiej Brytanii.

1956 / Shell – firma, która jest sponsorowana przez Wielką Brytanię, odkrywa pierwsze złoża ropy naftowej w Nigerii i rozpoczyna wydobycie na przemysłową skalę.

1967 / W  wyniku napięć na tle etnicznym, politycznym, religijnym i  ekonomicznym na terenach bogatych w złoża ropy naftowej, odseparowuje się południowa część, która na trzy lata przyjmuje nazwę Republika Biafra.

1993 / W regionie Ogoniland, gdzie wydobywana jest ropa, przeciekające rurociągi niszczą gospodarkę lądową i wodną. Wybuchają zamieszki na tle politycznym, dlatego Shell postanawia wycofać się z tego obszaru. Trwa walka o odszkodowania za zniszczenia spowodowane wyciekami.

2006 / Lokalne bojówki rozpoczęły ataki na siedziby Shell – stacje pompujące, platformy wiertnicze, rurociągi. Zdarzają się porwania pracowników koncernu i ich rodzin. Znacznie spada produkcja ropy. Z cieknących instalacji zbierana jest ropa i nielegalnie sprzedawana.

2008 / Koncerny deklarują, że zaprzestaną spalania gazu w pochodniach, które rozpylają trujące powietrze, jednak prace nie są możliwe przez wciąż niestabilną sytuację w delcie Nigru.

2010 / Shell sprzedaje część swoich udziałów w wydobyciu ropy w Nigerii i oznajmia, że nie planuje już rozwijać działalności w tym regionie. Pozostaje jednak nadal największym udziałowcem nigeryjskich złóż ropy, który dzienne wydobywa milion baryłek ropy.

2011 / Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) publikuje raport, w którym badacze szacują, że proces oczyszczania środowiska w  tym regionie zajmie od 25 do 30 lat i  będzie to najszerzej zakrojony oraz najdłuższy program ekologiczny w historii kontynentu, a nawet świata.

3. Co z tą deltą?

W samej delcie Nigru, jak i w całej Nigerii zostały podjęte konkretne kroki związane z usystematyzowaniem gospodarki oraz załagodzeniem konfliktu ze społeczeństwem. Kwestie inwestycji zagranicznych oraz interesy grup lokalnych pozostają nadal przestrzenią konfliktu.

Grupy otrzymają karty ról. Po zapoznaniu się z nimi mają za zadanie wskazać rozwiązanie sytuacji konfliktowej. Mają stworzyć opis projektu (załącznik 3) a następnie go zaprezentować.

Po zakończonej pracy grupy prezentują swoje projekty przed komisją konkursową. By stworzyć komisję, prowadzący wybiera po jednej lub dwie osoby z czterech grup, by ocena była jak najbardziej obiektywna.

4. Podsumowanie

Nauczyciel wyjaśnia, że zrealizowane zajęcia dotyczyły jednego z najdłuższych konfliktów o charakterze ekonomicznym, ekologicznym i społecznym. Zadaje również uczniom pytanie: jaki uczniowie mają wpływ na sytuację w delcie Nigru?

Przykładowe odpowiedzi:

– ropa jest używana do produkcji leków (np. aspiryny), rzeczy codziennego użytku, ubrań;

– ropa jest składnikiem niemal wszystkich tworzyw sztucznych;

– ropa jest wykorzystywana do transportu produktów do sklepów.

Załączniki:

LICEUM NIGERIA ZAŁĄCZNIK 1

LICEUM NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2

LICEUM NIGERIA ZAŁĄCZNIK 3

San Lorenzo jest stolicą prowincji Datem del Marañón w dystrykcie Loreto w Peru. Jest to rejon tropikalnej, równikowej dżungli amazońskiej, gdzie cały rok dzieli się na dwie pory: deszczową i suchą, a średnia roczna temperatura wynosi 20°C. Mieszkańcy utrzymują się głównie z rybołówstwa i rolnictwa. W lokalnej społeczności bardzo wysoki procent stanowią rodziny wielodzietne, rozbite lub rozproszone. Duża liczba dzieci ze względu na brak funduszy nie uczęszcza do szkół, których liczba i tak jest bardzo ograniczona. Brak edukacji przekłada się w późniejszym czasie na wysoki poziom bezrobocia. Dlatego wolontariusze i misjonarze salezjańscy prowadzą działania, które są odpowiedzią na najbardziej bolące problemy mieszkańców – przede wszystkim zaniedbania w wychowywaniu dzieci i młodzieży oraz nierówny dostęp do edukacji. Praca Salezjanów opiera się głownie na prowadzeniu parafii z domem pastoralnym, licznymi oratoriami, biblioteką, a także wyjazdach do okolicznych wiosek. Księża i wolontariusze organizują tygodniowe lub miesięczne wyprawy, podczas których organizują oratoria i zajęcia ogólnorozwojowe, sprawują Eucharystię oraz przygotowują mieszkańców do przyjęcia Sakramentów (chrzest, komunia, bierzmowanie, sakrament małżeństwa).

Cel zajęć:

Ukazanie charakteru pracy wolontariuszy w San Lorenzo, w Peru oraz przybliżenie życia mieszkańców dżungli amazońskiej.

Metody:

praca w grupach, pogadanka

Środki:

szary papier lub brystol, markery, kredki, nożyce, stoper, informacje o San Lorenzo (załącznik 1), symbole podziału na grupy (załącznik 2), opisy działań (załącznik 3), wiadomość (załącznik 4)

 Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący wyjaśnia, że tematem zajęć będzie praca wolontariuszy Salezjańskiego Wolontariatu Misyjnego MŁODZI ŚWIATU na placówce w San Lorenzo w Peru, którzy wyjeżdżają na okres 12 miesięcy, gdzie pracują na terenie dżungli amazońskiej. Ze względu na specyfikę miejsca, ich działania obejmują wiele wymiarów, które poruszone zostaną w trakcie zajęć.

2. W samym sercu dżungli amazońskiej

Nauczyciel wyjaśnia, że bardzo ważnym elementem przygotowywania się wolontariuszy do wyjazdu jest zapoznanie się z charakterystyką miejsca, w którym będą pracować. Dlatego też rozdaje każdemu uczestnikowi kartkę z informacją opisującą San Lorenzo (załącznik 1). Uczniowie zapoznają się z tekstem, a następnie krótko omawiają go wspólnie, podkreślając wielowymiarowy charakter placówki.

3. A pracy tyyyle…

Uczniowie zostają podzieleni na cztery grupy. Podział dokonywany jest przez losowanie symboli (załącznik 2): KSIĄŻKA – wolontariusze wspomagający pracę biblioteki; TORNISTER – wolontariusze pracujący w lokalnej szkole; ŁÓDKA – wolontariusze organizujący zajęcia na odległych wioskach; SKAKANKA – wolontariusze pracujący w oratoriach lokalnych. Uczestnicy mają dobrać się w grupy bez używania słów. Kiedy wszyscy się odnajdą, prowadzący przydziela konkretne miejsce w sali.

Grupy otrzymują kartki z opisem działania (załącznik 3), które zostało im przydzielone podczas pracy na placówce misyjnej. Ich zadaniem jest wcielić się w role wolontariuszy oraz stworzyć plan dnia dla grupy 40 dzieci i młodzieży. Do dyspozycji mają kartki brystolu lub szary papier, markery, nożyce oraz kredki. Prowadzący rozdaje grupom niezbędne materiały i wyznacza czas na wykonanie ćwiczenia (sugerowany czas to 15 minut).

4. Pokaż innym, co robisz!

W ostatnim etapie przygotowywania planu dnia, każda z grup otrzymuje dodatkowo informację (załącznik 4), iż do San Lorenzo ma przybyć dziennikarz z miasta, który chce nakręcić krótki film reklamujący pracę wolontariuszy. Uczestnicy mają za zadanie stworzyć scenariusz filmu, trwającego 1 minutę, przedstawiającego ich pracę. Grupy otrzymują dodatkowy czas na przygotowanie się (ok. 5 minut), następnie kolejno prezentują efekty pracy w formie scenek (jeśli prowadzący zdecyduje, w czasie prezentacji można nagrać filmiki). Prowadzący wyznacza kolejność prezentujących się grup.

5. Podsumowanie

W czasie podsumowania zajęć podkreślić należy wielowymiarowy charakter placówki w San Lorenzo w Peru. Prowadzący dodaje, że w trakcie ćwiczeń każda z grup otrzymała inne zadanie – inny wymiar pracy a w rzeczywistości wolontariusze (2 lub 3 osoby) wyjeżdżający na placówkę, obejmują swoim działaniem wszystkie te elementy. Dlatego też dużo wcześniej muszą odpowiednio zapoznać się z charakterystyką miejsca pracy oraz przygotować wstępny harmonogram.

Załączniki:

GIMNAZJUM PERU ZAŁACZNIK 1

GIMNAZJUM PERU ZAŁACZNIK 2

GIMNAZJUM PERU ZAŁACZNIK 3

GIMNAZJUM PERU ZAŁACZNIK 4

Ghana to kraj leżący w Afryce Zachodniej, z dostępem do oceanu przez Zatokę Gwinejską. Ze względu na fakt, iż jest to była kolonia brytyjska, językiem urzędowym jest angielski, jednak wciąż pielęgnowane są języki plemienne, używane na dużą skalę wśród mieszkańców. Stolicą kraju jest Akra, która jest jedną z dziesięciu stolic regionalnych kraju. Dochód na mieszkańca Ghany – obdarzonej bogatymi zasobami naturalnym – jest około dwukrotnie wyższy niż w najbiedniejszych krajach Afryki Zachodniej. Mimo to Ghana nadal jest silnie uzależniona od pomocy technicznej i finansowej z zagranicy, a analfabetyzm sięga 35% całej populacji. Kraj zajmuje odległe 148-me miejsce w indeksie Human Development Index (ONZ-owski miernik jakości życia społeczeństw). Występują pod tym względem znaczne różnice między obszarami wiejskimi i miejskimi, północą i południem kraju oraz kobietami i mężczyznami – w każdym przypadku na niekorzyść tych pierwszych. W związku ze stabilną sytuacją polityczną kraju, wiele organizacji pozarządowych i kościelnych wspiera działania lokalnych ośrodków edukacyjnych i wychowawczych, poprzez pracę wolontariuszy (również z Polski) oraz szkoląc miejscowych edukatorów, nauczycieli i animatorów, do kontynuowania i rozwijania placówki.

Cel zajęć:

zapoznanie z pojęciem szoku kulturowego, w kontekście zetknięcia z inną kulturą oraz pracy w krajach Globalnego Południa.

Metody:

burza mózgów, praca w grupach, case study, teatr, dyskusja

Środki:

karty flipchart, kartki, markery, długopisy, trudne sytuacje (załącznik 1)

1. Wprowadzenie

Prowadzący dzieli uczniów na dwie grupy, które otrzymują brisol papieru, z napisem SZOK KULTUROWY. Grupy zapisują jak najwięcej skojarzeń związanych z podanym hasłem. Następnie kartki są zawieszane obok siebie, a prowadzący (lub jeden z uczniów) zaznacza pojęcia, które się powtarzają.

Następnie nauczyciel wyjaśnia pojęcie szoku kulturowego, w oparciu o definicję Kalervo Oberga:

Szok kulturowy to zaburzenie funkcjonowania psychosomatycznego wywołane przedłużającym się kontaktem z odmienną, nieznaną kulturą. Uważał on, że stanowi on element procesu przystosowania się do nowego środowiska w którym dawne, znane sposoby zachowania się nie znajdują zastosowania, co więcej- uważane są za dziwaczne i odbiegające od normy. Dotyka on osoby, która nagle przeniesiona została za granicą i doświadcza życia w nowym miejscu.

2. Huston we have a problem!

Uzupełniając przedstawioną definicję, nauczyciel wymienia cztery fazy szoku kulturowego i zapisuje je (jedna obok drugiej) na tablicy. Następnie dzieli uczniów na cztery grupy oraz wyjaśnia, że każda z nich otrzyma po dwie sytuacje kryzysowe (załącznik 1), z którymi spotkali się wolontariusze pracujący z dziećmi i młodzieżą w Ghanie, kraju Afryki Zachodniej.

Zanim grupa przystąpi do realizacji zadania, obejrzą fragment filmu obrazujący miejsce pracy wolontariuszy, w których role będą się wcielać. Film dostępny pod adresem: http://wioskiswiata.org/baza-materialow-edukacyjnych/rodzaj-materialu/filmy/oratorium-don-bosco-w-sunyani/

Zadaniem grup jest zapoznanie się z sytuacjami oraz próba rozwiązania problemu, który mają przedstawić w formie dramy.

Prawidłowe odpowiedzi:

Miesiąc miodowy:

1. prośba o pożyczkę;
2. zabawa z dziećmi.

 Szok kulturowy:

1. brak wsparcia ze strony lokalnej ludności;
2. brak zaangażowania w pracę.

 Ożywienie:

1. brak zaangażowania w pracę;
2. prośba o pożyczkę.

Dopasowanie:

1. znikające piłki;
2. zabawa z dziećmi.

3. Ale faza!

Po przedstawieniu efektów pracy, kolejnym zadaniem grup jest dopasowanie poszczególnych sytuacji do czterech faz wypisanych na tablicy. Następnie grupy podejmą próbę zdefiniowania poszczególnych faz, które skonsultują z prowadzącym i przedstawią całej klasie.

Definicje faz szoku kulturowego według Kalervo Oberga:

Miesiąc miodowy – osoba jest zafascynowana kulturą i miejscem, do którego przyjechała. Sprawia wrażenie bardzo otwartej i zachwyconej wszystkimi przywarami kulturowymi gospodarzy.

Szok kulturowy – to etap, kiedy osoba nie radzi sobie z prawdziwymi warunkami życia na obczyźnie, co powoduje sytuacje stresowe. W wyniku tego pojawiają się wrogie i agresywne zachowania w stosunku do kraju goszczącego i jego mieszkańców. Bardzo duży wpływ na tę sytuację ma bariera językowa. W tym etapie głównie widać różnice pomiędzy własną kulturą a nową kulturą oraz konflikty, które z powodu tych różnic powstają.

Ożywienie – osoba zna coraz lepiej język i wraca jej wiara w siebie oraz możliwość poradzenia sobie nawet w najtrudniejszych sytuacjach, bez wsparcia ze strony innych. Wciąż pojawiają się pewne trudności, ale powraca dobry nastrój i poprawia się też opinia o gospodarzach.

Dopasowanie – osoba zaczyna akceptować obyczaje, wartości i normy kraju goszczącego i odbiera je jako inny sposób życia, ale nie gorszy. Pojawia się pewność siebie i efektywność w pracy czy w kontaktach z ludźmi.

4. Rozmowy w toku

Prowadzący prosi uczestników o zastanowienie się jakie sytuacje związane z ich kontaktem z odmienną kulturą, mogłyby zostać dopasowane do poszczególnych faz (wyjazd za granicę, wymiany szkolne, spacery po mieście).

Pytania pomocnicze:

– czy jesteś ciekawy innej kultury?

– czy zadajesz pytania, jeżeli czegoś nie rozumiesz?

– czy uczysz / uczyłeś się obcego języka?

– czy byłeś w sytuacji, kiedy wszyscy Twoi rozmówcy byli obcojęzyczni?

– jak reagujesz na negatywne informacje dot. innej kultury?

– czy masz negatywne doświadczenia traktowania własnej / innej kultury?

5. Podsumowanie

Prowadzący, zadając pytania grupie, podsumowuje podstawowe pojęcia będące tematem zajęć oraz zwraca uwagę na przygotowanie się do zetknięcia z inną kulturą, w celu zapobiegania uprzedzeniom, które wynikają z niewiedzy i pogłębiają stereotypy.

 Załączniki:

GIMNAZJUM GHANA ZAŁACZNIK 1

Sierra Leone to kraj leżący w Afryce Zachodniej, który zamieszkuje 6 milionów mieszkańców.  Przez 11 lat kraj borykał się z krwawą wojną, po której skutki są wciąż widoczne. Sierra Leone jest bogate w złoża rud żelaza, srebra i złota, a do tego może cieszyć się jednymi z najpiękniejszych plaż na zachodnim wybrzeżu Afryki. Jednak możliwości nie są wykorzystane a kraj, z różnych powodów, należy do najsłabiej rozwiniętych na całym świecie – w 2013 roku sklasyfikowano go na 177. miejscu spośród 186 krajów. W Sierra Leone żyje około 20 plemion, które stanowią 90% populacji. Najważniejsze z nich to Temne na północy i Mende w centrum i na południu. Resztę mieszkańców stanowią Kreole, Azjaci i potomkowie angielskich kolonizatorów. Ponad połowa populacji żyje poniżej granicy ubóstwa. Językiem oficjalnym państwa jest angielski, gdyż jest to była kolonia brytyjska, jednak głównym językiem użytkowym jest język krio – język potomków wyzwolonych z byłych brytyjskich kolonii niewolników. Na całym obszarze Sierra Leone występuje wysokie zagrożenie malarią, cholerą i wieloma chorobami przewodu pokarmowego, a wciąż jest duży problem z dostępem do opieki zdrowotnej oraz z przemieszczaniem się na dużych przestrzeniach.

Cel zajęć:

Przedstawienie i porównanie warunków życia mieszkańców Afryki, na przykładzie życia w Sierra Leone.

Metody:

praca w grupie, praca z tekstem, zabawy ruchowe, wcielanie się w role, dyskusja

Środki:

karty zadań (załącznik 1), odznaczenia (załącznik 2), kartki, markery, tablica, flipchart

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom państwo Sierra Leone, które znajduje się w Afryce Zachodniej. Podaje kilka szczegółów na temat tego kraju oraz (jeśli to możliwe) wskazuje jego położenie na mapie świata. Wspomina również o trwającej do niedawna w tym kraju wojnie oraz o epidemii niebezpiecznego wirusa Ebola, z którym zmagali się mieszkańcy.

2. Jak żyć?

Prowadzący dzieli uczniów na pięć grup i wyjaśnia, że wezmą udział w grze, która pozwoli im przenieść się do rzeczywistości mieszkańców pewnej wsi w Sierra Leone, która ze względu na wojnę i brak środków, boryka się z brakiem podstawowej infrastruktury. By lepiej zrozumieć ich problemy i wyzwania życia codziennego, grupy rozwiążą pięć zadań, od których wykonania zależeć będzie ocena końcowa (liczy się czas, kreatywność, zaangażowanie).

W sali należy uprzednio rozmieścić w różnych miejscach zadania (załącznik 1), a każdej z grup dać markery, długopisy i kartki. Na wykonanie jednego zadania jest 5 do 7 minut. Po tym czasie grupy przechodzą do kolejnego stanowiska.

Proponowane odpowiedzi:

PORANNA HERBATA – przynieść wodę ze studni, przygotować drewno i rozpalić ogień na palenisku, zagotować wodę (ok. 1 godziny).

CZAS WOLNY – gra w berka, taniec, śpiew, układanie kształtów z kamyków i patyków.

ZADANIE DOMOWE – zostać dłużej w szkole i skorzystać ze słownika, szukać w notatkach, zapytać osoby dorosłe (ok. 1 godziny).

LISTA ZAKUPÓW – masło (małe opakowania, jednorazowe), miód (słoik w misce z wodą), kurczak (mały, natychmiast do spożycia), proszek (małe opakowania, żeby nie dostała się wilgoć).

ZRÓB TO SAM – kartoniki po soczkach (torba, plecak), opony (zabawki, buty), olej palmowy i skóra bananów (mydło domowe), butelka / baniak, drut, korki (zabawka samochód).

Na zakończenie zadania nauczyciel prosi uczniów o wnioski końcowe. Można stworzyć tabelę porównawczą podobieństw i różnic życia codziennego pomiędzy Sierra Leone i Polską.

3. Po nitce do kłębka

Podczas prezentacji zadań, prowadzący ocenia wykonanie przyznając jedną(lub więcej) z oznak (załącznik 2) za każde z nich. Po całej prezentacji i wręczeniu znaczków, nauczyciel pyta, kim jest osoba (wiek, zawód, miejsce zamieszkania, kraj), której mogą dotyczyć zebrane przez nich cechy.

Po wysłuchaniu odpowiedzi wyjaśnia, że podane określenia dotyczą osoby wolontariusza, który wyjeżdża do różnych części świata, by pomagać jako lekarz, nauczyciel, budowniczy czy katecheta. Również w Sierra Leone pracują wolontariusze i misjonarze, starając się pomóc mieszkańcom tego kraju.

4. Podsumowanie

Uczniowie, w ramach podsumowania, mają za zadanie zastanowić się nad tym, jakie umiejętności powinien posiadać wolontariusz, by pomóc w sytuacjach, z którymi zmierzyły się grupy, rozwiązując zadania.

Załączniki:

KLASY 4-6 SP SIERRA LEONE ZAŁĄCZNIK 1

KLASY 4-6 SP SIERRA LEONE ZAŁĄCZNIK 2