Kim są dzieci ulicy? Dzieci ulicy to młode osoby, które większość życia spędzają w środowisku ulicznym, często bez stałego miejsca zamieszkania, wsparcia rodziny i dostępu do edukacji czy opieki zdrowotnej. Żyją na ulicach, w parkach, na dworcach czy w prowizorycznych schroniskach, zmagając się z głodem, przemocą i wykluczeniem społecznym. Rada Europy definiuje dzieci ulicy jako osoby poniżej 18. roku życia, które żyją w środowisku ulicznym, mając minimalny kontakt z rodziną lub instytucjami socjalnymi. Szacuje się, że na świecie jest ich aż 100 milionów, a największe skupiska znajdują się w Ameryce Łacińskiej, Azji i Afryce. Warsztaty – spojrzenie na problem przez pryzmat Peru, skupiają się na problematyce życia dzieci ulicy, ilustrując zjawisko na przykładzie Peru. Warsztaty „Realia (prze)życia dzieci ulicy” pozwalają uczestnikom zrozumieć złożoność problemu i znaczenie działań pomocowych. Edukacja, świadomość społeczna i zaangażowanie są kluczowe w walce o lepszą przyszłość dla dzieci ulicy.

Cel warsztatów 
Zapoznanie uczestników z terminologią i klasyfikacją dzieci ulicy, analiza przyczyn i skutków życia dzieci na ulicy, opracowanie możliwych strategii pomocy dzieciom ulicy.

Dla kogo
Warsztaty  skierowane do studentów pedagogiki resocjalizacyjnej, socjologii i nauk o rodzinie.
Metody

Gra symulacyjna , burza mózgów, dyskusja, film edukacyjny
Materiały
flipchart, kartki, długopisy, kolorowe karteczki 

Konspekt zajęć _Realia(prze)życia

Materiały powstały w ramach projektu Uniwersytet przez kontynenty współfinansowanego w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

 Dostęp do edukacji: problemy, wyzwania i szanse  

Podstawowe zagadnienia

Edukacja jest fundamentem rozwoju każdego społeczeństwa, ale dla milionów dzieci na świecie dostęp do niej pozostaje wciąż nieosiągalnym marzeniem. Przykłady z życia uczniów i nauczycieli z krajów Globalnego Południa ukazują złożoność problemów, z jakimi muszą się mierzyć społeczności w różnych częściach świata. Warsztaty „Edukacja (nie) dla każdego” to ważny krok w kierunku uświadamiania młodym osobą znaczenia edukacji dla równouprawnienia i rozwoju społecznego. Każdy uczestnik wychodzi z wiedzą i narzędziami, które mogą pomóc w walce o lepszy dostęp do edukacji dla wszystkich dzieci na świecie.

Cel zajęć

 Warsztaty zatytułowane „Edukacja (nie) dla każdego”, mają na celu uświadomienie uczestnikom roli edukacji w życiu człowieka, a także wskazanie konsekwencji wynikających z jej braku oraz zachęcić do stawiania pytań i poszukiwania rozwiązań problemu braku dostępu do edukacji. 

Dla kogo

Warsztaty adresowane są szczególnie  do studentów kierunków pedagogicznych, psychologii oraz nauk o rodzinie

Metody

studium przypadku, gra koncepcyjna, burza mózgów, dyskusja

Materiały 

flipchart, kartki, długopisy, kolorowe karteczki 

Konspekt zajęć _Edukacja (nie) dla każdego

Materiały powstały w ramach projektu Uniwersytet przez kontynenty współfinansowanego w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Nigeria jest najludniejszym państwem w Afryce, który boryka się z wieloma problemami dotyczącymi opieki zdrowotnej, edukacji czy poziomu życia. Aż 32% ludności to analfabeci, a zaledwie 29% populacji posiada wykształcenie podstawowe. Tylko połowa mieszkańców Nigerii ma dostęp do wody pitnej i urządzeń sanitarnych. Kraj zamieszkuje ponad 250 grup etnicznych. W Ibadanie, drugim co do wielkości mieście, pracują misjonarze i wolontariusze salezjańscy, którzy prowadzą Centrum Młodzieżowe Don Bosco, gdzie w czasie wakacji organizowane są półkolonie wakacyjne dla dzieci i młodzieży. Lokalni animatorzy oraz wolontariusze organizują uczestnikom różnorodne zajęcia sportowe, gry i zabawy, prowadzą zajęcia edukacyjne z różnych przedmiotów, a także tzw. „talent development” podczas których majsterkują, uczą się robić buty, gotują i grają na instrumentach. Prowadzone przez nich działania mają na celu umożliwienie dzieciom i młodzieży rozwijanie umiejętności, podnoszenie poziomu edukacji oraz świadomości, by lepiej radzili sobie oni w dorosłym życiu, byli w stanie utrzymać siebie i swoje rodziny, mieli szerszą wiedzę o świecie, perspektywy na przyszłość, a także pogłębiali swoją wiarę.

Cel zajęć:

Przedstawienie sposobów spędzania czasu wolnego przez dzieci w wieku przedszkolnym w Afryce,  na przykładzie półkolonii wakacyjnych w Nigerii.

Metody:

dyskusja, praca w grupach, taniec, pantomima, praca plastyczna i manualna, pogadanka, układanka, zabawa ruchowa, ćwiczenia plastyczne

Środki:

plakat (załącznik 1), puzzle (załącznik 2), woreczki lub książki, kolorowanki (załącznik 3), kredki, zdjęcia instrumentów (załącznik 4), muzyka (załącznik 5), kubki piankowe, taśma klejąca, papier samoprzylepny, ziarenka (groch, zboże, piasek, drobne kamyczki) puste pojemniki, sznurek z koralikami

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie – Wolontariusz kto to taki?

Prowadzący czyta na głos poniższe zdania. Zadaniem dzieci jest uzupełnienie na głos brakującego słowa w definicji wolontariusza:

Wolontariusz to osoba, która nie otrzymując pieniędzy za swoją pracę, ………….(pomaga) innym.

Wolontariusze pracują z chorymi w …………….. (szpitalach), pomagają dzieciom w nauce w ……………….(szkołach), opiekują się dziećmi, które nie mają rodziców, pracując w ………………. (domach dziecka). Wolontariusz misyjny to wolontariusz, który wyjeżdża do dalekich…………….. (krajów), by tam pomagać i mówić o Panu Bogu.

2. Afrykańskie wakacje

Prowadzący pokazuje dzieciom plakat (załącznik 1) zapraszający na obóz wakacyjny w Ibadanie. Wyjaśnia, że ich rówieśnicy często spędzają wakacje w domach, pomagając rodzicom lub idąc do pracy. Alternatywą są miesięczne obozy wakacyjne, prowadzone przez misjonarzy i wolontariuszy w Ibadanie, Nigerii. Zdjęcia na plakacie przedstawiają animatorów oraz wolontariuszy w czasie prowadzenia zajęć i gier. Dzieci są również zaproszone do tego, by wziąć udział w typowym wakacyjnym dniu ich kolegów z Nigerii.

3. Aktywnie od samego rana

Nauczyciel dzieli dzieci na cztery grupy. Każda z nich dostaje pociętą na kilka części fotografię (załącznik 2). Po ułożeniu „puzzli” uczniowie wyjaśniają, co przedstawia zdjęcie. Po zaprezentowaniu poszczególnych fotografii, prowadzący zaprasza do zadania (należy zachować sugerowaną kolejność).

Zdjęcie GIMNASTYKA PORANNA

Komentarz:

Rozpoczyna się dzień na obozie wakacyjnym w Nigerii. By mieć dużo energii od samego rana, wszystkie dzieci i młodzież wykonują proste ćwiczenia gimnastyczne, potem wspólna modlitwa i można ruszać do klas!

Ćwiczenie: zawody z woreczkami

W Nigerii często można spotkać dzieci noszące swoje książki czy zeszyty na głowach lub ołówki wetknięte we włosy – poćwiczmy i my!

Każde dziecko otrzymuje książkę, zeszyt lub woreczek gimnastyczny, który kładzie na głowie. Zadaniem podopiecznych jest wykonywać ćwiczenia gimnastyczne według instrukcji nauczyciela, uważając by przedmioty nie spadły z głów (krążenie ramionami, przysiady, bieg w miejscu, kręcenie bioderkami, podskoki)

Zdjęcie NAUKA

Komentarz:

Wybiła 9:00 więc czas na naukę! Mimo że są wakacje, wolontariusze prowadzą zajęcia z różnych przedmiotów (język angielski, matematyka, religia i etyka), by dzieci były gotowe na nowy rok szkolny.

Ćwiczenie:

W ramach zajęć z plastyki, podopieczni poznają zwierzęta żyjące w Nigerii. Prowadzący losowo rozdaje dzieciom kolorowanki według grup, na które zostały wcześniej podzielone (załącznik 3). Zadaniem uczniów jest zamalowanie pól z kółkami, a następnie przedstawienie ich w formie kalamburów pozostałym drużynom.

Zdjęcie TALENT DEVELOPMENT (rozwijanie talentów i umiejętności)

Komentarz:

Ważnym elementem półkolonii jest rozwijanie talentów i umiejętności. Dzieci uczą się robić buty, szyją, gotują, majsterkują, by móc wykorzystać w przyszłości zdobyte doświadczenie i dostać godną pracę. Ponadto mieszkańcy Nigerii są bardzo muzykalni, lubią tańczyć i śpiewać, a gra na instrumentach jest kolejną dziedziną, której chętnie się uczą.

Ćwiczenie:

Nauczyciel pokazuje dzieciom fotografie afrykańskich instrumentów takich jak: bębny, flety, shekere, grzechotki itp. (załącznik 4). Zadanie polega na własnoręcznym wykonaniu własnego instrumentu muzycznego.

Propozycja 1:

Materiały: kubki piankowe (2 szt. dla każdego dziecka), taśma klejąca, papier samoprzylepny, ziarenka (groch, zboże, piasek, drobne kamyczki).

Wykonanie: do jednego z kubków wsypuje się ziarno, drugi kubek należy przyłożyć w formie wieczka i skleić szeroką taśmą klejącą. Grzechotki można ozdobić według uznania pisakami lub papierem samoprzylepnym.

Propozycja 2:

Materiały: puste pudełeczko lub okrągły pojemnik, koraliki na sznureczku, patyk.

Wykonanie: pudełko należy luźno obwiązać sznureczkiem, uderzając koralikami lub patykiem o pojemnik instrument wydaje dźwięk.

Zdjęcie TAŃCE I ZABAWY

 Komentarz:

W Nigerii przy każdej okazji dzieci i dorośli tańczą i śpiewają. Niejednokrotnie w czasie przerw pomiędzy lekcjami czy zabawami, kiedy tylko w głośnikach słychać muzykę, wszyscy zaczynają ruszać się w jej rytm – ci młodsi i starsi też.

Ćwiczenie:

Na podstawie piosenki „Mama alota” (załącznik 5; https://www.youtube.com/watch?v=2whGdN859fE) dzieci wykonują taniec, powtarzając choreografię z filmu lub, wykorzystując wykonane instrumenty, grają w rytm podkładu muzycznego.

4. Podsumowanie

Dzień obozu dobiegł końca i dzieci rozchodzą się do swoich domów, a po czterech tygodniach dzieci wracają do szkoły, a wolontariusze do swojego kraju.

Pytania:

Od czego rozpoczyna się dzień na obozie wakacyjnym?

Czy pamiętacie jakie zwierzęta mieszkają w Afryce?

Jak nazywają się instrumenty afrykańskie?

Załączniki:

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 1

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – GIMNASTYKA

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – NAUKA

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – TALENT DEVELOPMENT

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2 – TAŃCE

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 3

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 4

PRZEDSZKOLE NIGERIA ZAŁĄCZNIK 5

Wykorzystanie dzieci – żołnierzy jest jednym z najbardziej brutalnych form naruszenia praw dziecka, jakiego dokonuje się wciąż w wielu krajach świata. Na wszystkich kontynentach powstaje wiele organizacji pozarządowych i ruchów społecznych, pomagających zażegnać problem wykorzystania nieletnich w konfliktach zbrojnych. Dziecko – żołnierz z trudem powraca do „normalnego” życia, dlatego bardzo ważną rolę odgrywa resocjalizacja i wszelkiego rodzaju pomoc młodym ludziom, którzy zostali wykorzystani jak i narzędzia wojny. Sudan Południowy to najmłodszy kraj świata, który powstał zaledwie w 2011 roku. Ponad połowa jego mieszkańców żyje poniżej granicy skrajnego ubóstwa, niemal tyle samo nie posiada dostępu do czystej wody pitnej, a niecałe 30% potrafi czytać i pisać. Brakuje praktycznie wszystkiego, nie funkcjonuje przemysł, zarówno większość produktów żywnościowych, ubrań, jak i sprzętów musi być sprowadzana z zagranicy, dlatego ceny są bardzo wysokie. W Sudanie Południowym, w trakcie ponad 50 lat wojny, dochodziło do wielu nadużyć i łamania praw człowieka, a zjawisko dzieci – żołnierzy jest wciąż aktualnym problemem sudańskiego społeczeństwa.

Cel zajęć:

Poznanie historii konfliktu w Sudanie Południowym oraz  roli organizacji pozarządowych w procesie resocjalizacji i pomocy w powrocie do życia społecznego dzieci – żołnierzy.

Metody:

praca w grupach, symulacja wydarzenia, „burza mózgów”, pogadanka

Środki:

tablica lub flipchart z kartkami, markery, karteczki samoprzylepne post – it, historia Sudanu Południowego (załącznik 1), świadectwa dzieci i rodzin (załącznik 2), definicja (załącznik 3), karty ról (załącznik 4)

 Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący wyjaśnia, że tematem głównym lekcji będzie konflikt zbrojny w jednym z krajów rozwijających się, w oparciu o przykład Sudanu Południowego oraz poznanie zjawiska dzieci – żołnierzy, które jest wciąż realnym problemem rejonów powojennych.

2. Kilka słów o Sudanie Południowym

Uczestnicy dzielą się na cztery drużyny. Każda z nich dostaje fragmenty historii państwa Sudanu Południowego – najmłodszego kraju Afryki (załącznik 1, wszystkie elementy trzeba wcześniej rozciąć). Zadaniem uczniów jest ułożyć chronologicznie czas i wydarzenia związane z powstaniem wolnego i niepodległego państwa. Prawidłowość zadania zostanie sprawdzona na końcu ćwiczenia z nauczycielem.

3. Dzieci – żołnierze

Uczniowie, nadal pracując w grupach, otrzymują fragmenty świadectw byłych dzieci-żołnierzy, ich ofiar i rodzin (załącznik 2). Jednocześnie otrzymują karteczki samoprzylepne post – it i na podstawie tekstów podejmują próbuję wyjaśnienia terminu dzieci – żołnierze. Zapisują pomysły na karteczkach i przyklejają na tablicy. Prowadzący odczytuje odpowiedzi uczniów i na podstawie definicji ONZ, wyjaśnia uczniom pojęcie (załącznik 3). Podaje również przyczyny powstania zjawiska, skutki i trudności, jakie niesie ze sobą próba powrotu do „normalnego” życia i procesu resocjalizacji młodych chłopców, którzy uciekli od rebeliantów bądź poddali się państwowym żołnierzom.

4. Uwaga! Sąd idzie!

W kolejnej części spotkania uczniowie wezmą udział w rozprawie sądowej. Każda z grup otrzymuje karty ról oraz instrukcję, która pozwoli im wcielić się w: mieszkańców wioski, sędziów, oskarżonych lub członków organizacji pozarządowej  – w roli obrońców (załącznik 4). Celem rozprawy sądowej jest ukazanie problemu, z którym borykają się młodzi, którzy po przeżyciu traumatycznych zdarzeń muszą wrócić do społeczeństw w rodzinnych wioskach. Cała rozprawa ma miejsce po demobilizacji grupy partyzantów. Oskarżeni to byłe dzieci -żołnierze. Ważne jest, by podczas rozprawy uczestnicy zwrócili uwagę jak dużą rolę ma organizacja pozarządowa, która pomaga w resocjalizacji młodzieży.

Instrukcja zadania:

Jesteście mieszkańcami miasta Bentiu w Sudanie Południowym, w którym niedawno doszło do konfliktu zbrojnego. Zostaliście podzieleni na grupy, które wezmą udział w rozprawie sądowej dotyczącej oskarżenia byłych rebeliantów o akty przemocy i wandalizmu.

Waszym zadaniem jest dokładne zapoznanie się z rolami, w które wcielicie się podczas rozprawy. Dokładnie zapoznajcie się z kartami ról. Ważne kwestie zapisujcie na kartkach. Czas na przygotowanie to 5 minut.

5. Podsumowanie

Prowadzący podsumowuje przebieg warsztatu. Wyjaśnia, że pomoc jest potrzebna, jednak musi być ona dobrze przemyślana i skonkretyzowana, by przyniosła efekty. Jest to trudny proces, dlatego każdy  pracownik organizacji pomagającej w krajach rozwijających się musi być dobrze przygotowany, poznając specyfikę  problemu z jakim boryka się dane państwo, społeczeństwo oraz jednostka.

Załącznik:

LICEUM SUDAN ZAŁĄCZNIK 1

LICEUM SUDAN ZAŁĄCZNIK 2

LICEUM SUDAN ZAŁĄCZNIK 3

LICEUM SUDAN ZAŁĄCZNIK 4

Nigeria to kraj, którego obszar zamieszkuje ponad 250 grup etnicznych (największe z nich to Hausa, Yoruba, Igbo), a łączna liczba mieszkańców to 170 milionów. Nazwa kraju pochodzi od rzeki Niger, która wpada do Zatoki Gwinejskiej Oceanu Atlantyckiego. Podstawą gospodarki jest przemysł wydobywczy i rolnictwo. Eksport ropy to główne źródło dochodu narodowego Nigerii – stanowi 40% nigeryjskiego PKB i 80% przychodów rządowych. Do 1970 roku kraj był kolonią Wielkiej Brytanii, dlatego też językiem urzędowym jest angielski. Na obszarze delty Nigru znajdują się jedne z największych zasobów ropy naftowej, a także jeden z najważniejszych ekosystemów bagiennych i przybrzeżnych na świecie. Jednak większość z 31 milionów ludzi zamieszkujących ten obszar cierpi biedę, aż 70% żyje za mniej niż 1 dolara amerykańskiego dziennie. Ludzie cierpią z powodu zanieczyszczenia środowiska, braku szkół i szpitali, a także trwających konfliktów zbrojnych i interwencji militarnych.

Cel zajęć:

Zapoznanie z sytuacją społeczno – ekonomiczną w Nigerii, w kontekście kryzysu naftowego.

Metody:

praca w grupach, praca z tekstem, dyskusja, case study

Środki:

krakersy, komiks i opisy (załącznik 1), karty ról (załącznik 2), karta projektu (załącznik 3)

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący zapisuje na tablicy słowa: ZYSKI, KONCERNY, PALIWO, ROPA, ZŁOŻA. Następnie prosi uczniów, by podeszli i zapisali nazwę kraju, z którym te hasła są związane.

Po wyczerpaniu pomysłów nauczyciel wyjaśnia, że tematem zajęć będzie Nigeria i wydobycie ropy naftowej w tym kraju. Podaje również podstawowe informacje na temat samego kraju.

2. Tak to się zaczęło

Zanim uczniowie przystąpią do kolejnego zadania, prowadzący dzieli ich na cztery grupy. Grupy można podzielić korzystając z krakersów „safari”, wybierając cztery zwierzęta lub przez standardowe odliczanie. Grupy otrzymują dwa zestawy materiałów (załącznik 1) – na jednej stronie znajdują się obrazki, na drugiej opisy. Po wycięciu elementów, mają je dopasować tak, by stworzyć komiks o historii wydobycia ropy naftowej w Nigerii.

Po zakończonej pracy, grupy konsultują z nauczycielem (lub na forum) prawidłowe rozwiązania.

Prawidłowe odpowiedzi:

1914 rok / W skolonizowanej Nigerii uchwalono, że wszystkie zasoby i złoża ropy na terenie kraju należą do Wielkiej Brytanii.

1956 / Shell – firma, która jest sponsorowana przez Wielką Brytanię, odkrywa pierwsze złoża ropy naftowej w Nigerii i rozpoczyna wydobycie na przemysłową skalę.

1967 / W  wyniku napięć na tle etnicznym, politycznym, religijnym i  ekonomicznym na terenach bogatych w złoża ropy naftowej, odseparowuje się południowa część, która na trzy lata przyjmuje nazwę Republika Biafra.

1993 / W regionie Ogoniland, gdzie wydobywana jest ropa, przeciekające rurociągi niszczą gospodarkę lądową i wodną. Wybuchają zamieszki na tle politycznym, dlatego Shell postanawia wycofać się z tego obszaru. Trwa walka o odszkodowania za zniszczenia spowodowane wyciekami.

2006 / Lokalne bojówki rozpoczęły ataki na siedziby Shell – stacje pompujące, platformy wiertnicze, rurociągi. Zdarzają się porwania pracowników koncernu i ich rodzin. Znacznie spada produkcja ropy. Z cieknących instalacji zbierana jest ropa i nielegalnie sprzedawana.

2008 / Koncerny deklarują, że zaprzestaną spalania gazu w pochodniach, które rozpylają trujące powietrze, jednak prace nie są możliwe przez wciąż niestabilną sytuację w delcie Nigru.

2010 / Shell sprzedaje część swoich udziałów w wydobyciu ropy w Nigerii i oznajmia, że nie planuje już rozwijać działalności w tym regionie. Pozostaje jednak nadal największym udziałowcem nigeryjskich złóż ropy, który dzienne wydobywa milion baryłek ropy.

2011 / Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) publikuje raport, w którym badacze szacują, że proces oczyszczania środowiska w  tym regionie zajmie od 25 do 30 lat i  będzie to najszerzej zakrojony oraz najdłuższy program ekologiczny w historii kontynentu, a nawet świata.

3. Co z tą deltą?

W samej delcie Nigru, jak i w całej Nigerii zostały podjęte konkretne kroki związane z usystematyzowaniem gospodarki oraz załagodzeniem konfliktu ze społeczeństwem. Kwestie inwestycji zagranicznych oraz interesy grup lokalnych pozostają nadal przestrzenią konfliktu.

Grupy otrzymają karty ról. Po zapoznaniu się z nimi mają za zadanie wskazać rozwiązanie sytuacji konfliktowej. Mają stworzyć opis projektu (załącznik 3) a następnie go zaprezentować.

Po zakończonej pracy grupy prezentują swoje projekty przed komisją konkursową. By stworzyć komisję, prowadzący wybiera po jednej lub dwie osoby z czterech grup, by ocena była jak najbardziej obiektywna.

4. Podsumowanie

Nauczyciel wyjaśnia, że zrealizowane zajęcia dotyczyły jednego z najdłuższych konfliktów o charakterze ekonomicznym, ekologicznym i społecznym. Zadaje również uczniom pytanie: jaki uczniowie mają wpływ na sytuację w delcie Nigru?

Przykładowe odpowiedzi:

– ropa jest używana do produkcji leków (np. aspiryny), rzeczy codziennego użytku, ubrań;

– ropa jest składnikiem niemal wszystkich tworzyw sztucznych;

– ropa jest wykorzystywana do transportu produktów do sklepów.

Załączniki:

LICEUM NIGERIA ZAŁĄCZNIK 1

LICEUM NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2

LICEUM NIGERIA ZAŁĄCZNIK 3

Sierra Leone to kraj leżący w Afryce Zachodniej, który zamieszkuje 6 milionów mieszkańców.  Przez 11 lat kraj borykał się z krwawą wojną, po której skutki są wciąż widoczne. Sierra Leone jest bogate w złoża rud żelaza, srebra i złota, a do tego może cieszyć się jednymi z najpiękniejszych plaż na zachodnim wybrzeżu Afryki. Jednak możliwości nie są wykorzystane a kraj, z różnych powodów, należy do najsłabiej rozwiniętych na całym świecie – w 2013 roku sklasyfikowano go na 177. miejscu spośród 186 krajów. W Sierra Leone żyje około 20 plemion, które stanowią 90% populacji. Najważniejsze z nich to Temne na północy i Mende w centrum i na południu. Resztę mieszkańców stanowią Kreole, Azjaci i potomkowie angielskich kolonizatorów. Ponad połowa populacji żyje poniżej granicy ubóstwa. Językiem oficjalnym państwa jest angielski, gdyż jest to była kolonia brytyjska, jednak głównym językiem użytkowym jest język krio – język potomków wyzwolonych z byłych brytyjskich kolonii niewolników. Na całym obszarze Sierra Leone występuje wysokie zagrożenie malarią, cholerą i wieloma chorobami przewodu pokarmowego, a wciąż jest duży problem z dostępem do opieki zdrowotnej oraz z przemieszczaniem się na dużych przestrzeniach.

Cel zajęć:

Przedstawienie i porównanie warunków życia mieszkańców Afryki, na przykładzie życia w Sierra Leone.

Metody:

praca w grupie, praca z tekstem, zabawy ruchowe, wcielanie się w role, dyskusja

Środki:

karty zadań (załącznik 1), odznaczenia (załącznik 2), kartki, markery, tablica, flipchart

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom państwo Sierra Leone, które znajduje się w Afryce Zachodniej. Podaje kilka szczegółów na temat tego kraju oraz (jeśli to możliwe) wskazuje jego położenie na mapie świata. Wspomina również o trwającej do niedawna w tym kraju wojnie oraz o epidemii niebezpiecznego wirusa Ebola, z którym zmagali się mieszkańcy.

2. Jak żyć?

Prowadzący dzieli uczniów na pięć grup i wyjaśnia, że wezmą udział w grze, która pozwoli im przenieść się do rzeczywistości mieszkańców pewnej wsi w Sierra Leone, która ze względu na wojnę i brak środków, boryka się z brakiem podstawowej infrastruktury. By lepiej zrozumieć ich problemy i wyzwania życia codziennego, grupy rozwiążą pięć zadań, od których wykonania zależeć będzie ocena końcowa (liczy się czas, kreatywność, zaangażowanie).

W sali należy uprzednio rozmieścić w różnych miejscach zadania (załącznik 1), a każdej z grup dać markery, długopisy i kartki. Na wykonanie jednego zadania jest 5 do 7 minut. Po tym czasie grupy przechodzą do kolejnego stanowiska.

Proponowane odpowiedzi:

PORANNA HERBATA – przynieść wodę ze studni, przygotować drewno i rozpalić ogień na palenisku, zagotować wodę (ok. 1 godziny).

CZAS WOLNY – gra w berka, taniec, śpiew, układanie kształtów z kamyków i patyków.

ZADANIE DOMOWE – zostać dłużej w szkole i skorzystać ze słownika, szukać w notatkach, zapytać osoby dorosłe (ok. 1 godziny).

LISTA ZAKUPÓW – masło (małe opakowania, jednorazowe), miód (słoik w misce z wodą), kurczak (mały, natychmiast do spożycia), proszek (małe opakowania, żeby nie dostała się wilgoć).

ZRÓB TO SAM – kartoniki po soczkach (torba, plecak), opony (zabawki, buty), olej palmowy i skóra bananów (mydło domowe), butelka / baniak, drut, korki (zabawka samochód).

Na zakończenie zadania nauczyciel prosi uczniów o wnioski końcowe. Można stworzyć tabelę porównawczą podobieństw i różnic życia codziennego pomiędzy Sierra Leone i Polską.

3. Po nitce do kłębka

Podczas prezentacji zadań, prowadzący ocenia wykonanie przyznając jedną(lub więcej) z oznak (załącznik 2) za każde z nich. Po całej prezentacji i wręczeniu znaczków, nauczyciel pyta, kim jest osoba (wiek, zawód, miejsce zamieszkania, kraj), której mogą dotyczyć zebrane przez nich cechy.

Po wysłuchaniu odpowiedzi wyjaśnia, że podane określenia dotyczą osoby wolontariusza, który wyjeżdża do różnych części świata, by pomagać jako lekarz, nauczyciel, budowniczy czy katecheta. Również w Sierra Leone pracują wolontariusze i misjonarze, starając się pomóc mieszkańcom tego kraju.

4. Podsumowanie

Uczniowie, w ramach podsumowania, mają za zadanie zastanowić się nad tym, jakie umiejętności powinien posiadać wolontariusz, by pomóc w sytuacjach, z którymi zmierzyły się grupy, rozwiązując zadania.

Załączniki:

KLASY 4-6 SP SIERRA LEONE ZAŁĄCZNIK 1

KLASY 4-6 SP SIERRA LEONE ZAŁĄCZNIK 2

Sudan Południowy jest najmłodszym krajem świata, który powstał w 2011 roku w wyniku odłączenia się od Sudanu południowej jego części. Kraj ten leży w środkowo-wschodniej Afryce i jest jednym z biedniejszych i niestabilnych politycznie państw leżących na tym kontynencie. Występuje tam wysokie zróżnicowanie kulturowe i etniczne. Do głównych grup etnicznych należą plemiona: Dinka (36%), Nuer (16%), Azande (7%), Bari (5%), Arabowie (4%), oraz wiele innych. Ważnym podkreślenia jest fakt, iż społeczeństwo Sudanu Południowego nie posiada jednolitej tożsamości narodowej, ale jest ona zastąpiona tożsamością plemienną. Oznacza to, że przedstawiciele poszczególnych plemion czują się przede wszystkim członkami plemienia, z którego się wywodzą, a nie jednolitego narodu Sudanu Południowego. Wynika to również z faktu, iż historyczne terytoria pierwotnych plemion afrykańskich znajdują się obecnie w granicach kilku sąsiadujących ze sobą państw. Sudan Południowy boryka się również z brakiem dostępu do wody pitnej, stałych dostaw energii elektrycznej, słabo rozwiniętymi: infrastrukturą drogową, opieką medyczną oraz systemem szkolnictwa.

Cel zajęć:

Poznanie warunków życia i kultury Sudanu Południowego, jako najmłodszego kraju świata.

Metody:

praca z tekstem, dyskusja, praca manualna

Środki:

mapa świata (załącznik 1), historyjka „Przyjaciele z Sudanu Południowego” (załącznik 2), prezentacja multimedialna (załącznik 3), karta pracy (załącznik 4), film (załącznik 5), nożyczki, klej, kredki, papier kolorowy, bibuła

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia dzieciom temat zajęć, w czasie których przeniosą się w rzeczywistość Sudanu Południowego – najmłodszego kraju na kontynencie afrykańskim. Włącza prezentację multimedialną (załącznik 3). Uczniowie poznają tam chłopca imieniem Owino (czyt. Ołino) i jego przyjaciela Kojo (czyt. Kładżo). Owino jest przedstawicielem najliczniejszego plemienia w Sudanie Południowym – plemienia Dinka. Chłopcy opowiedzą o sobie, swoich kolegach oraz tradycjach swojego plemienia.

2. Co z tą Afryką?

Uczniowie otrzymują mapę świata (załącznik 1) oraz karty pracy (załącznik 4). Przy slajdzie 3 nauczyciel rozpoczyna czytanie historii dwóch chłopców z Sudanu Południowego (załącznik 2). Prezentacja zawiera zadania, które uczestnicy mają rozwiązywać na karcie pracy, przed wysłuchaniem kolejnej części opowiadania.

3. Taniec w rytmie Dinka

Ważnym elementem życia kulturalnego plemion afrykańskich jest muzyka i taniec. Nauczyciel prezentuje film z choreografią typową dla plemienia Dinka oraz zaprasza uczniów do naśladowania podstawowych kroków.

4. Podsumowanie

Na podstawie wysłuchanej historii oraz wykonanych zadań, prowadzący zadaje grupie pytania odnoszące się do informacji o Sudanie Południowym.

Proponowane pytania:

W jakiej części kontynentu leży Sudan Południowy?

Jak nazywają się plemiona zamieszkujące ten kraj?

Co jest największym bogactwem materialnym dla Dinka?

Co jest największym wyzwaniem dla mieszkańców tego kraju?

Załączniki:

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 1

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 2

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 3

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 4

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 5

Boliwia jest jednym z najbiedniejszych krajów Ameryki Południowej. Jest bardzo zróżnicowana pod względem etnicznym: w skład populacji wchodzą m.in. grupy Indian Keczua (ok 27%), Metysi (ok. 42%), Indianie Ajmara (23%) i inne (ok. 8%). Kraj ten boryka się z wieloma problemami. Najpoważniejsze z nich to głód, wysoki poziom analfabetyzmu i bezrobocia. Podstawą gospodarki jest przemysł wydobywczy i rolnictwo. W związku z niestabilną sytuacją ekonomiczną, ludność boryka się z nietrwałością rodzin i małżeństw, czego ofiarami są przede wszystkim dzieci. Brak troski o edukację i rozwój najmłodszych przyczynił się do tego, że w skali kraju aż 12% Boliwijczyków do analfabeci. Naprzeciw tym problemom wychodzą misjonarze i wolontariusze, którzy prowadzą ośrodki wychowawcze oraz domy dziecka. Między innymi Siostry Służebniczki Dębickie prowadzące w Tupizie dom dziecka, do którego przyjmują dzieci i młodzież z całego kraju.

 Cel zajęć:

Zapoznanie z działalnością misyjną w Ameryce Południowej, ze szczególnym uwzględnieniem pracy w zakresie edukacji i wychowania.

Metody:

prezentacja multimedialna, praca manualna, praca z tekstem, dyskusja

 Środki:

mapa świata (załączniki 1), kartka z pamiętnika (załącznik 2), prezentacja multimedialna (załącznik 3), nożyczki, klej, kredki

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący wyjaśnia, że w czasie zajęć uczniowie będą mogli poznać ich rówieśniczkę z Boliwii, która ma na imię Juanita (czyt. Huanita). Rodzina Juanity wywodzi się z indiańskiego plemienia Keczua. Obecnie dziewczynka mieszka w domu dziecka prowadzonym przez siostry zakonne i wolontariuszy. Przyjazd do domu dziecka nie był dla niej łatwym przeżyciem, jednak w tym trudnym okresie bardzo pomogła jej jedna osoba. Kto to był i co wydarzyło się w życiu Juanity? Tego wszyscy dowiedzą się z pamiętnika dziewczynki.

2. Gdzie mieszka Juanita?

Nauczyciel informuje uczniów, że zanim przejdą do lektury kolejnych stron pamiętnika, odkryją dokładne miejsce zamieszania dziewczynki poprzez ćwiczenie z mapą świata. Od tego momentu prowadzący posługuje się prezentacją multimedialną (załącznik 3), korzystając z kolejnych slajdów.

Każdy z uczniów otrzymuje mapę świata (załącznik 1). Prowadzący – przy pomocy prezentacji – pyta o nazwy poszczególnych kontynentów, które należy wpisać w wykropkowane miejsca. Następnie uczniowie zaznaczają kontynent, na którym mieszkają oraz miejsce zamieszkania dziewczynki. Ich zadaniem jest również pokolorowanie konturu kraju według barw narodowych.

3. Pamiętnik Juanity

Nauczyciel rozdaje uczniom kartkę z pamiętnika (załącznik 2) i prosi o zapoznanie się z jej zawartością. Wyjaśnia, że wysłuchają sześciu fragmentów, a po każdym z nich wykonają jedno zadanie. Do każdego wpisu przyporządkowany jest jeden slajd obrazujący historię z pamiętnika.

Wprowadzenie:

Podczas wycieczki w góry Juanita bardzo podekscytowała się spotkaniem stada lam. Chciała od razu opisać to wydarzenie w swoim pamiętniczku po czym zostawiła go na kamieniu i poszła bawić się z innymi dziećmi. Wtedy złośliwa lama zjadła pierwszą stronę z jej pamiętnika.

Pomóż Juanicie na nowo stworzyć pierwszą stronę z pamiętnika. Słuchaj uważnie i uzupełniaj brakujące informacje dotyczące dziewczynki.

Wpis 1

Drogi Pamiętniku,

ostatnio nie chciało mi się do Ciebie pisać, bo było mi smutno. Dziś jest mój pierwszy dzień w domu dziecka. To jest taki duży dom, gdzie mieszka dużo dzieci i zajmuje się nimi kilku dorosłych. Ja tu jeszcze nikogo nie znam i nie chce mi się nawet z nikim bawić.

Wpis 2

Drogi Pamiętniku,

dzisiaj w naszym domu pojawiła się nowa osoba. Dyrektorka domu mówi, że to jest wolontariusz z dalekiego kraju, który nazywa się Polska. Nie wiem kto to dokładnie jest wolontariusz i gdzie leży ta cała Polska, ale podobno ma się nami od teraz opiekować.

Pierwszy raz widzę, żeby ktoś miał tak jasną skórę. Ta pani wydaje się miła i cały czas się uśmiecha. Ma też niebieskie oczy, a niebieski to przecież mój ulubiony kolor.

Komentarz: Boliwijczycy to w większości Indianie. Mają śniadą cerę, a także inne rysy twarzy, dlatego widok białego człowieka jest dla nich czymś niecodziennym.

Wpis 3

Drogi Pamiętniczku,

dzisiaj nie miałam zbyt dobrego dnia w szkole. Dostałam słabą ocenę z klasówki, a wracając do domu tą zakurzoną drogą, w ogóle nie miałam już ochoty odzywać się do Miguela i Julia (czyt. Hulia). Jednak cały zły nastrój prysnął w momencie jak zobaczyłam czekającą na nas uśmiechniętą señoritę (czyt. senioritę) Karolinę. Señorita najpierw mnie przytuliła, a potem spokojnie wytłumaczyła co źle zrobiłam na sprawdzianie. Teraz wszystko wydaje się takie proste!

Komentarz: Dzieci w domu dziecka przed imieniem każdej wolontariuszki dodają słowo „señorita”, co oznacza po prostu „panna”.

Wpis 4

Drogi Pamiętniczku,

jak dobrze wiesz, zawsze po szkole jemy obiad, odrabiamy lekcje, a potem gramy w piłkę. Mamy też zajęcia plastyczne lub z języka angielskiego. Ale nie uwierzysz co się dzisiaj wydarzyło! Señorita Karolina zabrała nas na wycieczkę. Ona zawsze ma najlepsze pomysły! Poszliśmy w góry i łapaliśmy małe żabki, spotkaliśmy także stado lam. Lamy to moje ulubione zwierzątka, ale czasem bywają psotliwe. Señorita chciała pogłaskać jedną z nich ale nie wiedziała, że lamy lubią pluć na ludzi i miała śmieszną niespodziankę. A na koniec jedliśmy lody. To był naprawdę dobry dzień!

Wpis 5

Drogi Pamiętniczku,

dzisiaj wywiadówka. Niektórzy moi koledzy boją się, że ich rodzice dowiedzą się o słabych ocenach. Ja to się nie boję. Na moją wywiadówkę idzie señorita Karolina. Ona w ogóle nie jest jak moja mama. Nie dość, że chodzi do szkoły na wywiadówki, to zawsze się o mnie troszczy, dba żebym była ładnie uczesana, pociesza kiedy jest mi smutno, opowiada bajki na dobranoc, a kiedy nie mogę zasnąć siedzi przy łóżku i trzyma mnie za rękę.

Wpis 6

Drogi Pamiętniczku, 

nie wiem czy wcześniej Ci o tym mówiłam, ale przygotowuję się do Pierwszej Komunii Świętej. Akurat dzisiaj wypada kolejne spotkanie, które jak zwykle prowadzi padre Mariusz. Padre jest trochę jak señorita Karolina. Też ma białą skórę, dziwne imię, a jak się spotkają to mówią w jakimś dziwnym języku. On chyba też jest z tej Polski. No i co najważniejsze, tak jak z señoritą, jest z nim zawsze wesoło. Śpiewamy ładne piosenki, tańczymy, rysujemy i kolorujemy. Czasem nawet gramy w moja ulubioną grę – piłkę nożną!

Komentarz: „Padre” to w języku hiszpańskim odpowiednik polskiego słowa „ksiądz”, a w dosłownym tłumaczeniu oznacza „ojciec”.

5. Podsumowanie

Nauczyciel przypomina dzieciom, że odwiedzili Amerykę Południową. Raz jeszcze wskazuje na mapie gdzie znajduje się ten kontynent ze wskazaniem jednego z krajów – Boliwii. W ramach powtórzenia informacji nauczyciel może zadać dodatkowe pytania.

Załączniki:

KLASY 1-3 SP BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 1

KLASY 1-3 BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 2

klasy 1-3 SP BOLIWIA ZAŁĄCZNIK 3