Nigeria to kraj, którego obszar zamieszkuje ponad 250 grup etnicznych (największe z nich to Hausa, Yoruba, Igbo), a łączna liczba mieszkańców to 170 milionów. Nazwa kraju pochodzi od rzeki Niger, która wpada do Zatoki Gwinejskiej Oceanu Atlantyckiego. Podstawą gospodarki jest przemysł wydobywczy i rolnictwo. Eksport ropy to główne źródło dochodu narodowego Nigerii – stanowi 40% nigeryjskiego PKB i 80% przychodów rządowych. Do 1970 roku kraj był kolonią Wielkiej Brytanii, dlatego też językiem urzędowym jest angielski. Na obszarze delty Nigru znajdują się jedne z największych zasobów ropy naftowej, a także jeden z najważniejszych ekosystemów bagiennych i przybrzeżnych na świecie. Jednak większość z 31 milionów ludzi zamieszkujących ten obszar cierpi biedę, aż 70% żyje za mniej niż 1 dolara amerykańskiego dziennie. Ludzie cierpią z powodu zanieczyszczenia środowiska, braku szkół i szpitali, a także trwających konfliktów zbrojnych i interwencji militarnych.

Cel zajęć:

Zapoznanie z sytuacją społeczno – ekonomiczną w Nigerii, w kontekście kryzysu naftowego.

Metody:

praca w grupach, praca z tekstem, dyskusja, case study

Środki:

krakersy, komiks i opisy (załącznik 1), karty ról (załącznik 2), karta projektu (załącznik 3)

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący zapisuje na tablicy słowa: ZYSKI, KONCERNY, PALIWO, ROPA, ZŁOŻA. Następnie prosi uczniów, by podeszli i zapisali nazwę kraju, z którym te hasła są związane.

Po wyczerpaniu pomysłów nauczyciel wyjaśnia, że tematem zajęć będzie Nigeria i wydobycie ropy naftowej w tym kraju. Podaje również podstawowe informacje na temat samego kraju.

2. Tak to się zaczęło

Zanim uczniowie przystąpią do kolejnego zadania, prowadzący dzieli ich na cztery grupy. Grupy można podzielić korzystając z krakersów „safari”, wybierając cztery zwierzęta lub przez standardowe odliczanie. Grupy otrzymują dwa zestawy materiałów (załącznik 1) – na jednej stronie znajdują się obrazki, na drugiej opisy. Po wycięciu elementów, mają je dopasować tak, by stworzyć komiks o historii wydobycia ropy naftowej w Nigerii.

Po zakończonej pracy, grupy konsultują z nauczycielem (lub na forum) prawidłowe rozwiązania.

Prawidłowe odpowiedzi:

1914 rok / W skolonizowanej Nigerii uchwalono, że wszystkie zasoby i złoża ropy na terenie kraju należą do Wielkiej Brytanii.

1956 / Shell – firma, która jest sponsorowana przez Wielką Brytanię, odkrywa pierwsze złoża ropy naftowej w Nigerii i rozpoczyna wydobycie na przemysłową skalę.

1967 / W  wyniku napięć na tle etnicznym, politycznym, religijnym i  ekonomicznym na terenach bogatych w złoża ropy naftowej, odseparowuje się południowa część, która na trzy lata przyjmuje nazwę Republika Biafra.

1993 / W regionie Ogoniland, gdzie wydobywana jest ropa, przeciekające rurociągi niszczą gospodarkę lądową i wodną. Wybuchają zamieszki na tle politycznym, dlatego Shell postanawia wycofać się z tego obszaru. Trwa walka o odszkodowania za zniszczenia spowodowane wyciekami.

2006 / Lokalne bojówki rozpoczęły ataki na siedziby Shell – stacje pompujące, platformy wiertnicze, rurociągi. Zdarzają się porwania pracowników koncernu i ich rodzin. Znacznie spada produkcja ropy. Z cieknących instalacji zbierana jest ropa i nielegalnie sprzedawana.

2008 / Koncerny deklarują, że zaprzestaną spalania gazu w pochodniach, które rozpylają trujące powietrze, jednak prace nie są możliwe przez wciąż niestabilną sytuację w delcie Nigru.

2010 / Shell sprzedaje część swoich udziałów w wydobyciu ropy w Nigerii i oznajmia, że nie planuje już rozwijać działalności w tym regionie. Pozostaje jednak nadal największym udziałowcem nigeryjskich złóż ropy, który dzienne wydobywa milion baryłek ropy.

2011 / Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) publikuje raport, w którym badacze szacują, że proces oczyszczania środowiska w  tym regionie zajmie od 25 do 30 lat i  będzie to najszerzej zakrojony oraz najdłuższy program ekologiczny w historii kontynentu, a nawet świata.

3. Co z tą deltą?

W samej delcie Nigru, jak i w całej Nigerii zostały podjęte konkretne kroki związane z usystematyzowaniem gospodarki oraz załagodzeniem konfliktu ze społeczeństwem. Kwestie inwestycji zagranicznych oraz interesy grup lokalnych pozostają nadal przestrzenią konfliktu.

Grupy otrzymają karty ról. Po zapoznaniu się z nimi mają za zadanie wskazać rozwiązanie sytuacji konfliktowej. Mają stworzyć opis projektu (załącznik 3) a następnie go zaprezentować.

Po zakończonej pracy grupy prezentują swoje projekty przed komisją konkursową. By stworzyć komisję, prowadzący wybiera po jednej lub dwie osoby z czterech grup, by ocena była jak najbardziej obiektywna.

4. Podsumowanie

Nauczyciel wyjaśnia, że zrealizowane zajęcia dotyczyły jednego z najdłuższych konfliktów o charakterze ekonomicznym, ekologicznym i społecznym. Zadaje również uczniom pytanie: jaki uczniowie mają wpływ na sytuację w delcie Nigru?

Przykładowe odpowiedzi:

– ropa jest używana do produkcji leków (np. aspiryny), rzeczy codziennego użytku, ubrań;

– ropa jest składnikiem niemal wszystkich tworzyw sztucznych;

– ropa jest wykorzystywana do transportu produktów do sklepów.

Załączniki:

LICEUM NIGERIA ZAŁĄCZNIK 1

LICEUM NIGERIA ZAŁĄCZNIK 2

LICEUM NIGERIA ZAŁĄCZNIK 3

San Lorenzo jest stolicą prowincji Datem del Marañón w dystrykcie Loreto w Peru. Jest to rejon tropikalnej, równikowej dżungli amazońskiej, gdzie cały rok dzieli się na dwie pory: deszczową i suchą, a średnia roczna temperatura wynosi 20°C. Mieszkańcy utrzymują się głównie z rybołówstwa i rolnictwa. W lokalnej społeczności bardzo wysoki procent stanowią rodziny wielodzietne, rozbite lub rozproszone. Duża liczba dzieci ze względu na brak funduszy nie uczęszcza do szkół, których liczba i tak jest bardzo ograniczona. Brak edukacji przekłada się w późniejszym czasie na wysoki poziom bezrobocia. Dlatego wolontariusze i misjonarze salezjańscy prowadzą działania, które są odpowiedzią na najbardziej bolące problemy mieszkańców – przede wszystkim zaniedbania w wychowywaniu dzieci i młodzieży oraz nierówny dostęp do edukacji. Praca Salezjanów opiera się głownie na prowadzeniu parafii z domem pastoralnym, licznymi oratoriami, biblioteką, a także wyjazdach do okolicznych wiosek. Księża i wolontariusze organizują tygodniowe lub miesięczne wyprawy, podczas których organizują oratoria i zajęcia ogólnorozwojowe, sprawują Eucharystię oraz przygotowują mieszkańców do przyjęcia Sakramentów (chrzest, komunia, bierzmowanie, sakrament małżeństwa).

Cel zajęć:

Ukazanie charakteru pracy wolontariuszy w San Lorenzo, w Peru oraz przybliżenie życia mieszkańców dżungli amazońskiej.

Metody:

praca w grupach, pogadanka

Środki:

szary papier lub brystol, markery, kredki, nożyce, stoper, informacje o San Lorenzo (załącznik 1), symbole podziału na grupy (załącznik 2), opisy działań (załącznik 3), wiadomość (załącznik 4)

 Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Prowadzący wyjaśnia, że tematem zajęć będzie praca wolontariuszy Salezjańskiego Wolontariatu Misyjnego MŁODZI ŚWIATU na placówce w San Lorenzo w Peru, którzy wyjeżdżają na okres 12 miesięcy, gdzie pracują na terenie dżungli amazońskiej. Ze względu na specyfikę miejsca, ich działania obejmują wiele wymiarów, które poruszone zostaną w trakcie zajęć.

2. W samym sercu dżungli amazońskiej

Nauczyciel wyjaśnia, że bardzo ważnym elementem przygotowywania się wolontariuszy do wyjazdu jest zapoznanie się z charakterystyką miejsca, w którym będą pracować. Dlatego też rozdaje każdemu uczestnikowi kartkę z informacją opisującą San Lorenzo (załącznik 1). Uczniowie zapoznają się z tekstem, a następnie krótko omawiają go wspólnie, podkreślając wielowymiarowy charakter placówki.

3. A pracy tyyyle…

Uczniowie zostają podzieleni na cztery grupy. Podział dokonywany jest przez losowanie symboli (załącznik 2): KSIĄŻKA – wolontariusze wspomagający pracę biblioteki; TORNISTER – wolontariusze pracujący w lokalnej szkole; ŁÓDKA – wolontariusze organizujący zajęcia na odległych wioskach; SKAKANKA – wolontariusze pracujący w oratoriach lokalnych. Uczestnicy mają dobrać się w grupy bez używania słów. Kiedy wszyscy się odnajdą, prowadzący przydziela konkretne miejsce w sali.

Grupy otrzymują kartki z opisem działania (załącznik 3), które zostało im przydzielone podczas pracy na placówce misyjnej. Ich zadaniem jest wcielić się w role wolontariuszy oraz stworzyć plan dnia dla grupy 40 dzieci i młodzieży. Do dyspozycji mają kartki brystolu lub szary papier, markery, nożyce oraz kredki. Prowadzący rozdaje grupom niezbędne materiały i wyznacza czas na wykonanie ćwiczenia (sugerowany czas to 15 minut).

4. Pokaż innym, co robisz!

W ostatnim etapie przygotowywania planu dnia, każda z grup otrzymuje dodatkowo informację (załącznik 4), iż do San Lorenzo ma przybyć dziennikarz z miasta, który chce nakręcić krótki film reklamujący pracę wolontariuszy. Uczestnicy mają za zadanie stworzyć scenariusz filmu, trwającego 1 minutę, przedstawiającego ich pracę. Grupy otrzymują dodatkowy czas na przygotowanie się (ok. 5 minut), następnie kolejno prezentują efekty pracy w formie scenek (jeśli prowadzący zdecyduje, w czasie prezentacji można nagrać filmiki). Prowadzący wyznacza kolejność prezentujących się grup.

5. Podsumowanie

W czasie podsumowania zajęć podkreślić należy wielowymiarowy charakter placówki w San Lorenzo w Peru. Prowadzący dodaje, że w trakcie ćwiczeń każda z grup otrzymała inne zadanie – inny wymiar pracy a w rzeczywistości wolontariusze (2 lub 3 osoby) wyjeżdżający na placówkę, obejmują swoim działaniem wszystkie te elementy. Dlatego też dużo wcześniej muszą odpowiednio zapoznać się z charakterystyką miejsca pracy oraz przygotować wstępny harmonogram.

Załączniki:

GIMNAZJUM PERU ZAŁACZNIK 1

GIMNAZJUM PERU ZAŁACZNIK 2

GIMNAZJUM PERU ZAŁACZNIK 3

GIMNAZJUM PERU ZAŁACZNIK 4

Każdy z kontynentów rozwija się na fundamentach własnej cywilizacji. Jego rozwój jest określany przez poziom kultury materialnej, stopień opanowania i funkcjonowania w danym środowisku naturalnym oraz nagromadzenie instytucji społecznych. Społeczeństwa różnią się od siebie sposobem budowania związków między swoimi członkami oraz wartościami i normami, określającymi odpowiednie zachowania. Różnorodność kulturowa społeczeństw jest przykładem elastyczności i zmienności układów społecznych. Tendencje w światowej ekonomii, polityce, demografii, życiu społecznym i kulturze, polegające na rozprzestrzenianiu się analogicznych zjawisk, niezależnie od kontekstu geograficznego i stopnia gospodarczego zaawansowania danego regionu, nazywa się globalizacją. Ma ona miejsce w wymiarze medialnym, technologicznym, finansowym, ideologicznym i etnicznym.

Cel zajęć:

Przedstawienie różnorodności w kulturze i życiu codziennym na różnych kontynentach, wobec potrzeb pomocy.

Metody:

dyskusja, praca w grupach, praca z tekstem, pantomima, kalambury

Środki:

karta haseł i metody (załącznik 1), kartki, markery, flamastry, pojemniki

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom temat zajęć „W cztery strony świata”, który dotyczy bogactwa różnorodności kulturowej i życia codziennego ludzi w różnych częściach świata oraz sposoby pomocy, dostosowywane do miejscowych potrzeb.

2. Zagraj w trzy światy!

Zadaniem prowadzącego jest podzielenie uczestników na trzy grupy, które wezmą udział w grze dotyczącej zagadnień związanych z różnymi kontynentami i krajami. Przed rozpoczęciem zajęć należy rozciąć hasła oraz metody i przedstawiania (załącznik 1) i rozdzielić je do dwóch pojemników. W czasie gry, z każdej drużyny wybierana jest jedna osoba, która losuje hasło do pokazania (hasłem są wyróżnione na karteczce słowa) oraz metodę (tabu –słowami hasła opisywanie, bez użycia wyrazu z karteczki; kalambury – rysowanie hasła; pantomima – pokazywanie hasła bez użycia słów).

Po odgadnięciu hasła, uczniowie wspólnie dopasowują je do jednego z trzech kontynentów i krajów, tworząc kolumny: AFRYKA (TANZANIA), AMERYKA POŁUDNIOWA (PERU), AZJA (NEPAL).

Prawidłowe rozwiązanie:

Afryka (Tanzania): pustynia, budowa biblioteki, noszenie wody na głowie, sprzedawanie krów, architekt

Ameryka Południowa (Peru): dżungla, gry i zabawy, wyprawa łodzią, malowanie twarzy, nauczyciel

Azja (Nepal): góry, Msza św., uprawa ryżu, medytacja, katecheta

3. Opowiedz mi historię

Każda z grup otrzymuje jeden z trzech zestawów haseł wraz z nazwą kraju i kontynentu. Ich zadaniem jest opisać miejsce oraz życie codzienne, a także zastanowić się nad potrzebami pomocy oraz wolontariatu w danym regionie. W celu doprecyzowania odpowiedzi, nauczyciel zadaje uczniom pytania. Po wykonaniu zadania, grupy prezentują wyniki swojej pracy.

Pytania:

Co to za miejsce i gdzie leży (kontynent, kraj)?

W jaki sposób można się tam dostać?

Czy obowiązki codzienne mieszkańców różnią się od tych w Polsce i dlaczego?

4. Podsumowanie

Prowadzący podsumowuje rezultaty pracy uczniów, podkreślając różnorodność w otaczającej nas codzienności, która jest uzależniona od różnych czynników (położenie, klimat, etc.). Jednocześnie wyjaśnia, że np. poprzez Internet, międzynarodowe koncerny i ujednolicanie produktów, dochodzi do coraz większej integracji państw, społeczeństw, gospodarek i kultur, czego efektem jest tworzenie „jednego świata” i społeczeństwa.

Załączniki:

KLASY 4-6 SP KONTYNENTY ZAŁĄCZNIK 1

Sudan Południowy jest najmłodszym krajem świata, który powstał w 2011 roku w wyniku odłączenia się od Sudanu południowej jego części. Kraj ten leży w środkowo-wschodniej Afryce i jest jednym z biedniejszych i niestabilnych politycznie państw leżących na tym kontynencie. Występuje tam wysokie zróżnicowanie kulturowe i etniczne. Do głównych grup etnicznych należą plemiona: Dinka (36%), Nuer (16%), Azande (7%), Bari (5%), Arabowie (4%), oraz wiele innych. Ważnym podkreślenia jest fakt, iż społeczeństwo Sudanu Południowego nie posiada jednolitej tożsamości narodowej, ale jest ona zastąpiona tożsamością plemienną. Oznacza to, że przedstawiciele poszczególnych plemion czują się przede wszystkim członkami plemienia, z którego się wywodzą, a nie jednolitego narodu Sudanu Południowego. Wynika to również z faktu, iż historyczne terytoria pierwotnych plemion afrykańskich znajdują się obecnie w granicach kilku sąsiadujących ze sobą państw. Sudan Południowy boryka się również z brakiem dostępu do wody pitnej, stałych dostaw energii elektrycznej, słabo rozwiniętymi: infrastrukturą drogową, opieką medyczną oraz systemem szkolnictwa.

Cel zajęć:

Poznanie warunków życia i kultury Sudanu Południowego, jako najmłodszego kraju świata.

Metody:

praca z tekstem, dyskusja, praca manualna

Środki:

mapa świata (załącznik 1), historyjka „Przyjaciele z Sudanu Południowego” (załącznik 2), prezentacja multimedialna (załącznik 3), karta pracy (załącznik 4), film (załącznik 5), nożyczki, klej, kredki, papier kolorowy, bibuła

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia dzieciom temat zajęć, w czasie których przeniosą się w rzeczywistość Sudanu Południowego – najmłodszego kraju na kontynencie afrykańskim. Włącza prezentację multimedialną (załącznik 3). Uczniowie poznają tam chłopca imieniem Owino (czyt. Ołino) i jego przyjaciela Kojo (czyt. Kładżo). Owino jest przedstawicielem najliczniejszego plemienia w Sudanie Południowym – plemienia Dinka. Chłopcy opowiedzą o sobie, swoich kolegach oraz tradycjach swojego plemienia.

2. Co z tą Afryką?

Uczniowie otrzymują mapę świata (załącznik 1) oraz karty pracy (załącznik 4). Przy slajdzie 3 nauczyciel rozpoczyna czytanie historii dwóch chłopców z Sudanu Południowego (załącznik 2). Prezentacja zawiera zadania, które uczestnicy mają rozwiązywać na karcie pracy, przed wysłuchaniem kolejnej części opowiadania.

3. Taniec w rytmie Dinka

Ważnym elementem życia kulturalnego plemion afrykańskich jest muzyka i taniec. Nauczyciel prezentuje film z choreografią typową dla plemienia Dinka oraz zaprasza uczniów do naśladowania podstawowych kroków.

4. Podsumowanie

Na podstawie wysłuchanej historii oraz wykonanych zadań, prowadzący zadaje grupie pytania odnoszące się do informacji o Sudanie Południowym.

Proponowane pytania:

W jakiej części kontynentu leży Sudan Południowy?

Jak nazywają się plemiona zamieszkujące ten kraj?

Co jest największym bogactwem materialnym dla Dinka?

Co jest największym wyzwaniem dla mieszkańców tego kraju?

Załączniki:

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 1

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 2

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 3

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 4

KLASY 1-3 SP SUDAN ZAŁĄCZNIK 5