{"id":1263,"date":"2015-06-09T11:05:10","date_gmt":"2015-06-09T11:05:10","guid":{"rendered":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/?p=1263"},"modified":"2015-10-09T11:51:41","modified_gmt":"2015-10-09T11:51:41","slug":"globalne-wspolzaleznosci-czyli-co-nas-laczy-z-ameryka-poludniowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/etap-nauczania\/gimnazjum\/globalne-wspolzaleznosci-czyli-co-nas-laczy-z-ameryka-poludniowa\/","title":{"rendered":"Globalne wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci, czyli co nas \u0142\u0105czy z Ameryk\u0105 Po\u0142udniow\u0105?"},"content":{"rendered":"<h2><strong>Przedstawienie zagadnienia: <\/strong><\/h2>\n<p>Globalne Po\u0142udnie (pa\u0144stwa Globalnego Po\u0142udnia), to inaczej kraje rozwijaj\u0105ce si\u0119, zwane jeszcze cza\u00adsem b\u0142\u0119dnie Krajami Trzeciego \u015awiata. Ta ostatnia nazwa, po pierwsze, ma charakter pejoratywny i deprecjonuj\u0105cy, po drugie, jest historycznie niepoprawna. Nawi\u0105zuje ona bowiem do podzia\u0142u \u015bwiata z okresu Zimnej Wojny na mocarstwa Zachodu, Wschodu oraz tzw. Trzeci \u015awiat, czyli obszary, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 poza tymi blokami. Dzi\u015b poj\u0119cie Globalne Po\u0142udnie jest okre\u015bleniem geograficzno-eko\u00adnomicznym. Kraje o najni\u017cszym wska\u017aniku ub\u00f3stwa \u2013 tzw. HDI (Human Developement Index), gdzie mieszka\u0144cy \u017cyj\u0105 w najgorszych warunkach \u2013 w wi\u0119kszo\u015bci znajduj\u0105 si\u0119 na po\u0142udniu globu (Afryka, Ameryka Po\u0142udniowa i Azja). Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce cho\u0107 Australia le\u017cy na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej, to pod wzgl\u0119dem rozwoju zaliczamy j\u0105 do kraj\u00f3w Globalnej P\u00f3\u0142nocy. Kraje Globalnej P\u00f3\u0142nocy i Globalnego Po\u0142udnia, cho\u0107 z pozoru stanowi\u0105 dwa odr\u0119bne \u015bwiaty, s\u0105 nawzajem od siebie zale\u017cne. W\u0142a\u015bnie tymi wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bciami zajmuje si\u0119 Edukacja Globalna. Jest to nauka o warunkach \u017cycia, kulturze i proble\u00admach mieszka\u0144c\u00f3w kraj\u00f3w Globalnego Po\u0142udnia, a tak\u017ce o tym, co \u0142\u0105czy mieszka\u0144c\u00f3w kraj\u00f3w rozwi\u00adni\u0119tych z krajami Afryki czy Azji i jak wzajemnie zale\u017cymy jedni od drugich.<\/p>\n<h2><strong>Cel zaj\u0119\u0107:<\/strong><\/h2>\n<p>u\u015bwiadomienie uczniom wagi globalnych wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci w \u017cyciu codziennym; uwra\u017cliwienie na konieczno\u015b\u0107 pomocy mieszka\u0144com kraj\u00f3w Globalnego Po\u0142udnia.<\/p>\n<h2><strong>Metody:<\/strong><\/h2>\n<p>praca w grupach, quiz, pogadanka, burza m\u00f3zg\u00f3w, gra symulacyjna<\/p>\n<h2><strong>\u015arodki:<\/strong><\/h2>\n<p>mapa \u015bwiata, samoprzylepne karteczki w dw\u00f3ch kolorach, za\u0142\u0105cznik 1 \u2013 karta pracy ucznia, za\u0142\u0105cznik 2 \u2013 opisy r\u00f3l, znak Fair Trade<\/p>\n<h2><strong>Przebieg zaj\u0119\u0107:<\/strong><\/h2>\n<ol>\n<li>\n<h2><strong> Wprowadzenie<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Nauczyciel informuje uczni\u00f3w o temacie zaj\u0119\u0107: globalne wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci, czyli co nas \u0142\u0105czy z Ameryk\u0105 Po\u0142udniow\u0105. Nast\u0119pnie prosi, by wymienili swoje skojarzenia zwi\u0105zane z tym konty\u00adnentem. Wykorzystuj\u0105c metod\u0119 burzy m\u00f3zg\u00f3w, zapisuje wszystkie odpowiedzi na plakacie albo na tablicy (np. zwierz\u0119ta \u2013 lama, krokodyl, pancernik; nazwy kraj\u00f3w \u2013 Brazylia, Argentyna, Chile; sporty \u2013 pi\u0142ka no\u017cna; ta\u0144ce \u2013 salsa, tango, karnawa\u0142).<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>\n<h2><strong> Co nas \u0142\u0105czy z Ameryk\u0105 Po\u0142udniow\u0105?<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Nauczyciel rozdaje uczniom karty pracy (za\u0142\u0105cznik 1) i prosi, aby w parach zastanowili si\u0119 nad pierwszym zadaniem i spr\u00f3bowali przyporz\u0105dkowa\u0107 poszczeg\u00f3lne s\u0142owa z pierwszej kolumny do nazw kraj\u00f3w wypisanych w drugiej kolumnie. Nast\u0119pnie uczniowie podaj\u0105 i wyja\u015bniaj\u0105 swoje odpo\u00adwiedzi. Nauczyciel kr\u00f3tko omawia mechanizmy ka\u017cdej z zale\u017cno\u015bci.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>\n<h2><strong> Ile wart jest banan? \u2013 gra symulacyjna<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Gra ma pom\u00f3c m\u0142odym ludziom prze\u015bledzi\u0107 poszczeg\u00f3lne etapy \u201ebananowego handlu\u201d i do\u015bwiad\u00adczy\u0107 niesprawiedliwo\u015bci z podzia\u0142u dochod\u00f3w pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lne zaanga\u017cowane grupy.<\/p>\n<p>Nauczyciel dzieli uczni\u00f3w na 5 zespo\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wciel\u0105 si\u0119 w role poszczeg\u00f3lnych ogniw \u201ebanano\u00adwego handlu\u201d: pracownicy plantacji, w\u0142a\u015bciciele plantacji, przewo\u017anicy, importerzy i w\u0142a\u015bciciele sklep\u00f3w. Ka\u017cdy zesp\u00f3\u0142 otrzymuje opis swojej roli. Nauczyciel prosi przedstawiciela ka\u017cdej z grup, aby na g\u0142os odczyta\u0142 zadania swojego zespo\u0142u. (za\u0142\u0105cznik 2).<\/p>\n<p>Nauczyciel rysuje na tablicy schemat banana, a obok zapisuje jego symboliczn\u0105 cen\u0119 \u2013 1 z\u0142. Nast\u0119p\u00adnie grupy maj\u0105 kilka minut, aby zastanowi\u0107 si\u0119, ile warta jest ich praca, czyli ile z kwoty 1 z\u0142 nale\u017cy si\u0119 w\u0142a\u015bnie im i dlaczego. Ka\u017cda grupa prezentuje swoje propozycje, kt\u00f3re nauczyciel zapisuje na tablicy. Suma prawdopodobnie przekroczy 1 z\u0142oty, w\u00f3wczas ka\u017cda grupa powinna przemy\u015ble\u0107 na nowo koszt i zasugerowa\u0107 inn\u0105 liczb\u0119. Na ko\u0144cu nauczyciel podaje rzeczywiste proporcje zarobk\u00f3w, kt\u00f3re uczniowie zaznaczaj\u0105 na schemacie banana w kartach pracy. Nauczyciel pyta uczni\u00f3w, jak czuj\u0105 si\u0119 z uzyskanymi przez ich grup\u0119 dochodami i czy taki podzia\u0142 jest uczciwy.<\/p>\n<p>Nauczyciel pokazuje uczniom mi\u0119dzynarodowy znak Sprawiedliwego Handlu (FLO Fairtrade label) i kr\u00f3tko wyja\u015bnia poj\u0119cie Sprawiedliwego Handlu (Fair Trade).<\/p>\n<p><em>Sprawiedliwy Handel (Fair Trade) to partnerstwo w handlu mi\u0119dzynarodowym, opieraj\u0105ce si\u0119 na dialogu, przejrzysto\u015bci i szacunku. Sprawiedliwy Handel gwarantuje producentom w ubogich kra\u00adjach sprawiedliwe wynagrodzenie, godne i bezpieczne warunki pracy oraz d\u0142ugoletnie umowy han\u00addlowe, wyklucza prac\u0119 dzieci i niewolnik\u00f3w. Aby produkt m\u00f3g\u0142 uzyska\u0107 certyfikat Sprawiedliwego Handlu producenci musz\u0105 udowodni\u0107, \u017ce zapewniaj\u0105 swoim pracownikom co najmniej minimalne wynagrodzenie oraz spe\u0142niaj\u0105 okre\u015blone standardy ekologiczne. Nad przestrzeganiem tych zasad czuwaj\u0105 niezale\u017cne organizacje zrzeszone w Koalicji Sprawiedliwego Handlu. <\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em>(\u017ar\u00f3d\u0142o: Kupuj odpowiedzialnie! Twoje pieni\u0105dze kszta\u0142tuj\u0105 \u015bwiat. Poradnik dla uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 ponadpodsta\u00adwowych, Polska Zielona Sie\u0107, Krak\u00f3w 2007)<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li>\n<h2><strong> Fili\u017canka kawy<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Nauczyciel prosi uczni\u00f3w, aby zastanowili si\u0119, w kt\u00f3rych krajach na \u015bwiecie uprawia si\u0119 najwi\u0119cej kawy oraz w kt\u00f3rych krajach na \u015bwiecie pije si\u0119 jej najwi\u0119cej. Nast\u0119pnie podaje prawid\u0142owe odpowie\u00addzi i prosi jednego z uczni\u00f3w, aby samoprzylepnymi karteczkami jednego koloru zaznaczy\u0142 na mapie \u015bwiata kraje b\u0119d\u0105ce producentami kawy, a karteczkami drugiego koloru <strong>\u2013 <\/strong>kraje konsumenckie.<\/p>\n<p><strong>Prawid\u0142owe odpowiedzi:<\/strong><\/p>\n<p><strong>Producenci <\/strong>\u2013 Brazylia, Wietnam, Indonezja, Kolumbia, Meksyk, Boliwia<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Konsumenci <\/strong>\u2013 Finlandia, Norwegia, Islandia, Niemcy, Dania, Austria, Francja, W\u0142ochy, Hiszpa\u00adnia, Portugalia, Stany Zjednoczone, Kanada<\/p>\n<p>Nauczyciel zwraca uwag\u0119 na fakt, \u017ce producenci to kraje po\u0142o\u017cone na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej, a konsumenci to kraje z p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej. Wyja\u015bnia uczniom poj\u0119cie kraj\u00f3w Globalnego Po\u0142udnia i t\u0142umaczy, dlaczego nie nale\u017cy u\u017cywa\u0107 terminu Kraje Trzeciego \u015awiata.<\/p>\n<p>Nauczyciel prosi uczni\u00f3w, aby wykonali zadanie drugie z karty pracy, a nast\u0119pnie odczytuje pra\u00adwid\u0142owe odpowiedzi. W razie braku czasu, quiz mo\u017ce by\u0107 zadaniem domowym.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Prawid\u0142owe odpowiedzi:<\/strong><\/p>\n<p>1. Kt\u00f3re miejsce zajmuje kawa w handlu \u015bwiatowym?<\/p>\n<ul>\n<li>4<\/li>\n<li>1<\/li>\n<li><strong> 2<\/strong><\/li>\n<li>5<\/li>\n<\/ul>\n<p>2. Ile os\u00f3b na \u015bwiecie \u017cyje z uprawy kawy?<\/p>\n<ul>\n<li>5 mln<\/li>\n<li>25 mln<\/li>\n<li>50 mln<\/li>\n<li><strong style=\"line-height: 1.5;\">100 mln<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>3. Ile procent z produkowanej na \u015bwiecie kawy spo\u017cywane jest w kraju pochodzenia?<\/p>\n<ul>\n<li><strong> 23 miliardy<\/strong><\/li>\n<li>37 miliard\u00f3w<\/li>\n<li>51 miliard\u00f3w<\/li>\n<li>89 miliard\u00f3w<\/li>\n<\/ul>\n<p>4. Je\u015bli 170 miliard\u00f3w z\u0142otych to suma, za kt\u00f3r\u0105 sprzedano kaw\u0119 we wszystkich sklepach \u015bwiata, to ile z tej sumy wr\u00f3ci\u0142o do kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119 (producent\u00f3w)?<\/p>\n<ul>\n<li><strong> 22 %<\/strong><\/li>\n<li>36%<\/li>\n<li>50%<\/li>\n<li>75%<\/li>\n<\/ul>\n<p>5. Kt\u00f3ry z wymienionych kraj\u00f3w spo\u017cywa najwi\u0119cej kilogram\u00f3w kawy na osob\u0119 rocznie?<\/p>\n<ul>\n<li>USA<\/li>\n<li><strong> Finlandia<\/strong><\/li>\n<li>Francja<\/li>\n<li>W\u0142ochy<\/li>\n<\/ul>\n<p>6. Z kt\u00f3rego kraju pochodzi kawa?<\/p>\n<ul>\n<li><strong> Etiopii<\/strong><\/li>\n<li>Brazylii<\/li>\n<li>Kostaryki<\/li>\n<li>Kolumbii<\/li>\n<\/ul>\n<p>7. Z kt\u00f3rego j\u0119zyka pochodzi s\u0142owo \u201ekawa\u201d?<\/p>\n<ul>\n<li><strong> Arabskiego<\/strong><\/li>\n<li>Amaryjskiego<\/li>\n<li>Francuskiego<\/li>\n<li>W\u0142oskiego<\/li>\n<\/ul>\n<p>Co wyprodukowa\u0142a Brazylia w 2001 roku?<\/p>\n<ul>\n<li>nowy rodzaj drzewka kawowego,\u00a0kt\u00f3ry daje podw\u00f3jne plony<\/li>\n<li>nowy rodzaj kawy<\/li>\n<li>aromatyzowany kaw\u0105 nap\u00f3j ch\u0142odz\u0105cy<\/li>\n<li><strong> znaczki pocztowe o smaku kawy<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>Za\u0142\u0105czniki:<\/strong><\/h2>\n<p><a href=\"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Globalne-wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci-za\u0142\u0105cznik-1.pdf\">Globalne-wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci-za\u0142\u0105cznik-1<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Globalne-wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci-za\u0142\u0105cznik-2.pdf\">Globalne-wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci-za\u0142\u0105cznik-2<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przedstawienie zagadnienia: Globalne Po\u0142udnie (pa\u0144stwa Globalnego Po\u0142udnia), to inaczej kraje rozwijaj\u0105ce si\u0119, zwane jeszcze cza\u00adsem b\u0142\u0119dnie Krajami Trzeciego \u015awiata. Ta ostatnia nazwa, po pierwsze, ma charakter pejoratywny i deprecjonuj\u0105cy, po drugie, jest historycznie niepoprawna. Nawi\u0105zuje ona bowiem do podzia\u0142u \u015bwiata z okresu Zimnej Wojny na mocarstwa Zachodu, Wschodu oraz tzw. Trzeci \u015awiat, czyli obszary, kt\u00f3re [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1157,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26,28,11,30,22,21,17,19,14,16],"tags":[],"class_list":["post-1263","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ameryka-poludniowa","category-europa","category-gimnazjum","category-konspekt","category-kontynenty","category-milenijne-cele-rozwoju","category-prawa-czlowieka","category-srodowisko","category-ubostwo","category-zdrowie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1263"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1586,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1263\/revisions\/1586"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1157"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}