{"id":316,"date":"2015-03-11T11:18:25","date_gmt":"2015-03-11T11:18:25","guid":{"rendered":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/?p=316"},"modified":"2015-10-20T09:24:42","modified_gmt":"2015-10-20T09:24:42","slug":"kraje-rozwijajace-sie-na-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/etap-nauczania\/liceum\/kraje-rozwijajace-sie-na-swiecie\/","title":{"rendered":"Kraje rozwijaj\u0105ce si\u0119 na \u015bwiecie"},"content":{"rendered":"

Cele og\u00f3lne:<\/strong><\/h2>\n

Zapoznanie uczestnik\u00f3w z r\u00f3\u017cnicami rozwojowymi wyst\u0119puj\u0105cymi na \u015bwiecie oraz ich konsekwencjami. Po szkoleniu uczestnik zna kryteria podzia\u0142u pa\u0144stw ze wzgl\u0119du na stopie\u0144 rozwoju, zna cechy charakterystyczne kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119, potrafi wskaza\u0107 na mapie kilka przyk\u0142ad\u00f3w kraj\u00f3w bogatej P\u00f3\u0142nocy i biednego Po\u0142udnia, potrafi przedstawi\u0107 zale\u017cno\u015bci na linii P\u00f3\u0142noc \u2013 Po\u0142udnie.<\/p>\n

Metody:<\/strong><\/h2>\n

dyskusja, praca w grupach, analiza tekst\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych<\/p>\n

\u015arodki:<\/strong><\/h2>\n

mapa polityczna \u015bwiata, teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe (w za\u0142\u0105czniku), atlas geograficzny, flipchart, karteczki, flamastry<\/p>\n

Przebieg zaj\u0119\u0107:<\/strong><\/h2>\n

1. Wprowadzenie<\/strong><\/h2>\n

Prowadz\u0105cy przedstawia si\u0119, informuje uczestnik\u00f3w o temacie i metodach pracy w czasie zaj\u0119\u0107.<\/p>\n

2. Co to znaczy, \u017ce kraj jest biedny lub bogaty?<\/strong><\/h2>\n

Prowadz\u0105cy inicjuje dyskusj\u0119 na zasadzie burzy m\u00f3zg\u00f3w. Zadaje pytanie: Co to znaczy, \u017ce kraj jest biedny lub bogaty? Uczestnicy podaj\u0105 przyk\u0142adowe odpowiedzi; kiedy wyczerpi\u0105 si\u0119 pomys\u0142y, grupa wsp\u00f3lnie typuje najwa\u017cniejsze kryteria. Prowadz\u0105cy zapisuje odpowiedzi na flipcharcie.<\/p>\n

3. Praca z tekstem<\/strong><\/h2>\n

Prowadz\u0105cy dzieli uczestnik\u00f3w na dwie grupy, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 pracowa\u0107 r\u00f3wnolegle nad tekstami \u017ar\u00f3d\u0142owymi dotycz\u0105cymi danych statystycznych (pierwsza grupa) i wzajemnych zale\u017cno\u015bci (druga grupa). Uczestnicy analizuj\u0105 teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe:<\/p>\n

– Pierwsza grupa przedstawia kryteria zr\u00f3\u017cnicowania na kraje bogate i biedne, szuka przyk\u0142ad\u00f3w oraz wypisuje je na samoprzylepnych karteczkach (praca z atlasem),
\n– Druga grupa szuka przyczyn r\u00f3\u017cnic rozwojowych i przedstawia zale\u017cno\u015bci na linii P\u00f3\u0142noc \u2013 Po\u0142udnie.<\/p>\n

Prowadz\u0105cy rozdaje uczestnikom teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe (Dane statystyczne oraz Bogaci i biedni), atlas geograficzny oraz samoprzylepne karteczki i flamastry.<\/p>\n

W pierwszej kolejno\u015bci wyniki pracy przedstawia grupa pierwsza – uczestnicy omawiaj\u0105 na forum czynniki, kt\u00f3re pokazuj\u0105 stopie\u0144 rozwoju pa\u0144stwa. Uczestnicy wskazuj\u0105 na du\u017cej mapie politycznej przyk\u0142ady kraj\u00f3w bogatych i biednych, naklejaj\u0105c samoprzylepn\u0105 karteczk\u0119.<\/p>\n

Nast\u0119pnie wyniki pracy przedstawia grupa druga. Uczestnicy omawiaj\u0105 na forum wnioski po przeczytaniu tekstu \u2013 przyczyny podzia\u0142u na P\u00f3\u0142noc \u2013 Po\u0142udnie oraz zale\u017cno\u015bci.<\/p>\n

Uczestnicy wsp\u00f3lnie pr\u00f3buj\u0105 stworzy\u0107 definicj\u0119 KRS (Kraj\u00f3w Rozwijaj\u0105cych si\u0119), w oparciu o wnioski z pracy w grupach.<\/p>\n

4. Podsumowanie<\/strong><\/h2>\n

Prowadz\u0105cy podsumowuje dyskusje, powtarza najwa\u017cniejsze wnioski i dzi\u0119kuje uczestnikom za wsp\u00f3ln\u0105 prac\u0119.<\/p>\n

Za\u0142\u0105czniki:<\/strong><\/h2>\n

Za\u0142\u0105cznik 1<\/strong><\/p>\n

Bogaci i biedni<\/strong><\/p>\n

Mieszkaj\u0105c w Europie \u2013 zamo\u017cnej, nowoczesnej i szybko si\u0119 rozwijaj\u0105cej \u2013 \u0142atwo zapomnie\u0107, \u017ce nieca\u0142y \u015bwiat jest w tak dobrej kondycji ekonomicznej. Wielka cz\u0119\u015b\u0107 powierzchni naszego globu to obszary biedy i gospodarczego zacofania, i to w\u0142a\u015bnie tam \u017cyje mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi.
\nNiekiedy m\u00f3wi si\u0119 o bogatej P\u00f3\u0142nocy i ubogim Po\u0142udniu, chocia\u017c oczywi\u015bcie na P\u00f3\u0142nocy te\u017c s\u0105 du\u017ce r\u00f3\u017cnice w zamo\u017cno\u015bci poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw. Prawd\u0105 jest jednak, \u017ce najwi\u0119ksza bieda panuje na Po\u0142udniu \u2013 w Afryce, Azji i Ameryce Po\u0142udniowej i \u015arodkowej. O tym, jak wielka przepa\u015b\u0107 dzieli kraje wysoko uprzemys\u0142owione i kraje rozwijaj\u0105ce si\u0119, najlepiej \u015bwiadczy przeci\u0119tny roczny doch\u00f3d narodowy na jednego mieszka\u0144ca: w pa\u0144stwach bogatych wynosi on 13 000 dolar\u00f3w, w biednych \u2013 3 00 dolar\u00f3w (znaczy to, \u017ce w pa\u0144stwach biednych ponad miliard ludzi na Ziemi \u017cyje za mniej ni\u017c 1 dolara dziennie).
\nNie jest do ko\u0144ca jasne, czemu \u015bwiat rozwija si\u0119 tak nier\u00f3wnomiernie. Nie wolno zapomina\u0107 o tym, \u017ce w przesz\u0142o\u015bci Europejczycy bogacili si\u0119 kosztem mieszka\u0144c\u00f3w innych kontynent\u00f3w. Jako kolonizatorzy prowadzili w podporz\u0105dkowanych sobie krajach gospodark\u0119 rabunkow\u0105. Nie wszystko da si\u0119 jednak wyt\u0142umaczy\u0107 kolonialn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105. Bez w\u0105tpienia znacz\u0105cy wp\u0142yw na zap\u00f3\u017anienie cywilizacyjne i gospodarcze maj\u0105 r\u00f3\u017cnice kulturowe. W krajach Po\u0142udnia znacznie szybciej od wska\u017anik\u00f3w gospodarczych ro\u015bnie liczba mieszka\u0144c\u00f3w. Przestarza\u0142a gospodarka oparta przede wszystkim na ma\u0142o wydajnym rolnictwie nie zapewnia dostatecznej ilo\u015bci po\u017cywienia. Rozw\u00f3j produkcji przemys\u0142owej jest uzale\u017cniony od podniesienia kwalifikacji pracownik\u00f3w, co wymaga likwidacji analfabetyzmu i upowszechnienia edukacji. A z tym problemem wiele rz\u0105d\u00f3w kraj\u00f3w Po\u0142udnia wci\u0105\u017c nie umie sobie poradzi\u0107.
\nKraje wysoko uprzemys\u0142owione, czuj\u0105c si\u0119 odpowiedzialne za stan, w jakim znalaz\u0142y si\u0119 dawne kolonie, pr\u00f3buj\u0105 im na r\u00f3\u017cne sposoby pomaga\u0107. Pomoc ta ma charakter dora\u017any (na przyk\u0142ad dostawy \u017cywno\u015bci i lekarstw w czasie kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych) i d\u0142ugofalowy. Jednorazowa dostawa \u017cywno\u015bci mo\u017ce pom\u00f3c przetrwa\u0107 g\u0142\u00f3d, ale za rok problem najpewniej powr\u00f3ci. Wprowadzanie wydajniejszych technik uprawy mo\u017ce odsun\u0105\u0107 widmo g\u0142odu na sta\u0142e. Niestety, na razie wi\u0119kszo\u015b\u0107 takich program\u00f3w nie spe\u0142ni\u0142a pok\u0142adanych w nich nadziei. Przekazywane przez wsp\u00f3lnot\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 pieni\u0105dze s\u0105 niekiedy marnotrawione.
\nDowodem na to, \u017ce szybki rozw\u00f3j kraj\u00f3w o niskim poziomie uprzemys\u0142owienia jest jednak mo\u017cliwy, s\u0105 sukcesy gospodarcze Japonii i tygrys\u00f3w Azji (np. Korei Po\u0142udniowej, Tajwanu, Singapuru).
\nM\u00f3wi\u0105c o pomocy bogatych pa\u0144stw niesionej biednym, trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce pewne problemy nasilaj\u0105 si\u0119 w wyniku dzia\u0142alno\u015bci zachodnich korporacji. Niekt\u00f3re z nich, korzystaj\u0105c z nieprecyzyjnego prawa kraj\u00f3w biednych, eksportuj\u0105 do nich substancje zakazane lub niebezpieczne (np. pestycydy lub wycofane z u\u017cycia leki). Wiele europejskich firm po awarii w Czarnobylu wys\u0142a\u0142o do kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119 \u017cywno\u015b\u0107 ska\u017con\u0105 radioaktywnie wysoko ponad normy obowi\u0105zuj\u0105ce w Unii Europejskiej. Kraje bogate przenosz\u0105 r\u00f3wnie\u017c niebezpieczne dla \u015brodowiska ga\u0142\u0119zie produkcji na teren pa\u0144stw biednych, gdzie normy prawne s\u0105 bardziej liberalne lub w og\u00f3le nie istniej\u0105. Du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j produkcji w krajach Po\u0142udnia ma r\u00f3wnie\u017c prawo obowi\u0105zuj\u0105ce na P\u00f3\u0142nocy, daj\u0105ce pierwsze\u0144stwo w handlu producentom z rozwini\u0119tych kraj\u00f3w, stosuj\u0105c faworyzuj\u0105ce ich dotacje i przez to hamuj\u0105c rozw\u00f3j produkcji na Po\u0142udniu.<\/p>\n

Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe pochodz\u0105 z zasob\u00f3w Centrum Edukacji Obywatelskiej<\/p>\n

Za\u0142\u0105cznik 2<\/strong><\/p>\n

Dane statystyczne<\/strong><\/p>\n

Wielko\u015b\u0107 produktu krajowego brutto na 1 mieszka\u0144ca
\nPa\u0144stwa najbogatsze:
\n1. Luksemburg \u2013 45 750 $
\n2. Szwajcaria \u2013 43 420 $
\n3. Japonia \u2013 41 080 $<\/p>\n

Pastwa najbiedniejsze:
\n1. Mozambik \u2013 84 $
\n2. Etiopia \u2013 103 $
\n3. Kongo \u2013 122 $<\/p>\n

Obci\u0105\u017cenie d\u0142ugami zagranicznymi liczonymi jako procent PKB:
\n1. Mozambik \u2013 432
\n2. Somalia \u2013 406
\n3. Nikaragua – 395<\/p>\n

Pa\u0144stwa o najmniejszej liczbie ludno\u015bci umiej\u0105cej czyta\u0107 i pisa\u0107 (w % doros\u0142ej ludno\u015bci):
\n1. Niger \u2013 13,1 %
\n2. Burkina Faso \u2013 18,7 %
\n3. Somalia \u2013 24,9 %<\/p>\n

Pa\u0144stwa o najwy\u017cszej liczbie student\u00f3w w szkolnictwie wy\u017cszym:
\n1. Kanada
\n2. Stany Zjednoczone
\n3. Australia<\/p>\n

Przeci\u0119tna d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia:
\n1. Japonia \u2013 80 lat
\n2. Islandia \u2013 79,3 lat
\n3. Kanada \u2013 78,9 lat
\n4. Sierra Leone \u2013 37,5 lat
\n5. Malawi \u2013 40,7 lat
\n6. Uganda \u2013 41,4 lat<\/p>\n

Liczba ludno\u015bci przypadaj\u0105cej na jednego lekarza:
\nCzad, Erytrea, Gambia, Malawi – 50 000 os\u00f3b
\nFinlandia, Singapur, Japonia, Szwecja – 4 osoby<\/p>\n

Umieralno\u015b\u0107 niemowl\u0105t \u2013 liczba zgon\u00f3w na 1000 urodze\u0144 dzieci \u017cywych
\n1. Nigeria – 191
\n2. Angola – 170
\n3. Afganistan \u2013 165<\/p>\n

Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe pochodz\u0105 z zasob\u00f3w Centrum Edukacji Obywatelskiej<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cele og\u00f3lne: Zapoznanie uczestnik\u00f3w z r\u00f3\u017cnicami rozwojowymi wyst\u0119puj\u0105cymi na \u015bwiecie oraz ich konsekwencjami. Po szkoleniu uczestnik zna kryteria podzia\u0142u pa\u0144stw ze wzgl\u0119du na stopie\u0144 rozwoju, zna cechy charakterystyczne kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119, potrafi wskaza\u0107 na mapie kilka przyk\u0142ad\u00f3w kraj\u00f3w bogatej P\u00f3\u0142nocy i biednego Po\u0142udnia, potrafi przedstawi\u0107 zale\u017cno\u015bci na linii P\u00f3\u0142noc \u2013 Po\u0142udnie. Metody: dyskusja, praca w […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":317,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,26,24,18,11,30,5,14],"tags":[],"class_list":["post-316","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-afryka","category-ameryka-poludniowa","category-azja","category-edukacja","category-gimnazjum","category-konspekt","category-liceum","category-ubostwo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=316"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1733,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/316\/revisions\/1733"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/media\/317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}