{"id":365,"date":"2015-03-11T15:21:17","date_gmt":"2015-03-11T15:21:17","guid":{"rendered":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/?p=365"},"modified":"2015-11-04T10:28:36","modified_gmt":"2015-11-04T10:28:36","slug":"prawa-dziecka-w-krajach-globalnego-poludnia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/etap-nauczania\/klasy-4-6\/prawa-dziecka-w-krajach-globalnego-poludnia\/","title":{"rendered":"Prawa dziecka w krajach Globalnego Po\u0142udnia"},"content":{"rendered":"

Przedstawienie zagadnienia:<\/strong><\/h2>\n

Wszyscy ludzie rodz\u0105 si\u0119 wolni i r\u00f3wni pod wzgl\u0119dem swej godno\u015bci i swych praw. S\u0105 oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni post\u0119powa\u0107 wobec innych w duchu braterstwa (\u017ar\u00f3d\u0142o: Powszechna Deklaracja Praw Cz\u0142owieka, art.1). Godno\u015b\u0107 ludzka jest podstaw\u0105 praw, kt\u00f3re przys\u0142uguj\u0105 wszystkim ludziom, bez wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, wiek, ras\u0119, wyznanie czy przekonania. Jedn\u0105 z cech praw cz\u0142owieka jest ich powszechno\u015b\u0107.<\/p>\n

Dziecko w my\u015bl o Konwencji o Prawach Dziecka, to ka\u017cda istota ludzka, kt\u00f3ra nie uko\u0144czy\u0142a jeszcze osiemnastego roku \u017cycia. Najm\u0142odsza grupa spo\u0142ecze\u0144stwa wymaga jednak specjalnej ochrony ze strony pa\u0144stwa. Dlatego te\u017c w 1989 r. Zgromadzenie Og\u00f3lne Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych przyj\u0119\u0142o Konwencj\u0119 o Prawach Dziecka, b\u0119d\u0105c\u0105 specjalnych rodzajem umowy mi\u0119dzynarodowej. Pa\u0144stwa \u2013 sygnatariusze zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 w niej do zaopiekowania si\u0119 dzie\u0107mi oraz wzi\u0119cia za nie odpowiedzialno\u015bci. Wynika to ze specyfiki tej grupy wiekowej; dzieci to bez w\u0105tpienia najs\u0142absze ogniwa w spo\u0142ecze\u0144stwie, niepotrafi\u0105ce samodzielnie walczy\u0107 o przestrzeganie swoich praw, co cz\u0119sto jest wykorzystywane przez doros\u0142ych.<\/p>\n

Cho\u0107 w krajach Globalnego Po\u0142udnia dzieciom przys\u0142uguj\u0105 takie same prawa, to rzeczywisto\u015b\u0107 tam panuj\u0105ca znacznie utrudnia ich pe\u0142n\u0105 realizacj\u0119. Uniwersalny system ochrony praw dziecka jest wprawdzie uzupe\u0142niany o system regionalny (np. Afryka\u0144ska Karta Praw i Dobrobytu Dziecka), jednak warunki \u017cycia oraz wska\u017aniki rozwoju spo\u0142ecznego i ekonomicznego znacznie utrudniaj\u0105 ich przestrzeganie. W\u015br\u00f3d takich praw znajduj\u0105 si\u0119 m.in:<\/p>\n

– prawo do bezp\u0142atnej edukacji<\/span> \u2013 mimo gwarancji pa\u0144stwa do zapewnienia dzieciom bezp\u0142atnej edukacji na poziomie podstawowym, dost\u0119p do nauki utrudniaj\u0105 koszty wys\u0142ania dziecka do szko\u0142y, brak plac\u00f3wki i kadry nauczycielskiej w okolicy czy inne warunki kulturowe, jak np. rola kobiety w rodzinie; w ci\u0105gu ostatniego dziesi\u0119ciolecia odnotowano jednak znaczny wzrost odsetka dzieci pobieraj\u0105cych nauk\u0119 na poziomie podstawowym.<\/p>\n

– prawo do bezpiecze\u0144stwa<\/span> \u2013 w obliczu trwaj\u0105cych w Afryce konflikt\u00f3w zbrojnych (Sudan, Demokratyczna Republika Kongo, Uganda, Angola, Sierra Leone) prawo do bezpiecze\u0144stwa jest w znacznym stopniu naruszane, co z kolei wymusza na ludno\u015bci dotkni\u0119tej konfliktem konieczno\u015b\u0107 poszukania azylu. Znajduj\u0105 je w obozach dla uchod\u017ac\u00f3w, gdzie warunki \u017cycia oraz dost\u0119p do \u017cywno\u015bci tak\u017ce jest utrudniony.<\/p>\n

– prawo do opieki zdrowotnej<\/span> \u2013 wed\u0142ug najnowszych danych \u015awiatowej Organizacji Zdrowia, g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 \u015bmierci dzieci jest zapalenie p\u0142uc i biegunka. Bez w\u0105tpienia \u017cycie dzieci mo\u017cna chroni\u0107, jednak najwi\u0119kszym wyzwaniem w sferze zdrowia ci\u0105gle okazuje si\u0119 by\u0107 brak wykwalifikowanej kadry medycznej czy dost\u0119p do lekarstw.<\/p>\n

– prawo do wolo\u015bci przed wykorzystywaniem <\/span>\u2013 art. 32 Konwencji Praw Dziecka wyra\u017anie podkre\u015bla, \u017ce pa\u0144stwa zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 chroni\u0107 dzieci przed wykonywaniem pracy, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 niebezpieczna dla zdrowia lub mo\u017ce kolidowa\u0107 z kszta\u0142ceniem. W afryka\u0144skiej rzeczywisto\u015bci praca dzieci jest do\u015b\u0107 powszechna, a w sytuacji konflikt dzieci walcz\u0105, jako nieletni \u017co\u0142nierze.<\/p>\n

– prawo do wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci po\u017cywienia i czystej wody<\/span> \u2013 dost\u0119p do \u017cywno\u015bci jest bezpo\u015brednio zwi\u0105zany z poziomem zamo\u017cno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa; w 2005 r. w krajach Afryki Subsaharyjskiej 51% spo\u0142ecze\u0144stwa \u017cy\u0142o za mniej ni\u017c 1 dolara dziennie; szacuje si\u0119, \u017ce wobec znacznych podwy\u017cek cen \u017cywno\u015bci liczba os\u00f3b niedo\u017cywionych wzro\u015bnie o 25 milion\u00f3w.<\/p>\n

Cel g\u0142\u00f3wny:<\/strong><\/h2>\n

Zapoznanie uczestnik\u00f3w z podstawowymi prawami dziecka oraz przedstawienie przypadk\u00f3w \u0142amania praw dziecka na kontynencie afryka\u0144skim.<\/p>\n

Cele szczeg\u00f3\u0142owe:<\/strong><\/p>\n

Po zako\u0144czonych zaj\u0119ciach ucze\u0144 powinien:<\/p>\n

– umie\u0107 wyja\u015bni\u0107, czym s\u0105 prawa dziecka;<\/p>\n

– wymieni\u0107 podstawowe prawa dziecka;<\/p>\n

– wiedzie\u0107, \u017ce ka\u017cdemu dziecku przys\u0142uguj\u0105 takie same prawa;<\/p>\n

– zna\u0107 przyk\u0142ady kraj\u00f3w, gdzie \u0142amane s\u0105 prawa dziecka;<\/p>\n

– wiedzie\u0107, gdzie zg\u0142osi\u0107 si\u0119 po pomoc, kiedy prawa dziecka s\u0105 \u0142amane.<\/p>\n

Metody:<\/strong><\/h2>\n

uk\u0142adanka, burza m\u00f3zg\u00f3w, praca w grupach, plakat, prezentacja multimedialne, praca z tekstem, list<\/p>\n

\u00a0\u015arodki:<\/strong><\/h2>\n

karteczki samoprzylepne, kartki, blok FC, flamastry, materia\u0142y informacyjne<\/p>\n

Przebieg zaj\u0119\u0107:<\/strong><\/h2>\n
    \n
  1. \n

    Powitanie i wprowadzenie<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n

    Prowadz\u0105cy wita si\u0119 z grup\u0105 i przedstawia temat zaj\u0119\u0107. <\/strong>Rozdaje uczestnikom karteczki samoprzylepne i markery, prosi o wpisanie swojego imienia oraz przyklejenie identyfikatora w widocznym miejscu.<\/p>\n

      \n
    1. \n

      Wszystkie dzieci nasze s\u0105<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n

      Prowadz\u0105cy rozdaje uczestnikom s\u0142owa refrenu piosenki Majki Je\u017cowskiej Wszystkie dzieci nasze s\u0105<\/em> i prosi o z\u0142o\u017cenie tekstu w ca\u0142o\u015b\u0107. Po wykonaniu zadania prowadz\u0105cy pyta uczestnik\u00f3w o to jak rozumiej\u0105 s\u0142owa piosenki. Robi te\u017c kr\u00f3tkie wprowadzenie do kwestii praw dziecka.<\/p>\n

        \n
      1. \n

        Malowany kodeks<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n

        Prowadz\u0105cy dzieli uczestnik\u00f3w na cztery grupy i rozdaje ka\u017cdej z nich bloki FC i flamastry\/ kredki. Zadaniem uczni\u00f3w jest narysowanie pi\u0119ciu podstawowych praw dziecka. Na plakacie mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 tylko te prawa, kt\u00f3re s\u0105 akceptowane przez wszystkich cz\u0142onk\u00f3w grupy. Po wykonaniu zadania grupy przedstawiaj\u0105 swoje prace oraz omawiaj\u0105 je wraz z prowadz\u0105cym.<\/p>\n

          \n
        1. \n

          Prawa dziecka<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n

          Prowadz\u0105cy dzieli uczestnik\u00f3w na pi\u0119\u0107 grup oraz rozdaje czyste kartki. Zadaniem uczni\u00f3w jest wypisanie dw\u00f3ch praw, kt\u00f3re przys\u0142uguj\u0105 ka\u017cdemu dziecku. Po minucie prowadz\u0105cy przekazuje kartki innym grupom, kt\u00f3re maj\u0105 za zadanie dopisa\u0107 kolejne dwa prawa, nie powtarzaj\u0105c ju\u017c zapisanych. Zadanie trwa tak d\u0142ugo, a\u017c na kartkach znajdzie si\u0119, co najmniej dziesi\u0119\u0107 odpowiedzi. Prowadz\u0105cy omawiania je wyniki prac.<\/p>\n

            \n
          1. \n

            Prezentacja i dyskusja<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n

            Prowadz\u0105cy przedstawia kr\u00f3tk\u0105 prelekcj\u0119 nt. definicji i katalogu praw dziecka. Podkre\u015bla, \u017ce mimo faktu, i\u017c prawa s\u0105 powszechne, nie wsz\u0119dzie s\u0105 one respektowane \u2013 omawia przyk\u0142ady \u0142amania tych praw w krajach Afryki Subsaharyjskiej.<\/p>\n

              \n
            1. \n

              Historie dzieci<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n

              Prowadz\u0105cy dzieli uczestnik\u00f3w na cztery grupy i rozdaje ka\u017cdej z nich historie dzieci mieszkaj\u0105cych w krajach Globalnego Po\u0142udnia. Zadaniem uczestnik\u00f3w jest wyszczeg\u00f3lnienie, jakie prawa by\u0142y przestrzegane, a jakie \u0142amane w \u017cyciu ka\u017cdego z bohater\u00f3w. Po wykonaniu zadania przedstawiciel grupy wymienia je na forum oraz nast\u0119puje szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienie prac. Prowadz\u0105cy przypomina uczestnikom, \u017ce wszystkim dzieciom przys\u0142uguj\u0105 takie same prawa.<\/p>\n

                \n
              1. \n

                List do r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n

                Prowadz\u0105cy rozdaje uczestnikom karteczki samoprzylepne. Wyja\u015bnia, \u017ce ich zadaniem b\u0119dzie napisanie kr\u00f3tkich osobistych wiadomo\u015bci dla dzieci mieszkaj\u0105cych w krajach Globalnego Po\u0142udnia<\/em>. Po zako\u0144czeniu pracy, uczniowie przyklejaj\u0105 swoje \u201elisty\u201d do tablicy po czym nast\u0119puje ich g\u0142o\u015bne odczytanie.<\/p>\n

                  \n
                1. \n

                  Podzi\u0119kowanie i zako\u0144czenie<\/strong><\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n

                  Prowadz\u0105cy dzi\u0119kuje uczestnikom za udzia\u0142 w zaj\u0119ciach. Pyta, co by\u0142o dla nich najwa\u017cniejsze, czy co\u015b ich zaskoczy\u0142o? Podkre\u015bla, \u017ce prawa s\u0105 nie tylko darem, lecz tak\u017ce pewnym zadaniem, gdy\u017c w obliczu naruszenia praw dziecka konieczne jest podj\u0119cie przez nas zdecydowanych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n

                  Za\u0142\u0105czniki:<\/strong><\/h2>\n

                  Za\u0142\u0105cznik 1<\/strong><\/p>\n

                  Fragment piosenki Majki Je\u017cowskiej Wszystkie dzieci nasze s\u0105: Wszystkie dzieci nasze s\u0105, Borys Wojtek, Marysia, Tom. Niech ma\u0142e sny spe\u0142ni\u0105 si\u0119 dzi\u015b. Wy\u015bpiewaj marzenia, a \u015bwiat \u2013 b\u0119dzie nasz.<\/em><\/p>\n

                  Za\u0142\u0105cznik 2<\/strong><\/p>\n

                  Historie dzieci zaczerpni\u0119te s\u0105 z publikacji Salezja\u0144skiego Wolontariatu Misyjnego M\u0141ODZI \u015aWIATU Dzieci\u0144stwo pod drzewem pomara\u0144czy<\/em>, Krak\u00f3w 2009<\/p>\n

                  Kathy z Boliwii<\/strong><\/p>\n

                  Nie\u015bmia\u0142a, skryta w sobie, nigdy sama nie podejdzie, \u017ceby porozmawia\u0107, zapyta\u0107 o co\u015b czy poprosi\u0107 o zabawk\u0119. Cz\u0119sto, kiedy inne dzieci biegaj\u0105 i krzycz\u0105 tak, \u017ce nie spos\u00f3b nad nimi zapanowa\u0107, Kathy siedzi cichutko przy stoliku i rysuje, koloruje, wykleja obrazki. A robi ro z du\u017cym zapa\u0142em, bardzo \u0142adnie i precyzyjnie. Jedn\u0105 z cech, kt\u00f3re podziwiam u Kathy, jest jej cierpliwo\u015b\u0107. Niekt\u00f3re dzieci jeszcze przed otworzeniem ksi\u0105\u017cki narzekaj\u0105, \u017ce nie potrafi\u0105 zrobi\u0107 zadania albo po napisaniu pi\u0119ciu zda\u0144 zaczynaj\u0105 p\u0142aka\u0107, \u017ce to za du\u017co i ju\u017c wi\u0119cej nie mog\u0105. A Kathy jest wyj\u0105tkowo wytrwa\u0142a. Cz\u0119sto siadamy sobie wieczorem, \u017ceby uczy\u0107 si\u0119 czyta\u0107 i pisa\u0107, bo Kathy ma z tym jeszcze troch\u0119 k\u0142opot\u00f3w. Mimo widocznego zm\u0119czenia, dzielni czyta litery i sk\u0142ada sylaby albo rysuje jab\u0142uszka, kt\u00f3re maj\u0105 pom\u00f3c w zrozumieniu dodawania. Nigdy nie p\u0142acze, a kiedy co\u015b jej nie wychodzi pr\u00f3buje jeszcze raz i zn\u00f3w, do skutku.<\/p>\n

                  Cho\u0107 ma zaledwie 9 lat, baga\u017c jej do\u015bwiadcze\u0144 i prze\u017cy\u0107 jest wi\u0119kszy ni z u niejednej doros\u0142ej osoby. Tata Kathy opu\u015bci\u0142 dom i wyjecha\u0142 w poszukiwaniu pracy, mama r\u00f3wnie\u017c nie interesowa\u0142a si\u0119 dzie\u0107mi. Kathy nie mia\u0142a nikogo, kto m\u00f3g\u0142by j\u0105 nauczy\u0107, co jest dobre, a co z\u0142e, pom\u00f3c w odrobieniu zadania domowego (\u2026) Wraz ze swoim rodze\u0144stwem ca\u0142e dnie sp\u0119dza\u0142a, bawi\u0105c si\u0119 na ulic. Poniewa\u017c nikt si\u0119 nimi nie zajmowa\u0142, Kathy i jej o dwa lata starszy brat Kevin uciekli z domu wybieraj\u0105c si\u0119 w podr\u00f3\u017c w poszukiwaniu taty. Nie maj\u0105c poj\u0119cia, gdzie go w\u0142a\u015bciwie szuka\u0107, w zupe\u0142nie niewyja\u015bniony spos\u00f3b przekroczyli granic\u0119 pa\u0144stwa i dotarli a\u017c do Argentyny. Przez dwa tygodnie mieszkali u zupe\u0142nie obcych ludzi. Kevin pracowa\u0142 w tym czasie na dworcu autobusowym, przyklejaj\u0105c podr\u00f3\u017cnym bileciki do baga\u017cy. W ko\u0144cu kto\u015b zainteresowa\u0142 si\u0119 sk\u0105d pochodz\u0105 i dlaczego uciek\u0142y z domu. S\u0105d postanowi\u0142 umie\u015bci\u0107 ich w domu dziecka, Kathy zamieszka\u0142a w Tupizie, a jej starszy brat w odleg\u0142ym Potos, sk\u0105d jaki\u015b czas temu znowu uciek\u0142 i jak dot\u0105d nie wiadomo, gdzie jest. Kathy bardzo martwi si\u0119 o swojego brata, ale jest wyj\u0105tkowo dzielna.<\/p>\n

                  Angelo z Peru<\/strong><\/p>\n

                  Ma na imi\u0119 Angelo i mieszka w Limie, stolicy Peru. Niedawno uciek\u0142 z domu. Pojecha\u0142 do dzielnicy, gdzie mo\u017cna spotka\u0107 wielu takich ch\u0142opc\u00f3w jak on. Ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 zapomnie\u0107 o problemach w domu, szkole. Podczas jednego ze spacer\u00f3w po dzielnicy spotka\u0142 wolontariuszk\u0119, kt\u00f3ra pomaga\u0142a dzieciom mieszkaj\u0105cym na ulicy. Zapyta\u0142a go:<\/p>\n

                  – Jeste\u015b tu sam? Gdzie b\u0119dziesz spa\u0142?<\/p>\n

                  – Z moj\u0105 siostr\u0105 cioteczn\u0105.<\/p>\n

                  – A gdzie ona teraz jest?<\/p>\n

                  – A, gdzie\u015b tutaj.<\/p>\n

                  – Ale jak si\u0119 z ni\u0105 znajdziesz?<\/p>\n

                  – Po prostu, znajduj\u0105c j\u0105.<\/p>\n

                  Id\u0105c dalej w jej towarzystwie, zacz\u0105\u0142 si\u0119 bawi\u0107 przebiegaj\u0105c mi\u0119dzy jad\u0105cymi samochodami. Wolontariuszka by\u0142a bardzo zdziwiona jego zachowaniem, zatrzyma\u0142a go i zapyta\u0142a:<\/p>\n

                  – Co ty robisz? Przecie\u017c mo\u017ce ci si\u0119 co\u015b sta\u0107. Tak nie mo\u017cna.<\/p>\n

                  – Zawsze si\u0119 tak bawi\u0119 i nigdy mi si\u0119 nic nie dzieje.<\/p>\n

                  – Do tej pory ci si\u0119 nic nie sta\u0142o, ale kiedy\u015b mo\u017ce. I co wtedy zrobisz? Kto ci pomo\u017ce?<\/p>\n

                  – Jak umr\u0119 to p\u00f3jd\u0119 do nieba, a tam przyjmie mnie \u015aw. Piotr.<\/p>\n

                  – Ju\u017c tak szybko chcesz p\u00f3j\u015b\u0107 do nieba? Twoja Babcia, kt\u00f3ra teraz na pewno na ciebie patrzy, nie chce, \u017ceby\u015b tak szybko szed\u0142 do nieba.<\/p>\n

                  – Ale ja chc\u0119 by\u0107 z ni\u0105\u2026<\/p>\n

                  Nagle ch\u0142opiec spostrzeg\u0142szy misjonarza rozdaj\u0105cego ciep\u0142e posi\u0142ki pobieg\u0142, do\u0142\u0105czaj\u0105c do swoich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w czekaj\u0105cych na co\u015b do jedzenia.<\/p>\n

                  Wolontariuszka zatroskana losem Angelo, dowiadywa\u0142a si\u0119 od jego koleg\u00f3w, gdzie on teraz jest i co si\u0119 z nim dzieje. Wiedz\u0105c, \u017ce Angelo nie ma gdzie przenocowa\u0107, przypomnia\u0142a sobie, \u017ce jak by\u0142 ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105, bardzo ba\u0142a si\u0119 sn\u00f3w, w kt\u00f3rych nie mog\u0142a odnale\u017a\u0107 drogi do domu (\u2026) A tutaj, niespe\u0142na 10-latek sam, bez troski w 8-milionowym mie\u015bcie, Limie. Mia\u0142a nadziej\u0119, \u017ce podczas ich kr\u00f3tkiego spotkania pokaza\u0142a ch\u0142opcu, \u017ce s\u0105 ludzie, kt\u00f3rym na nim zale\u017cy (\u2026) Na szcz\u0119\u015bcie do\u015b\u0107 szybko mog\u0142a odetchn\u0105\u0107 z ulg\u0105, gdy\u017c dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce rodzice Angelo przyjechali po niego i zabrali z powrotem do domu.<\/p>\n

                  Feliks z Ghany<\/strong><\/p>\n

                  Feliks wychowywa\u0142 si\u0119 w regionie Brong-Ahafo w Ghanie. Gdy chodzi\u0142 do trzeciej klasy szko\u0142y podstawowej, zmar\u0142 jego ojciec. Wtedy z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 musia\u0142 opu\u015bci\u0107 dom i wyjecha\u0142 na p\u00f3\u0142noc Ghany, do rodzinnej wioski matki. Najsmutniejsze w historii jest to, \u017ce musia\u0142 przerwa\u0107 nauk\u0119.<\/p>\n

                  Po jakim\u015b czasie jeden z jego wujk\u00f3w zaproponowa\u0142 jego matce, \u017ce we\u017amie go i jego starszych braci do Nigerii, aby tam mogli kontynuowa\u0107 nauk\u0119. Wyjechali. Jednak nie trafili do zwyk\u0142ej szko\u0142y. Ich wujek chcia\u0142 ich szybko nauczy\u0107 jakiego\u015b zawodu. Feliks by\u0142 przyuczany, by zosta\u0107 krawcem. Z czasem bracia stwierdzili, \u017ce marnuj\u0105 czas w Nigerii i wr\u00f3cili do Ghany, do miejsca, gdzie mieszkali razem z ojcem. Feliks w tym czasie sko\u0144czy\u0142 14 lat. Nie potrafi\u0142 czyta\u0107 i pisa\u0107, bo zbyt wcze\u015bnie przerwa\u0142 nauk\u0119, a p\u00f3\u017aniej nikt nie zwraca\u0142 na to uwagi. Przez rok tu\u0142a\u0142 si\u0119 po r\u00f3\u017cnych domach. Najstarszy brat w tym czasie znalaz\u0142 prac\u0119 i Feliks codziennie chodzi\u0142 z nim, siada\u0142 pod drzewem i sam chcia\u0142 si\u0119 nauczy\u0107 czyta\u0107. Rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 wys\u0142any do szko\u0142y. Z racji wieku zosta\u0142 od razu przyj\u0119ty do klasy pi\u0105tej szko\u0142y podstawowej. By\u0142 jedynym uczniem, kt\u00f3ry nie potrafi\u0142 czyta\u0107 i pisa\u0107. Cz\u0119sto by\u0142 wy\u015bmiewany przez koleg\u00f3w. Wtedy Feliks postanowi\u0142 pracowa\u0107 ponad swoje si\u0142y. Pod koniec pierwszego semestru, czytanie nie by\u0142o ju\u017c dla niego magiczn\u0105 czynno\u015bci\u0105, jak dotychczas mu si\u0119 zdawa\u0142o. Pod koniec drugiego semestru by\u0142 dziesi\u0105ty w klasie, a egzaminy ko\u0144cowe w trzecim semestrze napisa\u0142 z sz\u00f3stym wynikiem w klasie. W kolejnym roku by\u0142 ju\u017c od pocz\u0105tku najlepszym uczniem. Prze trzy lata gimnazjum te\u017c. Koledzy, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej si\u0119 z niego na\u015bmiewali, teraz przychodzili do niego na korepetycje. Egzaminy pa\u0144stwowe na koniec gimnazjum napisa\u0142 bardzo dobrze i bez trudu dosta\u0142 si\u0119 do najlepszej szko\u0142y \u015bredniej w regionie.<\/p>\n

                  Juma z Malawi<\/strong><\/p>\n

                  Juma to jeden z najlepszych zawodnik\u00f3w naszej dru\u017cyny siatk\u00f3wki. Do tej pory jak reszta ch\u0142opc\u00f3w, codziennie po po\u0142udniu biega\u0142 i\u00a0 bawi\u0142 si\u0119 na terenie wok\u00f3\u0142 parafii, szukaj\u0105c ciekawego zaj\u0119cia (\u2026)<\/p>\n

                  Juma ma 12 lat jest uczniem 6 standardu pobliskiej szko\u0142y podstawowej St. Paul. Ginie w t\u0142umie osiemdziesi\u0119ciorga dzieci siedz\u0105cych na klepisku w jednej, ciemnej klasie. Wszystkie podobne twarze, ale nie dla mnie. Kiedy tam pierwszy raz wesz\u0142am, moja rado\u015b\u0107 by\u0142a ogromna z powody tych znajomych, u\u015bmiechni\u0119tych oczu. Juma stara si\u0119 by\u0107 dobrym uczniem, ale nie jest to \u0142atwe. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci, nie ma w\u0142a\u015bciwych warunk\u00f3w do nauki w domu \u2013 brak sto\u0142u, krzes\u0142a, przybor\u00f3w szkolnych, a przede wszystkim pr\u0105du, a w Malawi bardzo wcze\u015bnie robi si\u0119 ciemno. Sara si\u0119 jak najwi\u0119cej z nami rozmawia\u0107, w ten spos\u00f3b, cz\u0119sto nawet zabawny, \u0107wiczy sw\u00f3j angielski.<\/p>\n

                  Pewnego dnia Juma \u017ale si\u0119 poczu\u0142 w szkole. Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce d\u0142u\u017cej ni\u017c zwykle rozwi\u0105zywa\u0142 zadanie z matematyki, pozosta\u0142 na ko\u0144cu, gdy ju\u017c prawie wszystkie dzieci wysz\u0142y z klas. \u0179le wygl\u0105da\u0142, dlatego zaproponowa\u0142am, \u017ce odprowadz\u0119 go do domu do pobliskiej wioski. Droga prowadzi\u0142a przez \u0142\u0105ki, pole wysokiej kukurydzy, pomi\u0119dzy ciasno przylegaj\u0105cymi domami. W ko\u0144cu dotarli\u015bmy do ma\u0142ego domku. Na zewn\u0105trz na macie spa\u0142a jego m\u0142odsza siostra, niestety te\u017c wygl\u0105daj\u0105ca na chor\u0105. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce rodzic\u00f3w nie ma w domu, bo s\u0105 daleko, pracuj\u0105c na polu. Na szcz\u0119\u015bcie rodze\u0144stwem opiekowa\u0142a si\u0119 najstarsza siostra i wsp\u00f3lnie ustali\u0142y\u015bmy, \u017ce musi ich dzi\u015b zaprowadzi\u0107 do pobliskiego szpitala. Nast\u0119pnego dnia Juma ju\u017c pojawi\u0142 si\u0119 w szkole (\u2026) czu\u0142 si\u0119 du\u017co lepiej.<\/p>\n

                  Juma jak wszystkie dzieci w Malawi, bardzo lubi chodzi\u0107 do szko\u0142y, aby dzi\u0119ki temu spe\u0142ni\u0107 swoje marzenie o lepszej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                  Przedstawienie zagadnienia: Wszyscy ludzie rodz\u0105 si\u0119 wolni i r\u00f3wni pod wzgl\u0119dem swej godno\u015bci i swych praw. S\u0105 oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni post\u0119powa\u0107 wobec innych w duchu braterstwa (\u017ar\u00f3d\u0142o: Powszechna Deklaracja Praw Cz\u0142owieka, art.1). Godno\u015b\u0107 ludzka jest podstaw\u0105 praw, kt\u00f3re przys\u0142uguj\u0105 wszystkim ludziom, bez wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, wiek, ras\u0119, wyznanie czy przekonania. Jedn\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":366,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,18,11,10,30,17,14],"tags":[],"class_list":["post-365","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-afryka","category-edukacja","category-gimnazjum","category-klasy-4-6","category-konspekt","category-prawa-czlowieka","category-ubostwo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/365","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=365"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1659,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/365\/revisions\/1659"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/media\/366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wioskiswiata.org\/baza-materialow-edukacyjnych\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}