Przedstawienie zagadnienia:

Woda pitna to najbardziej zagrożone dobro naturalne, a zarazem niezbędne do prawidłowego funkcjonowania każdego człowieka na Ziemi. Tymczasem szacuje się, że około 884 milionów ludzi nie ma dostępu do czystej wody, z czego 3% z nich żyje w Europie, 38% w Afryce, a największy ich odsetek jest w Azji, gdzie niedobór wody pitnej wynosi on aż 53%. Przeciętnie mieszkańcy Europy zużywają ok. 200 litrów wody dziennie, podczas gdy mieszkańcy Afryki zaledwie 10 litrów. Zasoby wodne w krajach Globalnego Południa są uzależnione od gospodarki krajów już rozwiniętych. Brak wody jest jedną z głównych przyczyn powiększającej się przepaści pomiędzy krajami rozwiniętymi, a rozwijającymi się. Wielu ludzi nie jest tego świadomych, zużywając olbrzymie ilości wody pitnej, do prania, gotowania czy kąpieli. Większość światowych zasobów czystej wody zużywana jest przez rolnictwo, którego systemy nawadniające nie są na tyle usprawnione, aby w pełni wykorzystywać zasoby wodne, przez co duża ich część jest marnotrawiona. Tymczasem jedna ósma mieszkańców całego świata cierpi z powodu pragnienia i chorób wywołanych spożywaniem zanieczyszczonej wody. Szczególnie narażone są dzieci, których organizm nie jest jeszcze na tyle silny, aby móc bronić się przed czynnikami chorobotwórczymi.

Cel zajęć:

Zapoznanie uczniów ze źródłami wody oraz zróżnicowanym dostępem do czystej wody pitnej.

Metody:

dyskusja, prezentacja multimedialna, doświadczenie, praca plastyczna

Środki:

mapa świata, duży arkusz papieru, flamastry, kredki, nożyczki, karteczki samoprzylepne, trzy szklanki, szablony kropel, butelka plastikowa, obrazki

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia uczniom temat zajęć: Czy wystarczy wody dla każdego? Wyjaśnia, że będą odkrywać źródła wody oraz dowiedzą się, jak zróżnicowany jest dostęp do wody w różnych rejonach świata.

2. Woda na co dzień

Nauczyciel zapisuje na dużym arkuszu papieru hasło „Woda”. Rozdaje uczniom małe karteczki samoprzylepne (post – it) i prosi, by w formie rysunku uczniowie odpowiedzieli na pytanie: kiedy używamy wody? Po wykonanej pracy, uczniowie przyklejają karteczki wokół zapisanego uprzednio hasła. Nauczyciel wraz z uczniami wymienia przedstawione na karteczkach pomysły. (Opcjonalnie: uczniowie, zamiast rysować, zapisują odpowiedzi na arkuszu papieru wokół hasła). Prowadzący podsumowuje, że woda jest nam niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przez cały dzień.

3. Gdzie szukać wody?

Nauczyciel prezentuje uczniom mapę świata. Następnie pyta, w których miejscach na mapie znajdują się wody, a które zajmuje ląd, po czym wskazuje na mapie oceany, morza, jeziora i rzeki.
Prowadzący ustawia przed uczniami trzy szklanki z wodą. Pierwsza szklanka z wodą zabrudzoną (np. piaskiem, farbą, błotem); druga szklanka z wodą osoloną; trzecia szklanka z czystą wodą. Zadaje uczniom pytanie: z której szklanki chcecie napić się wody i dlaczego? Nauczyciel wyjaśnia, że w wielu miejscach na świecie mieszkańcy, choć mają dużo wody, to jest to woda niezdatna do picia. Wiele rzek w Ameryce Południowej, a w przypadku Afryki, oceanów ją otaczających, jest silnie zanieczyszczona, dlatego miejscowa ludność nie może korzystać z tych źródeł wody.Wskazując również na mapę mówi, że najwięcej wody pitnej ma Ameryka Północna i Europa, a najmniej Azja, a zaraz po niej Afryka.
Dzieci otrzymują szablony kropel różnej wielkości, które mają wyciąć i pokolorować na niebiesko, a następnie przyklejają krople – w zależności od zasobów wodnych – na poszczególne regiony świata, na mapie świata wyświetlonej lub wywieszonej. Małe krople na rejony o małych zasobach, a duże krople na rejony o największych zasobach wodnych.

4. Nie ma wody

Nauczyciel przedstawia uczniom obrazki dotyczące różnych przyczyn problemu z dostępem do wody. Następnie zadaje pytanie: dlaczego niektórzy ludzie nie mają wody do picia? Po każdorazowym wyświetleniu rysunku, dzieci wymieniają powód braku wody, a nauczyciel uzupełnia o podstawowe informacje.
Odpowiedzi:
Rys. susza – w wielu miejscach w Afryce są rejony, gdzie woda szybko wyparowuje
Rys. powódź – zalegająca woda blokuje studzienki, które ją odprowadzają, co przyczynia się do rozwoju bakterii. Przez to woda staje się niezdatna do picia.
Rys. zanieczyszczenie środowiska – nawozy spływające do jezior lub rzek z pól uprawnych powodują silne zanieczyszczenie wody.
Rys. odległość źródła wody od miejsca zamieszkania – w wielu rejonach Azji i Afryki studnie, rzeki czy inne zbiorniki wodne są oddalone często nawet o kilkanaście kilometrów.

5. Szanuj wodę!

Nauczyciel prezentuje plastikową butelkę z dziurką, napełnioną wodą. Odwraca ją do góry dnem i pokazuje uczniom wyciekającą wodę. Po wykonanej prezentacji wyjaśnia, że wody szybko ubywa, dlatego należy ją szanować. Mówi uczniom, że zostawianie niedokręconego kranu, z którego kapie woda, niepotrzebne jej wylewanie np. długie kąpiele, przyczyniają się do ubywania wody na świecie.

6. Podsumowanie

Nauczyciel, podsumowując zajęcia, zadaje uczniom pytania:
Czy oszczędzanie wody jest konieczne? Jeśli tak, to dlaczego?
Jak możemy oszczędzać wodę?
Czy woda jest nam potrzebna? Jeśli tak, to dlaczego?

Przykładowe odpowiedzi:

Tak, jest konieczne, ponieważ nieoszczędne gospodarowanie zasobami wodnymi wpływa pośrednio na ilość dostępnej wody pitnej w innych rejonach świata. Zatem nasze działania mają wpływ na życie ludzi na innych kontynentach.
Oszczędzanie wody może polegać m.in. na każdorazowym zakręcaniu kranu podczas mycia zębów, zużywaniu tylko takiej ilości wody, jakiej j naprawdę potrzebujemy.
Człowiek potrzebuje wody do życia. Długotrwały jej brak jest przyczyną chorób, a nawet śmierci wielu ludzi na świecie. Dla roślin niedobór lub brak wody jest silnie odczuwalny.