Cel główny: Pogłębienie wiedzy na temat nierówności społeczno-ekonomicznych na świecie, na przykładzie produkcji czekolady w Ghanie.

Cele szczegółowe:

Po zakończeniu zajęć uczeń:
– zna etapy produkcji kakao;
– umie wymienić największych producentów kakao na świecie;
– potrafi opisać linię produkcyjną czekolady;
– wie, jaka czekolada jest w polskich sklepach, gdzie i przez kogo jest produkowana, kto dostarcza ją do sklepów;
– zna kraje, w których ma miejsce największa konsumpcja czekolady na świecie;
– dostrzega i opisuje związek między produkcją kakao i czekolady;
– wymienia przyczyny i konsekwencje niesprawiedliwego podziału dochodów z produkcji czekolady;

Środki: zdjęcia z poszczególnych etapów produkcji kakao; opakowania po różnych czekoladach dostępnych w Polsce; zdjęcie ghańskiej czekolady; atlas geograficzny z mapą świata wg wskaźnika HDI; spis krajów uprawiających kakao; lista krajów o największej konsumpcji czekolady; schemat drzewa przyczyn i skutków; sytuacja rolników produkujących kakao

Metody: dyskusja, praca ze zdjęciem, praca z mapą, drzewo przyczyn i skutków

Przebieg zajęć:

1. Przywitanie

Nauczyciel informuje uczniów, że na zajęciach pogłębią swoją wiedzę na temat problemów Ghańczyków, a w szczególności nierówności wynikających z niesprawiedliwego podziału dochodów z produkcji czekolady.

2. Wprowadzenie

Nauczyciel wiesza na tablicy zdjęcia przedstawiające etapy produkcji kakao. Zanim sam skomentuje, to co przedstawiają, najpierw pyta uczniów, co może być uprawiane w taki sposób. Po opisaniu wszystkich etapów produkcji, nauczyciel pyta o to, co dalej dzieje się z kakao, czy jest na coś przetwarzane, czy jest raczej konsumowane jako kakao. Nauczyciel opowiada w jaki sposób produkowana jest czekolada, aż do momentu trafienia do konsumenta.

3. Producenci i konsumenci czekolady

Następnie nauczyciel pyta o kraje, w których kakao jest uprawiane oraz o kraje, w których konsumowana jest czekolada. Uczniowie odpowiadają na pytania w dwóch grupach. Jedna część dostaje wykres kołowy z procentowym uwzględnieniem ilości produkowanego kakao w poszczególnych krajach, druga natomiast wykres słupkowy z krajami o największej konsumpcji czekolady. Obie grupy starają się znaleźć swoje kraje na mapie świata przedstawiające państwa wg wskaźnika HDI. Po zaznaczeniu wszystkich krajów, nauczyciel pyta, czy uczniowie widzą jakąś zależność. Gdzie leżą kraje – producenci, a gdzie położone są państwa o największej ilości konsumentów. Co z tego wynika? Jaka jest zależność między krajami Północy i Południa, z czego wynikają różnice w rozwoju i poziomie życia mieszkańców. Jakie znaczenie ma kakao i czekolada w kształtowaniu się owych zależności?

4. Przyczyny i skutki

Po krótkiej dyskusji, nauczyciel proponuje głębsze zastanowienie się nad przyczynami i konsekwencjami związanymi z uprawą kakao w krajach Południa i produkcją czekolady w krajach Północy. W tym celu nauczyciel dzieli klasę na grupy po 4 do 5 osób, a następnie rozdaje schemat drzewa przedstawiający przyczyny i skutki danego problemu. Uczniowie mogą wpisywać swoje propozycje w ten schemat lub zrobić osobny plakat. Po jego wykonaniu każda grupa przedstawia na forum swoje przemyślenia.

5. Podsumowanie

Na koniec nauczyciel pokazuje kilka opakowań po czekoladach, które można znaleźć w polskich sklepach. Rozdaje je uczniom i pyta, czego możemy się dowiedzieć o tym produkcie z opakowania. Czy znamy jego historię? Czy jest jakiś sposób, abyśmy mieli większy wpływ na sposób powstawania produktów, które konsumujemy lub używamy? Czy szanse na rynku światowym mogą być bardziej wyrównane?

Załącznik:

Produkcja czekolada a handel światowy
www.christianaid.org.uk
Ghana to światowy producent kakao, które zaraz po złocie jest najważniejszym towarem eksportowym. Klimat w Ghanie, z wysokimi temperaturami i znacznymi opadami deszczu jest idealnym miejscem do uprawy kakao. Pierwszym ogniwem tej gałęzi eksportu są 2 miliony farmerów kakao, którzy zarabiają mniej niż 50 funtów na rok. Międzynarodowy handel jest ważny zarówno w kontaktach globalnych, jak i w łączeniu zwykłych ludzi na całym świecie. Od 1970 roku rozwinął się dziesięciokrotnie, a jego wartość obecnie wynosi 11,5 biliona funtów za dzień (towaru eksportowanego). Handel międzynarodowy wiąże jednostki, firmy i rządy. Nie jest to jednak zysk równy dla każdego gracza, jego struktura sprzyjają bogatym i silnym krajom. Na przełomie XVIII/XIX wieku kraje europejskie rządziły biednymi i słabo rozwiniętymi koloniami. Używały je jako źródło tanich surowców do produkcji przemysłowej. Zbyt niska cena za surowce nie pozwalała na rozwój kolonii. Dziś bogate kraje są dalej u władzy. Poprzez wysokie podatki na import dóbr przetworzonych i niskie podatki na surowe produkty, bogate kraje uniemożliwiają uboższym obszarom rozwój ich własnych przemysłów. Na przykład: import ziaren kakaowych do Europy jest tańszy niż import masła kakaowego i tańszy niż import czekolady. W dodatku popyt na surowe materiały jest mniejszy. To skutkuje spadkiem cen surowych produktów.
Idea “uczciwego handlu” ma za zadanie zmianę zasad w handlu międzynarodowym. Fundacja Sprawiedliwego Handlu stworzona przez CAFOD, Christian Aid, Oxfam, Traidcraft i Światowy Ruch Rozwoju ma zapewnić lepsze porozumienie między producentami z krajów rozwijających się a przetwórcami i konsumentami w krajach rozwiniętych. Przyznanie marki „Sprawiedliwego Handlu” dla produktów jest niejako gwarancją uczciwych płac oraz bezpiecznych i godnych warunków pracy dla farmerów producentów kakao w krajach Południa. Aby dowiedzieć się więcej o idei sprawiedliwego handlu zachęcamy do odwiedzenia strony polskiej Koalicji Sprawiedliwego Handlu.