Cel główny:

Pogłębienie wiedzy na temat procesów globalnych oraz ich wpływu na życie tradycyjnych społeczeństw na przykładzie Indian z Ameryki Północnej.

Cele szczegółowe:

Po zakończeniu zajęć uczeń:
– posiada wiedzę na temat tradycyjnej kultury Indian Ameryki Północnej;
– zna realia życia dzisiejszych Indian;
– potrafi ocenić obecną sytuację plemion indiańskich, zdefiniować podstawowe problemy, oraz wskazać szanse i zagrożenia;
– umie wyjaśnić pojęcie globalizacja, wymienić jego przyczyny i skutki;
– wyraża własną opinię na temat wad i zalet procesów globalnych.

Środki:

teksty informujące o życiu współczesnych Indian w Ameryce Północnej, tabela analizy SWOT

Metody:

dyskusja, praca z tekstem, analiza SWOT, tworzenie definicji

Przebieg zajęć:

1. Przywitanie

Nauczyciel informuje, że na zajęciach uczniowie pogłębią swoją wiedzę na temat współczesnego życia Indian oraz możliwości i zagrożeń, jakie niesie im dzisiejsza cywilizacja.

2. Wprowadzenie

Uczestnicy dobierają się parami. Każda para wymyśla 3 pytania dotyczące kultury i historii Indian, na podstawie informacji, które uczniowie zdobyli podczas zajęć w Parku Edukacji Rozwojowej. Następnie każda para wymienia się pytaniami z kolegami z sąsiedniej ławki. Po napisaniu odpowiedzi na pytania otrzymane od kolegów, następuje ponowna wymiana, tak aby twórcy pytań mogli sprawdzić, czy koledzy poprawnie odpowiedzieli na wymyślone przez nich pytania. Warto w tym miejscu podkreślić, że wiele dzisiejszych problemów Indian ma swoje korzenie w przeszłości. Historia Indian w dużej mierze łączy się z utratą ziem i walką o jej odzyskanie. Starcia te trwają do dzisiaj.

3. Globalizacja – co to takiego?

Nauczyciel prosi uczniów o to, aby w kilkuosobowych grupach stworzyli własną definicję słowa globalizacja, oraz spróbowali podać jej przykłady. Każda grupa zapisuje swoją definicję i przykleja na tablicy. Następnie uczniowie wspólnie wybierają jedną z propozycji, która jest najbliższa prawdy, a nauczyciel uzupełnia informacje. Uczniowie szukają pozytywnych i negatywnych przykładów przejawów globalizacji.

4. Obecna sytuacja Indian – analiza SWOT

Nauczyciel dzieli uczniów na grupy. Każdy zespół dostaje teksty dotyczące współczesnego życia Indian w USA oraz tabelę analizy SWOT. Nauczyciel wyjaśnia, jak na podstawie tekstów należy wypełnić tabelę. Po skończeniu zadania każda grupa prezentuje na forum klasy wypracowane przez siebie rozwiązanie. Analiza SWOT to metoda, która pozwala uporządkować informacje, znaleźć pozytywne i negatywne aspekty danego zjawiska, oraz ocenić szanse i zagrożenia na przyszłość. Tabelę należy wypełnić zgodnie z oznaczeniami

S (Strengths) – mocne strony: pozytywne elementy współczesnego życia Indian, co udało się osiągnąć, jak poprawiła się ich sytuacja dzięki zmianom cywilizacyjnym.

W (Weaknesses) – słabe strony: wszystkie problemy współczesnego świata, z którymi muszą się zmagać tradycyjne plemiona indiańskie.

O (Opportunities) – szanse: wszystko to, co stwarza dla Indian szanse zmiany na lepsze.

T (Threats) – zagrożenia: wszystko to, co stwarza dla Indian niebezpieczeństwo niekorzystnej zmiany.

Mocne i słabe strony uczniowie wypisują z załączonych tekstów, natomiast szanse i zagrożenia starają się wymyślić na podstawie samodzielnej analizy zdobytych informacji.

5. Podsumowanie

Na podstawie zaprezentowanych przez uczniów tabel nauczyciel moderuje dyskusję:
Jak wygląda sytuacja współczesnych Indian w USA?
Czy obecną sytuację Indian można porównać do tej z poprzednich wieków?
Jaki wybór mają Indianie?
Jak i dlaczego powinni postąpić? Jak globalizacja wpływa na proces asymilacji
i zachowania własnej tożsamości i kultury?

Załącznik:

1. Życie Indian w epoce globalizacji

Roberta Mirabal, indiański piosenkarz, zdobywca wielu nagród muzycznych, często w swoich tekstach mówi o spotkaniach indiańskiej tradycji z realiami współczesnego świata. Słowa piosenki Navajo Fires: (…)po drugiej stronie jest świat, po którym chodzę, gdzie jest taniec i język, muzyka, religia i sztuka, świątynie szamanów i głosy z gwiazd. I jest inny świat – pełen zamieszania, wielu komputerów, wielu samochodów i telefonów, tak bardzo chaotyczny, ale też go potrzebujemy(…) W większości rezerwatów Indianie żyją z turystyki. Posiadają kasyna i salony gry w bingo, organizują walki aligatorów, co gwarantuje im zysk i zapewnia godziwe standardy życia. Z dochodów z gier hazardowych opłacane są indiańskie instytucje publiczne, takie jak szpitale i szkoły oraz wykupywane są utracone ziemie. Kasyna są również środkiem walki z bezrobociem, co widać na przykładzie plemienia Oneidów, wśród którego stopień bezrobocia znacznie się zmniejszył Z kolei plemię Irokezów przedstawiło plan, w myśl którego dochody z indiańskich kasyn miałyby polepszyć stan gospodarki w stanie Nowy Jork, w związku z czym gubernator tego stanu wydał zgodę na otwarcie sześciu kasyn. Jednak taka działalność ma również ujemny wpływ na tradycyjne życie Indian: praca na nocne zmiany zaburza życie rodzinne, a przez wysoki stopień asymilacji plemiona zatracą swoją kulturę, wartości i wierzenia. Indiański hazard jest także powodem wielu sporów politycznych między plemionami a władzami stanowymi, które obawiają się indiańskiego wzrostu dochodów i utraty ziemi, która w momencie zakupu jej przez Indian nie będzie już podlegać systemowi stanowych podatków i zarządzeń. W obawie przed konkurencją wiele miast jest wrogo nastawiona do indiańskiego biznesu. Obecnie, Indianie stanowią ok. 8% populacji USA. Płacą oni podatki jak inni obywatele USA, mają też prawo głosować zarówno w głosowaniach stanowych jak i lokalnych oraz wyborach plemiennych. Rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej mają również prawo do zakładania biur publicznych i kandydowania do pełnienia stanowisk. Wielu Indian włącza się w politykę Stanów Zjednoczonych. „Jeśli nie zwrócisz się ku polityce, polityka zwróci się do Ciebie”- głosiło hasło wyborcze z 2000 roku. Około 85% głosujących wówczas w wyborach Indian poparło demokratów. Plemiona indiańskie posiadają obecnie 2,3% z własnej ziemi. Jednak większość terenów plemiennych jest dzierżawiona w ich imieniu przez rząd federalny. Nie istnieje żadne prawo, które zezwalałoby plemieniu sprzedać swoje ziemie. Indywidualni Indianie zarządzają dzierżawioną ziemią, którą sprzedać mogą tylko za zgodą Wydziału Spraw Wewnętrznych lub jego reprezentantów. Indianie wyrazili zgodę na budowę kopalń na swoich terenach, pod warunkiem, że wcześniej zostaną podjęte rozmaite środki zapobiegawcze, mające nie dopuścić do zniszczenia środowiska. Rzeczywistość wygląda jednak zupełnie inaczej. Indian przekupuje się, oferując im pomoc finansową i zatrudnienie, a protestujących zastrasza się i aresztuje. Niedawno powstał plan stworzenia pięćdziesiątego pierwszego stanu USA (stanu Nawaho), zamieszkałego przez Indian. Zdania samych Indian na ten temat są podzielone. Z jednej strony to szansa na otrzymanie tego, co im się należy i o co walczyli przez długie lata, z drugiej strony, zatwierdzenie ziem Nawahów jako stanu USA pociągałoby za sobą wiele zmian, w tym koniecznych zmian w mentalności Indian. Wiązałoby się to m.in. z eksploatacją zasobów mineralnych (niezbędną do samodzielnego utrzymania się stanu).

Rząd przyznał Indianom prawo do polowania i połowu ryb na terenach rezerwatów. Trwają spory o to, czy rząd stanowy może te prawa ograniczać. Stany twierdzą, że ich interwencja jest niezbędna, a pozwolenie Indianom na polowania i rybołówstwo poza sezonem i bez limitów, szkodzi środowisku naturalnemu. Plemiona zaś uważają, że polowania i rybołówstwo
na ich terenach stanowi część ich kultury i samorządności, a jego łamanie jest naruszeniem ich suwerenności. W praktyce chodzi o to, że sprzedaż licencji jest jednym z głównych źródeł dochodów dla wielu plemion i gdyby stany wprowadziły swoje ustalenia, to plemiona byłyby stratne pod względem finansowym.

Kiedyś rząd USA dążył do likwidacji kultury i języków indiańskich. Dziś sytuacja znacznie się polepszyła. Plemiona mają prawo zarządzania programami edukacyjnymi i szkołami w rezerwatach. Obecnie istnieje 120 szkół plemiennych, w tym 32 szkoły wyższe (również uniwersytety). Ponadto państwowe szkoły, do których uczęszczają indiańskie dzieci, prowadzą zajęcia lekcyjne w dwóch językach i zwracają uwagę na aspekty kulturowe Indian.

Indianie tworzą również wiele organizacji mających na celu: reprezentowanie interesów Indian, czuwanie nad właściwym przestrzeganiem przysługującym Indianom praw, propagowanie kultury i tradycji indiańskiej, oraz pomoc członkom swoich plemion. Do najbardziej znaczących należą: AIM American Indian Movement, NCAI The National Congress of American Indians, The National Tribal Chairman’s Association oraz American Indian Youth Council.

2. Definicja pojęcia globalizacja

Źródło: Cziomer E., Globalizacja a stosunki międzynarodowe [w:] Zmieniające się przedsiębiorstwo w zmieniającej się politycznie Europie, t. 3, red. Wawak T., Kraków 2000.

Globalizacja jest to proces występujący w gospodarce światowej charakteryzujący się przede wszystkim nasileniem się mobilizacji i przepływu dóbr, kapitałów i siły roboczej w skali ogólnoświatowej, rozwoju transportu, komunikacji, telekomunikacji oraz szybki przepływ informacji w mediach. Tej ewolucji gospodarczej towarzyszą przeobrażenia w sferze społecznej, kulturowej, ustrojowej, politycznej prowadzące do konfrontacji i zbliżenia w tym zakresie między państwami, narodami, ludźmi całego świata. Globalizacja ma więc swój wymiar gospodarczy i społeczny, polityczny i kulturowy. Globalizacja rodzi liczne zagrożenia do których należą między innymi: utrata suwerenności przez obecnie istniejące państwa; konflikty wynikające z kurczenia się zasobów surowcowych, w tym nośników energii; nasilenie się migracji wewnętrznych i międzynarodowych („nowa wędrówka ludów”) z południa na północ, ze wschodu na zachód; katastrofy ekologiczne; wzrost konsumpcji i rozwój zorganizowanej przestępczości.