Przedstawienie zagadnienia:

Wolontariat rozumiany jest jako dobrowolna, bezpłatna, a jednocześnie świadomie podejmowana praca na rzecz osób potrzebujących lub całego społeczeństwa. Wolontariusz to osoba, która wspiera pracę organizacji pozarządowych lub instytucji z różnych obszarów społecznych. Dla wolontariusza wynagrodzeniem jest satysfakcja i spełnienie swoich motywacji, a przede wszystkim widoczne efekty pracy. W czasie wolontariatu można przede wszystkim zdobyć wiedzę, nowe doświadczenia i umiejętności, a także nawiązać relacje z wieloma osobami. Wolontariat to także ogromna odpowiedzialność i zobowiązanie czasowe oraz moralne wobec innych ludzi. To powoduje, że jest kojarzony z poświęceniem i trudem. W Polsce w działalność wolontaryjną i społeczną angażuje się nieco ponad 34 % obywateli, którzy wspierają działalność organizacji pozarządowych, placówek społecznych i inicjatyw obywatelskich, a także wyjeżdżają w ramach wolontariatów zagranicznych. Salezjański Wolontariat Misyjny – Młodzi Światu to jedna z organizacji, która swoją działalność opiera na zaangażowaniu wolontariuszy za granicą oraz w Polsce, wspierając najuboższych mieszkańców krajów Globalnego Południa.
Cel zajęć: Zapoznanie uczniów z pojęciem wolontariatu oraz przedstawienie możliwości zaangażowania się w działalność na rzecz krajów Globalnego Południa.

Metody:

praca z tekstem, praca w grupach, burza mózgów, dyskusja, prezentacja multimedialna

Środki:

kwestionariusz osobowy (załącznik 1), długopisy, markery, karty z opisem organizacji (załącznik 2), film „Grateful Song”

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie

Nauczyciel przedstawia temat lekcji: miej oczy na wolontariat. Spotkanie rozpoczyna się od przeczytania historii po tytułem „Rozgwiazda” (tekst zamieszczony poniżej), a następnie prowadzący przeprowadza rozmowę z uczniami na temat tekstu. Efektem dyskusji ma być przedstawienie idei wolontariatu, cech wolontariusza oraz definicji wolontariatu. Odpowiedzi mogą zostać zapisane na tablicy wokół słowa WOLONTARIAT.

Opowiadanie „Rozgwiazda”

Straszliwa burza rozszalała się na morzu. Ostre podmuchy lodowatego wiatru przeszywały wodę i unosiły w olbrzymich falach, które spadały na plażę, niczym uderzenia młota mechanicznego. Jak stalowe lemiesze orały dno morskie, wyrzucając z niego na dziesiątki metrów od brzegu małe zwierzątka, skorupiaki, małe mięczaki.
Gdy burza minęła, tak gwałtownie jak przyszła, woda uspokoiła się i cofnęła. Teraz plaża była pokryta błotem, w którym zwijały się w agonii tysiące, tysiące rozgwiazd. Było ich tyle, że plaża wydawała się być zabarwiona na różowo.
Zjawisko to przyciągnęło wielu ludzi ze wszystkich stron wybrzeża. Przyjechały nawet ekipy telewizyjne, aby sfilmować to dziwne zjawisko. Rozgwiazdy były prawie nieruchome. Umierały.
Wśród tłumu stało również dziecko, trzymane za rękę przez ojca. Oczyma zasmuconymi wpatrywało się w małe rozgwiazdy. Wszyscy na nie patrzyli, ale nic nie robili. Nagle dziecko puściło rękę ojca, zdjęło buciki i skarpetki, i pobiegło na plażę. Pochyliło się i małymi rączkami wzięło trzy rozgwiazdy, i biegnąc szybko zaniosło je do wody, potem wróciło i zaczęło robić to samo. Zza cementowej balustrady jakiś mężczyzna zawołał:
– Co robisz chłopczyku?
– Wrzucam do morza rozgwiazdy. W przeciwnym razie wszystkie zginą na plaży – odpowiedziało dziecko.
– Tu znajdują się tysiące rozgwiazd, nie możesz uratować ich wszystkich. Jest ich zbyt wiele! – zawołał mężczyzna. – Tak dzieje się na tysiącach innych plaży wzdłuż brzegu! Nie możesz zmienić tego faktu!
Dziecko pochyliło się, by wziąć do ręki inną rozgwiazdę i rzucając ją do wody, powiedziało:
– A jednak zmieniłem ten fakt dla tej oto rozgwiazdy.
Mężczyzna przez chwilę milczał, potem pochylił się, zdjął buty i skarpety, i zszedł na plażę. Zaczął zbierać rozgwiazdy i wrzucać je do morza. Po chwili zrobiły to samo dwie dziewczyny. Było ich czworo, wrzucających rozgwiazdy do wody. Po paru minutach było ich 50, potem 100, 200, tysiące osób, które wrzucały rozgwiazdy do morza. W ten sposób uratowano je wszystkie.
Wystarczyłoby, aby dla przemiany świata ktoś, nawet mały, miał odwagę rozpocząć.
Bruno Ferrero, Rozgwiazdy

Przykładowe pytania:

Jaki związek z wolontariatem ma historia o rozgwiazdach?
Jaka jest idea wolontariatu, w oparciu o przeczytaną historię?
Jak można zrozumieć zakończenie opowiadania?
Czy chłopiec, jak i inne osoby z historii można nazwać wolontariuszami i dlaczego?
Kim jest więc wolontariusz?

Przykładowe odpowiedzi:

Każdy może na miarę własnych możliwości pomagać innym, bez względu na miejsce i czas oraz rodzaj pracy.
Chłopiec z historii jest przykładem wolontariusza, ponieważ bezinteresownie chciał pomóc tym, którzy tego najbardziej potrzebowali.
Wolontariusz to osoba, która bezinteresownie chce pomóc drugiemu człowiekowi.
Definicja wolontariatu:
Wolontariat – dobrowolna, bezpłatna, świadoma działalność na rzecz innych wykraczająca poza związki rodzinno, koleżeńsko, przyjacielskie. (Malwina Kostrzewa, socjolog)
Wolontariat – jest poświeceniem czasu i energii na rzecz społeczności lokalnej osób spoza rodziny, na rzecz rozwoju środowiska. Ma charakter bezpłatny z wyjątkiem zwrotu kosztów poniesionych w związku z wykonywanym świadczeniem. (Karolina Wieczorko, pedagog)
Wolontariat – to dobrowolne i nieodpłatne działania świadczone na rzez innych wykraczające poza więzi rodzinne i koleżeńskie. (SWM Młodzi Światu)

2. Mój kwestionariusz osobowy

Nauczyciel rozdaje uczniom kwestionariusz osobowy (załącznik 1), a następnie wyjaśnia, że otrzymali do wypełnienia karty. Mają zapoznać się z poszczególnymi kolumnami, a następnie przystąpić do indywidualnej pracy, by je wypełnić.
Po wykonaniu zadania nauczyciel prosi kilka osób o zaprezentowanie kilku kwestionariuszy.

3. Wolontariat w organizacjach pozarządowych

Prowadzący dzieli klasę na cztery grupy (podziału na grupy można dokonać poprzez odliczanie osób według nazw czterech kontynentów). Każda z grup siada w innej części sali. Każda z grup, otrzymuje karty z opisem pięciu różnych organizacji pozarządowych (załącznik 2), do których jednocześnie stają się kandydatami. Na podstawie uprzednio wypełnionych kart zaangażowania, mają zadecydować, kto z nich mógłby wspierać działalność której z organizacji i dlaczego, a której nie.
Nauczyciel prosi każdą z grup o przedstawienie efektów swojej pracy. Szczególnie ważnym punktem jest, by uczniowie wyjaśnili, dlaczego konkretna osoba mogłaby pracować jako wolontariusz w konkretnej organizacji i na jakiej podstawie zostało to ocenione.
Nauczyciel zadaje pytania:
– Kto może zostać wolontariuszem?
– Gdzie mogą pracować wolontariusze?
– Czy ja mogę być wolontariuszem?
– Gdzie dziś mogę zaangażować się jako wolontariusz?
Przykładowe odpowiedzi:
Wolontariusz to każda osoba, która bezinteresownie chce pomóc drugiemu człowiekowi; w zależności od organizacji osoba powyżej 18 roku życia.
Miejsca, gdzie można się zaangażować to ośrodki społeczne, domy dziecka, hospicjum, szkolny wolontariat.
Można zaangażować się w każdym z miejsc, gdzie jest potrzebna pomoc.

4. Podsumowanie

Na zakończenie nauczyciel prezentuje film pod tytułem „Grateful Song” (http://vimeo.com/15206718) jako podsumowanie spotkania, nawiązując do osób, które w różny sposób dziękują za otrzymaną pomoc od wolontariuszy, których efekty pracy mogą być nie zawsze być widoczne na początku, ale są istotne dla każdego człowieka, który otrzymał pomoc.

Załączniki:

Załącznik 1

KWESTIONARIUSZ OSOBOWY WOLONTARIUSZA

1. Imię i nazwisko
2. Data urodzenia
3. Imiona rodziców
4. Adres zamieszkania
5. Kraj
6. Telefon
7. E – mail
8. Nazwa szkoły
9. Jakie znasz języki obce?
10. Umiejętności i zainteresowania
11. Informacje dodatkowe (np. o stanie zdrowia)

Załącznik 2

1. Salezjański Wolontariat Misyjny MŁODZI ŚWIATU (www.swm.pl)

Salezjański Wolontariat Misyjny MŁODZI ŚWIATU jest organizacją, która od 1997 roku pomaga ubogim i potrzebującym mieszkańcom różnych części świata, w szczególności dzieciom i młodzieży krajów Afryki, Ameryki Południowej, Azji czy Europy Wschodniej. Wolontariusze SWM Młodzi Światu pracują w krajach Globalnego Południa, inaczej nazwanych krajami misyjnymi, gdzie jednym z najważniejszych aspektów ich pracy jest edukacja oraz wychowywanie dzieci i młodzieży poprzez dawanie świadectwa chrześcijańskiego życia Ewangelią. Już ponad 300 wolontariuszy z całej Polski pracowało w domach dla dzieci ulicy, w szkołach i świetlicach; projektowali i budowali szkoły, przychodnie medyczne oraz wspierali placówki medyczne, szpitale czy przychodnie. W SWM Młodzi Światu wolontariusze mogą pracować również w Polsce: prowadząc zajęcia dla dzieci i młodzieży dot. Edukacji Globalnej, wspierając organizację festynów czy wydarzeń okolicznościowych i niedziel misyjnych. Biorą też udział w regionalnych i ogólnopolskich spotkaniach formacyjnych dla wolontariuszy. SWM Młodzi Światu prowadzi również działalność medialną poprzez tworzenie filmów, jak i prowadzenie strony internetowej oraz wydawanie publikacji tematycznych, do czego współtworzenia zaproszeni są również wolontariusze.

2. Caritas (www.caritas.pl)

Caritas to katolicka organizacja charytatywna o zasięgu ogólnopolskim. Jej działania skupiają się na pomocy osobom bezdomnym, chorym, starszym, bezrobotnym, dzieciom z ubogich rodzin, a także imigrantom i uchodźcom. Pomoc dociera także do ofiar wojen i kataklizmów poza Polską. Działalność organizacji opiera się na wolontariacie osób duchownych i świeckich, a wolontariusze zrzeszeni są w trzech podstawowych formacjach: Parafialne Zespoły Caritas, gdzie wolontariuszami są przede wszystkim osoby dorosłe, zajmują się pomocą potrzebującym na terenie swojej parafii, pomagają materialnie, ale także wspierają duchowo, np. odwiedzają chorych i samotnych; Szkolne Koła Caritas (także przedszkolne i akademickie) gdzie dzieci, młodzież i studenci pomagają potrzebującym rówieśnikom w swoich środowiskach (szkolnych, akademickich); Centra Wolontariatu, w których młodzież w swoich diecezjach lub mniejszych, lokalnych środowiskach – szkoli przyszłych wolontariuszy. W organizacji można także pomóc jako wolontariusz w pojedynczych akcjach, np. przy zbiórce żywności lub jako wychowawca na kolonii.

3. Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta

Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta jest organizacją dobroczynną, która pomaga przede wszystkim bezdomnym, dzieciom z ubogich rodzin, samotnym matkom, osobom starszym, ofiarom przemocy i więźniom. Istotą działań Towarzystwa jest odbudowanie godności człowieka przez zaspokojenie podstawowych potrzeb. W tym celu prowadzi schroniska, noclegownie, jadłodajnie, łaźnie, domy stałego pobytu, oferuje pomoc psychologiczną, prawną, socjalną i medyczną. Ponadto wydaje odzież, leki, środki czystości. Wolontariusze, którzy chcą wspierać najuboższych, pomagają w codziennych pracach w noclegowniach, jadłodajniach przy wydawaniu posiłków czy świetlicach, łaźniach.

4. Polskie Banki Żywności (www.bankizywnosci.pl)

Polskie Banki Żywności to federacja, która zrzesza Banki Żywności na terenie całej Polski. Misją federacji jest zmniejszenie obszaru głodu poprzez prowadzenie programów dożywiania oraz zaprzestanie marnowaniu żywności. Działania te realizowane są poprzez edukację, propagowanie postaw wolontarystycznych, aktywizację społeczną dzieci i młodzieży. Banki Żywności pomagają przede wszystkim rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz ofiarom klęsk żywiołowych. Celem ich działań jest także przeciwdziałanie problemom niedożywienia, co realizują przez walkę z marnowaniem żywności, np. pozyskują bezpłatną żywność i rozdzielają ją wśród potrzebujących. Federacja zajmuje się także edukacją, wychowuje w zakresie poszanowania żywności i kształtuje postawy pro-ekologiczne. Wolontariuszami Banków Żywności są osoby w różnym wieku, o różnych specjalnościach i umiejętnościach. Pomoc, w jaką się mogą zaangażować wolontariusze, obejmuje działania zarówno w biurze organizacji, jak i w bankowych magazynach – przy porządkowaniu darów, rozładowywaniu żywności lub jej rozwożeniu.

5. Fundacja Anny Dymnej MIMO WSZYSTKO (www.mimowszystko.org)

Fundacja Anny Dymnej „Mimo Wszystko” to organizacja pozarządowa, która pomaga osobom chorym i niepełnosprawnym z całej Polski, w szczególności dorosłym z niepełnosprawnościom intelektualną. Fundacja zapewnia opiekę w ośrodkach stacjonarnych a także wspiera utalentowane osoby z różnego rodzaju niepełnosprawnościami, ich edukację oraz leczenie, a także promują idee wolontariatu. Wolontariusze Fundacji Anny Dymnej pomagają osobom z niepełnosprawnościami, wspierają organizację imprez zorganizowanych przez Fundację oraz sami organizują wydarzenia wspierające swoich podopiecznych. Ich pomoc potrzebna jest również w pracach biurowych oraz organizacyjnych.

6. Fundacja „Wolontariat dla sportu”

Fundacja „Wolontariat dla sportu” powstała w 2009 r., jej działania (różne projekty) skupiają się wokół rozwoju i promowania wolontariatu sportowego. Fundacja organizuje przede wszystkim wiele konferencji i seminariów, dodatkowo wydaje książki, gazety oraz rozpowszechnia filmy i programy telewizyjne; prowadzi także platformę internetową, na której użytkownicy mogą wymieniać się doświadczeniami i informacjami. Jednak istotą fundacji jest bycie pośrednikiem między klubami i organizacjami sportowymi a osobami, które są zainteresowane ich wspieraniem, wolontariuszami. Tak więc zgłaszając się do fundacji jako wolontariusz można wspierać działania wybranych organizacji spośród 50 tysięcy, z którymi fundacja „Wolontariat dla sportu” współpracuje.