Przedstawienie zagadnienia:

Polska to państwo zaliczane do grupy krajów wysoko rozwiniętych (Według Wskaźnika Rozwoju Społecznego (Human Development Index – HDI). Fakt, że w Polsce żyje się lepiej niż w większości krajów Afryki, Azji czy Ameryki Południowej sprawił, że nasz kraj z coraz większym zaangażowaniem włącza się w działania pomocowe, których głównym celem jest wsparcie i wzmocnienie potencjału rozwojowego krajów Globalnego Południa. Polska jest także członkiem Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (Organization of  Economic Cooperation and Development – OECD), zrzeszającej najwyżej rozwinięte gospodarczo państwa świata.

Oficjalna Pomoc Rozwojowa (Official Development Assistance – ODA) to oficjalne środki pochodzące z budżetów państw i organizacji międzynarodowych, przybierające formę darowizn i pożyczek. Wśród sposobów realizacji pomocy udzielanej przez Polskę, wyróżniamy pomoc dwustronną, udzielaną bezpośrednio między polskim rządem a krajem-biorcą , oraz pomoc wielostronną , w skład której wchodzą składki do budżetów organizacji międzynarodowych jak Organizacja Narodów Zjednoczonych czy Unia Europejska. W roku 2009 propozycje wielkości pomocy dwustronnej do wielostronnej wyniosła 1:3, a wartość bezwzględna wyniosłą ponad 1,164 mld PLN(Polska współpraca na rzecz rozwoju, Raport roczny MSZ 2009, str.17.).

Analizując formy świadczenia oficjalnej pomocy zagranicznej przez Polskę można wyróżnić pomoc techniczną, rzeczową, finansową, żywnościową, a także humanitarną i stypendialną, przy czym do ODA należy zakwalifikować  jedynie pierwsze trzy.

Oficjalnie przepływy polskiej pomocy realizowane są z użyciem wielu kanałów. Jednym z nich jest aktywność polskich organizacji pozarządowych, które w wyniku konkursów  grantowych organizowanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, realizując w jego imieniu projekty infrastrukturalne, medyczne, pedagogiczne , edukacyjne, rolnicze itp. To właśnie organizacje pozarządowe, z racji dużego doświadczenia, cieszą się dużym zaufaniem  za równo ze strony polskiego rządu, jak i beneficjentów pomocy. Wśród innych podmiotów aktywnie zaangażowanych w dystrybucję  środków pomocy są także polskie przedstawicielstwa  dyplomatyczne, jednostki samorządu terytorialnego, administracja rządowa oraz uczelnie publiczne  i podmioty naukowo-badawcze. W sumie z pomocą tych aktorów MSZ sfinansował 319 projektów pomocowych. Fundusze kierowane były przede wszystkim do tzw. krajów priorytetowych, wśród których znalazły się Afganistan, Białoruś, Ukraina, Autonomia Palestyńska oraz Angola. Projekty dotyczyły przede wszystkim takich obszarów, jak edukacja, ochrona zdrowia, zapewnienie dostępu do wody pitnej, rozwój infrastruktury, rolnictwa, rehabilitacji, wspierania reform społecznych i gospodarczych, procesów demokratyzacji  oraz budowy społeczeństwa obywatelskiego.

Celem warsztatu jest zapoznanie uczniów z systemem funkcjonowania polskiej pomocy oraz przedstawienie przykładowych projektów pomocowych zrealizowanych w 2009r.

Cel główny:

Zapoznanie uczestników z mechanizmem działania polskiej pomocy rozwojowej.

Cele szczegółowe:

Po zakończonych zajęciach, uczeń powinien:

– wiedzieć czym jest pomoc rozwojowa;

– wiedzieć w jaki sposób sam może wspierać rozwój krajów Globalnego Południa;

– wymienić kilka przykładowych instytucji i projektów przez nie zrealizowanych na rzecz rozwoju.

Metody:

wykład, zabawa poznaj swoje imię, burza mózgów, tworzenie plakatu, dyskusja

Środki:

Materiały informacyjne (załączniki)

Przebieg zajęć

1. Powitanie i wprowadzenie

Prowadzący wita się z grupą  i przedstawia temat zajęć. Rozdaje uczestnikom samoprzylepne karteczki flamastry.  Uczniowie mają za zadanie narysować potrawę, której nazwa rozpoczyna się od pierwszej litery imienia. Po wykonaniu zadania uczestnicy kolejno przedstawiają się i opowiadają o potrawie, którą narysowali.

2. Gra Gdybym mieszkał w Afryce

Uczestnicy siedzą w kole. Każdy z nich otrzymuje kartkę i długopis. Zadaniem uczniów jest dokończenie zdania: Gdybym mieszkał w Afryce chciał bym otrzymać pomoc w postaci… Po dokończeniu zdania uczestnicy zawijają kartkę z napisanym przez siebie zdaniem do środka tak, aby nie było widać co napisał, i podaje kartkę dalej. Gra trwa kilka minut, dopóki na kartkach nie znajdzie się co najmniej 10 odpowiedzi. Po zabawie, uczestnicy rozwijają kartki i podają zapisane tam odpowiedzi. Prowadzący zapisuje na tablicy analizując wypowiedzi.

3. Czym jest pomoc rozwojowa

Prowadzący robi krótką prelekcję na temat pomocy rozwojowej, jej form i mechanizmów funkcjonowania. Przedstawia także najnowsze dane światowe dot. pomocy rozwojowej, regionów do których jest przekazywana oraz obszarów wsparcia.

     4. Plakat Pomagam Afryce i dyskusja

Prowadzący dzieli uczestników na 4 grupy i rozdaje każdej z nich po 3 czasopisma/magazyny, bloki FC, kleje, nożyczki, kredki/flamastry. Zadaniem każdej z grup jest stworzenie plakatu pt. Pomagam Afryce z wykorzystaniem obrazów i zdjęć znalezionych w czasopismach. Uczniowie wyklejają własne pomysły na istotne dla nich działania na rzecz pomocy Afryce. Poi wykonaniu zadania grupy kolejno wychodzą na środek i omawiają swoje plakaty. Po prezentacji następuje krótkie, wspólne omówienie prac. Prowadzący inicjuje krótką dyskusję na temat sensu pomagania. Podkreśla fakt że należy pomagać mądrze, z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb mieszkańców krajów Globalnego Południa.

5. Polska pomoc rozwojowa

Prowadzący robi krótką prelekcję na temat polskiej pomocy rozwojowej, korzystając z danych dostępnych w raporcie Polska Pomoc Rozwojowa 2009. Prowadzący skupia się na mechanizmie, statystykach oraz kanałach dystrybucji, podkreślając znaczenie organizacji pozarządowych. Po zakończeniu mini-wykładu prowadzący rozdaje grupom materiały z opisami działań podejmowanych przez polskie podmioty na rzecz na rozwój krajów Globalnego Południa. Zadaniem uczestników jest krótkie przedstawienie zrealizowanych projektów.

6. Podsumowanie zajęć

Prowadzący pyta uczniów czego się dowiedzieli na zajęciach. Uczestnicy po kolei mówią co im się nie podobało i podobało na zajęciach i co z nich wyniósł. Prowadzący dziękuje uczniom za udział w zajęciach.

Załączniki:

(teksty w całości pochodzą z raportów rocznych z lat 2007 – 2009 dot. polskiej pomocy wydawanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych)

Grupa 1

TANZANIA: Pracownie komputerowe dla rozwoju młodzieży w Moshi

(Ambasada RP w Dar es Salaam)

Projekt miał na celu poprawę warunków w wybranych regionach Tanzanii poprzez rozwuj technologii informacyjnych. Dzięki jego realizacji w mieście Moshi w północnej części Tanzanii w trzech szkołach otwarto pracownie komputerowe z dostępem do I Internetu. Podobna pracownia komputerowa postała też w mieście Songea na południu Tanzani. Trwałe rezultaty projektu zostały zapewnione dzięki  szkoleniom przeprowadzonym wśród nauczycieli w Mosh i Sonega, umożliwiającym im przekazanie zdobytej wiedzy swoim uczniom. Dodatkowo, zgodnie z deklarowanymi potrzebami beneficjentów projektu wszystkie cztery szkoły zostały wyposażone w biblioteki, co pomoże zaszczepić w dzieciach uczęszczających do tych szkół nawyk wypożyczenia książek i czytania.

Podwykonawcą projektu byłą lokalna organizacja pozarządowa Tanzańskie Stowarzyszenie Młodych (Tanzania Youth Association – TAYOA)

SUDAN: Budowa budynku szkolnego w Juble

(Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej)

Podpisanie porozumienia pokojowego w 2005 r. zakończyło ponad 20-letnią wojnę domową w Sudanie  i zapoczątkowało okres głębokich przemian społeczno-ekonomicznych związanych głównie z powrotem na te tereny czteromilionowej grupy uchodźców i osób wewnętrznie przesiedlonych. Jednym z problemów południowego Sudanu jest brak infrastruktury szkolnej. Brak dostępu do edukacji i dramatycznie niski poziom kształcenia hamują rozwój tego regionu kraju. W ramach projektu Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej we współpracy z Misją Sióstr Najświętszego Serca w Jubie, powstał murowany budynek szkolny, który zapewni właściwe warunki nauki dla 90 dzieci w ciągu roku. Budynek zastąpił dwie lepianki pełniących do tej pory funkcje klas lekcyjnych, które prawdopodobnie nie przetrwałyby kolejnej pory deszczowej. Szkołę wyposażono w instalację elektryczną, oświetlenie i wentylatory sufitowe. W budowie pomagali rodzice uczęszczających do szkoły dzieci oraz mieszkańcy Juby. Ma to szczególne znaczenie dla przyzwyczajonej do bierności społeczności lokalnej. Dzięki jej zaangażowaniu możliwa była promocja pracy woluntarystycznej i aktywnej współpracy z donatorami pomocy.

Grupa 2

TANZANIA: System odprowadzania wody w Mwanga-Mwangondi

(Ambasada RP w Dar es Salaam)

Społeczność lokalna w Mwanga-Mwangondi od kilku lat zmagała się z zniszczeniami dokonanymi przez obfite opady. Woda deszczowa powodowała niszczenie dróg, zalewanie szkoły w Mwangondi, a także nasilenie się niebezpiecznych dla mieszkańców i ich domostw procesów osuwiskowych. Dzięki systemowi rowów odpływowych, wybudowanych z inicjatywy Zakonu Ojców Franciszkanów przez lokalną firmę prywatną w ramach projektu, wody deszczowe nie zagrażają już w tak dużym stopniu funkcjonowaniu społeczności lokalnej. Gospodarstwa domowe są zabezpieczone przed zalaniem, mieszkańcy mogą swobodnie korzystać z dróg, a dzieci uczyć się w lepszych warunkach. Projekt jest bardzo dobrym przykładem zaangażowania władz lokalnych w inicjatywę donatora. Urząd Miasta w Mwanga zapewnił dofinansowanie w wysokości 10% wartości projektu.

ANGOLA: Wsparcie rozwoju służby geologicznej

(Państwowy Instytut Geologiczny)

Projekt z 2009 roku był kolejnym etapem działań realizowanych przez Państwowy Instytut Geologiczny na rzecz Instytutu Geologicznego Angoli – IGEO. Celem współpracy jest rozwój zawodowy pracowników służby geologicznej Angoli, podniesienie ich kwalifikacji i zapoznanie ich z najnowszymi technologiami, co ma się przełożyć na lepsze rozpoznanie i efektywniejsze gospodarowanie zasobami surowców mineralnych, rozwój gospodarczy i technologiczny kraju oraz lepsze zarządzania środowiskiem naturalnym i jego ochronę. W ramach projektu zrealizowano cykl szkoleń z kartografii geologicznej, petrologii i mineralogii, geochemii i chemii  analitycznej oraz hydrogeologii dla specjalistów IGEO. Ponadto eksperci PIG odbyli misję konsultacyjno-szkoleniową, w trakcie której pobrano próbki skał z masywu Katanda oraz dokonano rozpoznania potrzeb związanych z badaniem zasobów wód podziemnych. Na podstawie wcześniejszej analizy potrzeb teleinformatycznych stronie angolańskiej  przekazano sprzęt komputerowy i specjalistyczny sprzęt terenowy z oprogramowaniem.   

Grupa 3

ANGOLA: Odbudowa budynku szkolnego w Kakulamie

(Ambasada RP w Luandzie)

Misja katolicka w Kakulamie dzięki dotacji Ministerstwa Spraw Zagranicznych odbudowała szkołę, która została zniszczona w trakcie wojny domowej i dodatkowo ucierpiała wskutek ulewnych opadów na początku 2007 roku. Poza swoimi zwyczajowymi funkcjami budynek ten spełniał także inne cele, np. służył jako miejsce organizowania szkoleń dla dorosłych, w tym szkoleń w ramach programu alfabetyzacji w Angoli. Dofinansowanie MSZ wykorzystywano nie tylko na przywrócenie szkole stanu sprzed wojny domowej, lecz także znacznie ją unowocześniono: wymieniono dach, wykonano instalację elektryczną, jak również prowadzono prace wodno-kanalizacyjne. Dzięki zrealizowanemu projektowi możliwe było zwiększenie liczby uczniów i polepszenie warunków funkcjonowania szkoły.

GHANA: Praca w szkole technicznej w Ashaiman-Tema oraz przeprowadzenie kursów doszkalających

(Salezjański Wolontariat Misyjny – Młodzi Światu)

Inicjatywa została sfinansowana w ramach drugiej edycji programu Wolontariat  – polska pomoc. W regionie Wielkiej Akry, gdzie znajduje się Ashaiman, istnieje duże zapotrzebowanie na wykwalifikowanych pracowników – osoby z wykształceniem technicznym łatwo znajdują pracę  w usługach bądź lokalnym przemyśle. W szkole technicznej Don Bosco Technical Insitute kształci się kilkuset uczniów, z których kilkudziesięciu pobiera naukę w klasach o profilu samochodowym. Podstawowym zadaniem wolontariusza była pomoc w prowadzeniu zajęć dydaktycznych oraz prowadzenie konsultacji dla uczniów szkoły mających problemy z nauką. Wolontariusz prowadził też weekendowe kursy dla nauczycieli i pracowników warsztatu samochodowego z zastosowania układów elektronicznych, diagnostyki pokładowej i obsługi programu serwisowo-naprawczego, organizował i koordynował wyjazdy edukacyjne do profesjonalnych autoryzowanych serwisów samochodowych i pomagał w zarządzaniu szkołą.

Grupa 4

ANGOLA: Rozbudowa Centrum Formacji Zawodowej w Nzeto

(Ambasada RP w Luandzie)

W Nzeto od pięciu lat funkcjonuje Centrum Formacji Zawodowej prowadzone przez Księzy Werbistów. Jest to jedyny tego typu ośrodek w powiecie i jeden z dwóch w prowincji Zair. Centrum oferuje szkolenia zawodowe zarówno na poziomie podstawowym jak i zaawansowanym. Szczególnym zainteresowaniem miejscowej ludności cieszą się szkolenia z informatyki. Działania projektu dofinansowanego przez MSZ opierały się na modernizacji budynku Centrum. Wyposażono go w dodatkowe meble, klimatyzację, sanitariaty, metalowe drzwi i okna. Odnowiono dach, doprowadzono instalację elektryczną i kanalizację. Wybudowano zbiornik na wodę pitną. Dzięki tym zmianom podniesiono jakość i efektywność usług świadczonych przez Centrum Formacji Zawodowej.

RPA: Wsparcie dostępu do edukacji dzieci upośledzonych w wieku przedszkolnym z Port Shepstone i okolic

(Salezjański Wolontariat Misyjny – Młodzi Światu)

Podstawowym celem projektu było wyrównanie szans edukacyjnych dzieci upośledzonych z Port Shepstone i okolic dzięki budowie przedszkola oraz wsparciu merytorycznemu rodziców i opiekunów. Na działce stanowiącej własność diecezji Umzimkulu, która została przekazana w wieczystą dzierżawę lokalnemu partnerowi, wybudowano budynek przedszkolny z trzema klasami, biurem i toaletami. Budynek został odpowiednio wyposażony i dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zorganizowano również kursy języka migowego, indywidualne zajęcia rehabilitacyjne połączone ze szkoleniem personelu pomocniczego z zakresu podstaw technik rehabilitacyjnych oraz program wsparcia edukacji w klasach specjalnych Szkoły św. Marcina w Port Shepstone.