Cel główny:

Podniesienie świadomości młodych ludzi w zakresie działania na rzecz praw dziecka.

Cele szczegółowe:

Po warsztatach uczeń:
– zna prawa dzieci,
– potrafi analizować zjawiska społeczne pod kątem praw dziecka,
– zna podstawowe fakty dotyczące problemu pracy dzieci oraz problemu biedy
w krajach azjatyckich,
– jest świadomy odpowiedzialności jaka będzie na nim spoczywać jako na dorosłym
człowieku w kontekście ochrony praw dziecka.

Środki:

historie pracujących dzieci, pytania do dyskusji na linii

Metody:

dyskusja, studium przypadków

Przebieg zajęć:

1. Przywitanie

Prowadzący podaje krótkie informacje o Salezjańskim Wolontariacie Misyjnym Młodzi Światu (www.swm.pl).

2. Wprowadzenie

Nauczyciel wyjaśnia temat warsztatów. Krótko przedstawia cel i przebieg zajęć.

3. Za i przeciw

Prowadzący czyta stwierdzenia. Osoby, które się z nim zgadzają stają po prawej stronie, a te, które się nie zgadzają, po lewej stronie sali. Uczniowie powinni uzasadnić swój wybór.
– Uważam, że dziecko ma prawo decydować o samym sobie.
– Uważam, że dzieci mają swoje prawa.
– Uważam, że dzieci nie powinny pracować.
– Uważam, że w Polsce istnieje problem zmuszania dzieci do pracy.
– Uważam, że na świecie są instytucje, które pomagają dzieciom domagać się ich praw.

4. Dzieci w pracy

Nauczyciel dzieli uczniów na cztery grupy. Każda grupa dostaje jedną historię niepełnoletniego pracownika. Uczniowie zastanawiają się nad tym, co bohater historii ma, czego mu brakuje, o czym marzy, czego prawdopodobnie nigdy nie będzie miał. Przedstawiciel każdej grupy prezentuje wypracowane odpowiedzi. Nauczyciel nakierowuje uczniów na wnioski – jakie prawa nie są przestrzegane w życiu dzieci-pracowników, dlaczego tak się dzieje. Może dopowiedzieć resztę przedstawionych historii, naświetlić problemy danego kraju, specyfikę pracy w fabrykach itp. Należy zwrócić uwagę na zaklęty krąg biedy i niewielkie szanse na poprawę bez interwencji kogoś z zewnątrz. Należy także wspomnieć o tym, że praca dzieci nie jest zawsze taka sama – w niektórych przypadkach jest to praca podejmowana z konieczności pomocy rodzicom i rodzeństwu. Niekiedy dzieci są oddawane w zastaw lub jako pokrycie długu – wtedy w praktyce stają się niewolnikami. W dzisiejszych czasach niewolnictwo jest utajnione, ale istnieje na wielką skalę. Aby mu zapobiegać, trzeba przede wszystkim walczyć z biedą, która zmusza ludzi do oddawania siebie lub swoich dzieci w ręce właścicieli zakładów pracy.

5. Co zawiera Konwencja o Prawach Dziecka?

Nauczyciel przedstawia sposoby rozwiązania problemu. Mówi o istnieniu Konwencji Praw Dziecka, o tym w jaki sposób dokument został podpisany, kiedy i po co. Wspomina także o prawach, które się w nim znajdują. Razem z młodzieżą zastanawia się nad skutecznością Konwencji.

6. Co my możemy zrobić?

Nauczyciel najpierw zadaje pytanie uczniom – co my możemy zrobić na rzecz ochrony praw dzieci w krajach azjatyckich? Następnie sam dopowiada, jakie działania mogą być podjęte. Po pierwsze naszym obowiązkiem jest wiedzieć, jakie prawa mają dzieci, być świadomym problemu ich nagminnego łamania, mieć oczy otwarte na fakt, że nie wszystkie dzieci mają tak dobrze jak my. Jednocześnie trzeba wiedzieć, że istnieją regulacje prawne, takie jak Konwencja, oraz instytucje, które dbają o ochronę praw dzieci, do których możemy się zwrócić o informacje oraz o pomoc. Świadomość problemu kładzie na nas moralny obowiązek działania. Można to robić na wiele sposobów. Organizacje rządowe oraz pozarządowe, takie jak SWM (misje), PAH (Pajacyk, pomoc humanitarna w czasie katastrof i konfliktów), UNICEF (kartki świąteczne i inne), Caritas (pomoc humanitarna, zbiórki środków), wszechstronnie działają na rzecz dzieci. Warto się zorientować, jak je wesprzeć. Możemy pomóc kupując produkty Fair Trade, monitorując proces wytwarzania produktów, które kupujemy. Dzięki zrzeszeniom konsumentów i organizacjom monitorującym można kontrolować producentów i wywierać na nich presję, aby przestrzegali praw dzieci w swoich fabrykach.

7. Zakończenie

Prowadzący podsumowuje zajęcia i poruszana problematykę podczas spotkania

Załączniki:

1. Przypadki zatrudniania dzieci

Pracownicy fabryki zabawek Ernie z Ulicy Sezamkowej
Na podstawie: www.nlcnet.org

Pracownik fabryki I:
Szesnastolatek pracuje 13 do 14 godzin dziennie, 7 dni w tygodniu za 43 centy na godzinę (ok.1,2 zł). Zmiana czasami trwa 14 godzin – od 08:00 do 22:00. Mieszka w przepełnionym pokoju, na śniadanie stale je kaszę ryżową.
Mój przyjaciel zorganizował nam tę pracę. Jest nas tu ponad setka. Wszyscy, którzy przyszli i zapisali się do liceum technicznego. Mamy 16 i więcej lat. Płacą nam 3 jen (waluta Chińskiej Republiki Ludowej, 3 jeny to ok. 1,50 zł) za godzinę. Co miesiąc nauczyciele dają od 100 do 200 jenów (ok. 10- 20 zł) na wydatki. Resztę zabierają sobie. Mówią, że to na nasze czesne i do tego przeznaczają sobie co miesiąc 50 jenów jako pensję za „zarządzanie”.
Pracownik fabryki II:
Młodzi pracownicy narażeni są na działanie toksycznych farb i rozpuszczalników. Nie mają zapewnionej chociaż podstawowej ochrony, takiej jak rękawiczki lub tanie maseczki ochronne.
Pracuję w dziale malowania. Wiem, że farba olejna może być szkodliwa dla ciała, ale fabryka nie zapewnia żadnej ochrony. Chciałem wcześniej odejść, ale nie dostałem zezwolenia. Inny pracownik tak mówi o swoim koledze: Jeden pracownik w mojej sypialni jest z działu malowania. Jego ręce są całe w żółtej farbie. Ma ją nawet w nosie. Nie można jej zmyć.

Halima w fabryce bielizny
Na podstawie: www.nlcnet,org

NLC: Jak się nazywasz?
HALIMA: Mam na imię Halima.
NLC: Pracujesz w fabryce odzieży?
HALIMA: Jestem pracownikiem, obcinam nitki.
NLC: Na jakim dziale pracujesz?
HALIMA: Bielizny.
NLC: Stoisz w czasie pracy, czy siedzisz?
HALIMA: Stoję cały dzień.
NLC: O której idziesz do pracy?
HALIMA: Zaczynam o 8:00 rano.
NLC: O której masz przerwę na obiad?
HALIMA: 12:30.
NLC: Ile masz czasu na obiad?
HALIMA: Godzinę.
NLC: O której opuszczasz fabrykę?
HALIMA: Pracujemy do 17:00.
NLC: Czy pracujecie po godzinach?
HALIMA: Pracuję po godzinach od 17:00 do 20:30, a czasem więcej,
ale oni nie uwzględniają tych nadgodzin.
NLC: Więc to powszechne, że wychodzisz z fabryki o 20:30?
HALIMA: Nie, czasem o 22:00.
NLC: Pracujesz 7 dni w tygodniu?
HALIMA: Pracuję 7 dni.
NLC: Ile masz lat?
HALIMA: Mam 11 lat.
NLC: Czy nadzorcy krzyczą na dzieci?
HALIMA: Gdy nie przyjdę do pracy, następnego dnia będę mnie bili i krzyczeli na mnie. Jak zrobimy błąd, biją nas i krzyczą na nas.
NLC: Ile sztuk bielizny musisz obrobić?
HALIMA: Sto pięćdziesiąt sztuk na godzinę.
NLC: Co się dzieje, kiedy nie wykonasz swojego limitu?
HALIMA: Krzyczą na nas i biją nas.
NLC: Czy to powszechne? Czy dzieci są często bite?
HALIMA: To zdarza się codziennie.
NLC: Ile dzieci pracuje w fabryce? Ilu nieletnich pracowników jest
w twoim dziale?
HALIMA: Wiele, w mojej linii jest pięćdziesięciu.
….
HALIMA: Zwiększcie nasze płace, przestańcie nas bić, wolne piątki. To jest to, czego oczekujemy od Amerykanów (odbiorców produktów z fabryki).
NLC: Czy klienci kiedykolwiek przychodzili do fabryki, kiedy tam byłaś?
HALIMA: Przychodzili.
NLC: Co robią z tobą i innymi dziećmi, kiedy przychodzą klienci?
HALIMA: Zamykają nas w łazience.

Pomoc domowa
Na podstawie: www.unicef.org

Sita Tomang ma jedenaście lat i pracuje jako pomoc domowa dla rodziny z siedmioletnim synem w Biratnagar w Nepalu. Miasto oddalone jest ponad 300 kilometrów od jej rodzinnego domu na wzgórzach Sarlahi. Sita przyjechała do Biratnagar gdy miała sześć lat. Od tamtej pory nie była w domu. Mój opiekun powiedział, że przyjedzie po mnie dwa tygodnie po moim przyjeździe, że zabierze mnie do domu. Nigdy nie przyjechał.

Pracownicy w przemyśle sportowym
Źródło: www.sprawiedliwyhandel.pl

Zatrudnianie dzieci do szycia piłek futbolowych jest wciąż bardzo powszechne, zwłaszcza w Pakistanie i Indiach. Odzież i obuwie sportowe pochodzi z wielu innych krajów, m.in. z Indonezji, Chin i Wietnamu. Najpewniej i tam powszechne jest zatrudnianie dzieci oraz łamanie praw pracowniczych, brak jednak danych na ten temat. (…) Dzieci zatrudniane przy szyciu piłek można podzielić na dwie kategorie: te, które chodzą do szkoły i szyją po powrocie do domu oraz te, które „tylko pracują”. Dzieci, które poświęcają szyciu czas wolny od nauki, często miewają problemy z koncentracją w szkole na skutek zmęczenia
i braku czasu na zabawę.
Około dziesięć tysięcy dzieci pracuje przy produkcji sprzętu i odzieży sportowej w okolicy indyjskiego Jalan`dhar. Tysiąc trzysta pięćdziesiąt z nich „tylko pracuje”, pozostałe pracują i chodzą do szkoły. Szycie piłek zaczynają dzieci nawet w wieku 5 lat. Spośród dzieci „tylko pracujących” 37% jest w wieku 5 – 12 lat, pozostałe w wieku 13 – 14 lat. Spośród dzieci, które uczą się i pracują 2/3 jest w wieku 5 – 12 lat. Jak widać, większość zaczyna pracować w bardzo młodym wieku. Łączenie pracy i nauki sprawia, że większość dzieci rezygnuje ze szkoły w wieku około 10 lat. Natężenie pracy jest bardzo duże. Sześcioletnie „tylko pracujące” dzieci szyją piłki 7,5 godziny dziennie. Trzynastoletnie pracują 9 godzin. Dzieci, które dodatkowo się uczą, są jeszcze bardziej obciążone: 9 godzin w wieku 6 lat i przeważnie 11 godzin w wieku 13 lat. Średnia dzienna stawka dla dorosłego mężczyzny, który szyje piłki, wynosi około 20 rupii (poniżej 50 centów), co stanowi mniej niż 1/3 obecnie obowiązującej płacy minimalnej (63 rupie na dzień). Dzieci zarabiają jeszcze mniej. Szyjący zwykle nie wiedzą nic o płacy minimalnej (…).

2. Co zawiera Konwencja o Prawach Dziecka?
Historia Konwencji
Konwencja została uchwalona 20 listopada 1989 roku przez zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych. Polska ratyfikując Konwencję o Prawach Dziecka w 1991 roku, zobowiązała się do realizacji postanowień i respektowania praw dziecka w niej zawartych. Ratyfikowały ją 193 kraje – prawie wszystkie na świecie. Pierwszy międzynarodowy dokument mówiący o prawach dzieci powstał w 1924 roku. Mimo, że historia dokumentu o prawach dzieci nie jest długa, to sam problem jest znany od dawna. Jeszcze w XIX wieku był dość powszechny na terenie Europy.

Problem pracy dzieci
Dzieci w wielu miejscach na świecie są zmuszane do pracy – często przez dorosłych, ale też przez okoliczności – głównie biedę i niemożność wyżywienia rodziny z pracy rodziców. Od 1973 roku Międzynarodowa Organizacja Pracy stara się regulować przepisy dotyczące niepełnoletnich pracowników, między innymi określiła próg wiekowy, w którym dzieci mogą pracować zarobkowo. Niestety, mimo, że wiele państw ratyfikowało Konwencję o Prawach Dziecka i przyznaje, że konieczne jest zapobieganie pracy dzieci, smutna rzeczywistość wygląda inaczej.